به گزارش گروه سیاست خارجی خبرگزاری تسنیم، "شهروز فلاحت‌پیشه"، رایزن فرهنگی ایران در توکیو به مناسبت فرارسیدن سالروز بمباران اتمی شهرهای هیروشما و ناگاساکی در یادداشتی نوشت: هیروشیمای امروز، نه‌فقط یک شهر بازسازی‌شده، بلکه یک برند جهانی صلح است؛ و داستان ساختن این برند، برای هر ملتی که با رنج جنگ دست‌وپنجه نرم کرده، درسی زنده و کاربردی است.

متن این یادداشت به شرح زیر است:

بمباران اتمی هیروشیما و ناگاساکی در 6 و 9 اوت 1945، به دو رویدادی اشاره دارد که در آن ایالات متحده دو جنگ‌افزار هسته‌ای را به ترتیب بر فراز شهرهای هیروشیما و ناگاساکی ژاپن در جریان جنگ جهانی دوم منفجر کرد. شهروز فلاحت‌پیشه رایزن فرهنگی کشورمان در ژاپن که این روزها به مناسبت برپایی هفته فیلم سینمای ایران در هیروشیما حضور دارد در کالبد کلمات این طور به این مسئله خطیر انسانی و هشدار همیشه روشن برای بشریت واکنش نشان داده است که در ادامه مشروح این یادداشت را با هم می‌خوانیم.

ششم اوت هر سال، ناقوس صلح در هیروشیما به صدا درمی‌آید و یک شهر کامل برای یک دقیقه در سکوت فرومی‌رود. آنچه در پس این آیین ساده نهفته، هفتاد سال کار پیوسته و برنامه‌ریزی‌شده‌ای است که این رویداد را از یک فاجعه جنگی به یک برند جهانی صلح تبدیل کرده است. هیروشیمای امروز، نه‌فقط یک شهر بازسازی‌شده، بلکه یک برند جهانی صلح است؛ و داستان ساختن این برند، برای هر ملتی که با رنج جنگ دست‌وپنجه نرم کرده، درسی زنده و کاربردی است.

از تماشای ویرانه تا خلق نماد

هیروشیما پیش از جنگ، شهری نظامی بود؛ پایگاه ستاد ارتش امپراتوری. اما فقط چهار سال پس از بمباران اتمی، مجلس ژاپن قانونی ویژه تصویب کرد که این شهر را رسماً به «شهر صلح» تبدیل کرد. این تصمیم، سرآغاز مسیری بود که یک فاجعه را به رسالتی جهانی بدل کرد: موزه یادبود در 1955 گشوده شد، «بنیاد فرهنگ صلح هیروشیما» در 1968 به‌عنوان نهادی رسمی برای صادرات پیام صلح به جهان تأسیس شد و حتی گنبد گنباکو، بنایی که در فاصله نزدیکی از محل انفجار بمب اتمی قرار داشت و به‌طور کامل تخریب نشد و امروز با نام «گنبد بمب اتمی» شهرت دارد، حفظ و در فهرست آثار میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. ژاپنی‌ها به‌جای پنهان‌کردن زخم، آن را با افتخار و دقت به نمایش گذاشتند و جهان را نیز متقاعد کردند که به تماشای آن بیاید.

شهری که ردای دیپلماسی پوشید

یکی از هوشمندانه‌ترین ابتکارهای هیروشیما، شبکه‌ای به‌نام «شهرداران برای صلح» بود؛ ایده‌ای که در سال 1982 با ابتکار شهردار وقت این شهر شکل گرفت و امروز بیش از هشت‌هزار شهر در 166 کشور جهان را دور هم جمع کرده است.
نکته جالب برای خواننده ایرانی این است که خود ایران در این شبکه حضوری بسیار پررنگ دارد: بیش از هزار شهر ایرانی عضو این شبکه‌اند و ایران، پس از ژاپن، دومین کشور دارای بیشترین تعداد شهرهای عضو در سراسر جهان است؛ شهرداری تهران نیز از سال 1395 به‌عنوان «شهر پیشرو» ایران در این شبکه فعالیت می‌کند.

هیروشیما از مسیر شهرداری‌ها، مدارس و سازمان‌های مردم‌نهاد، خودش وارد میدان دیپلماسی شد. صدالبته بازماندگان بمب اتمی، «هیباکوشا»، نیز نقشی کلیدی در این مسیر داشتند: روایت شفاهی آنان ثبت، آرشیو شد و برنامه‌ای به‌نام «جانشینان حافظه» طراحی شد تا نسل جوان‌تر، روایت‌گری را از نسل شاهدان عینی به ارث ببرد پیش از آنکه دیر شود.

مسلکی در سطح جهان طنین‌انداز شد

مراسم رسمی ششم اوت در پارک یادبود صلح، با نظمی دقیق و ثابت برگزار می‌شود که خود بخشی از هویت این رویداد است. از ساعت شش صبح، درهای پارک به‌روی عموم باز می‌شود؛ ساعت هشت، آیین «کن‌سویی» (تقدیم آب به یاد قربانیانی که هنگام مرگ آب طلب می‌کردند) اجرا می‌شود.

در همین ساعات، شهردار هیروشیما نام قربانیانی را که طی سال گذشته به‌تازگی شناسایی یا تأیید شده‌اند، به دفتر رسمی یادبود می‌افزاید؛ دفتری که امروز نام بیش از 349 هزار قربانی را در 130 جلد در خود جای داده و در محفظه سنگی زیر بنای یادبود نگهداری می‌شود. جالب توجه است که هرساله، پیش از مراسم اصلی، آیین کوچک اما نمادین دیگری نیز برگزار می‌شود: کارکنان شهرداری این جلدها را از محفظه بیرون می‌آورند و برای چند ثانیه در برابر بنای یادبود «هوا می‌دهند». رسمی که هم برای حفظ کاغذ قدیمی و هم به‌عنوان کنشی نمادین از تجدید یاد قربانیان انجام می‌شود.

درست در ساعت هشت‌ونیم، همان لحظه دقیق انفجار بمب در سال 1945، ناقوس صلح نواخته و آژیر شهر به صدا درمی‌آید؛ کل شهر برای یک دقیقه در سکوت فرومی‌رود. پس از سکوت، شهردار هیروشیما «اعلامیه صلح» را می‌خواند که هرساله برای سران تمام کشورهای جهان ارسال می‌شود؛ دانش‌آموزان دبستان‌های محلی «تعهد به صلح» را قرائت می‌کنند و دسته‌ای کبوتر به نشانه آرزوی صلح جهانی رها می‌شود.

انتهای پیام/