به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، دولت ازبکستان اعلام کرد در پی تغییرات گسترده در ترافیک هوایی منطقه و افزایش چشمگیر تقاضا، ترتیبات جدیدی را برای واردات سوخت هواپیما از کشورهایی نظیر گرجستان و عراق اتخاذ کرده است.

دفتر «شوکت میرضیایف»، رئیس‌جمهور ازبکستان، در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد برآوردها نشان می‌دهد تقاضا برای سوخت هواپیما در این کشور در بازه زمانی ژوئیه تا دسامبر سال جاری میلادی به حدود 375 هزار تن خواهد رسید.

این رقم نشان‌دهنده رشد 27 درصدی تقاضا نسبت به مدت مشابه در سال 2025 است. مقامات ازبکستانی علت اصلی این جهش را افزایش تعداد پروازهای ترانزیتی از آسمان آسیای مرکزی و همچنین رشد خطوط پروازی به مقصد ازبکستان عنوان کرده‌اند.

دفتر ریاست‌جمهوری ازبکستان تأکید کرد که بخش اعظم این تقاضا از طریق پالایشگاه‌های نفت داخلی تأمین خواهد شد، اما در پاسخ به محدودیت‌های صادراتی اعمال‌شده از سوی برخی کشورهای شریک، کانال‌های وارداتی جایگزین از جمله تأمین سوخت از گرجستان و عراق راه‌اندازی شده است.

اگرچه در این بیانیه نام کشورهای اعمال‌کننده محدودیت ذکر نشده و جزئیاتی درباره حجم، قیمت و مسیرهای دقیق محموله‌های وارداتی ارائه نشده است.

جهش 27 درصدی تقاضای سوخت هواپیما و افزایش پروازها

بر اساس آمارهای منتشر شده از سوی شرکت فرودگاه‌های ازبکستان، فرودگاه‌های این کشور در نیمه نخست سال 2026 میلادی هدایت 64 هزار و 831 پرواز را بر عهده داشته‌اند که رشد 8 درصدی را نسبت به سال قبل نشان می‌دهد.

همچنین جابه‌جایی مسافران با افزایش 16 درصدی به بیش از 8.15 میلیون نفر رسیده است. در این میان، پروازهای بین‌المللی با 47 هزار و 371 سورتی پرواز و نزدیک به 6.7 میلیون مسافر، بخش عمده‌ای از این ترافیک را به خود اختصاص داده‌اند.

رشد چشمگیر صنعت گردشگری نیز نقش مهمی در افزایش تقاضا ایفا کرده است. طبق داده‌های کمیته ملی آمار ازبکستان، در 6 ماهه نخست امسال بیش از 6.5 میلیون سفر خارجی با اهداف گردشگری به این کشور ثبت شده که رشدی 24.9 درصدی داشته است.

با این حال، حدود سه چهارم این آمار مربوط به اتباع کشورهای همسایه مانند قرقیزستان، قزاقستان و تاجیکستان است که بخش قابل‌توجهی از آن از طریق مرزهای زمینی انجام شده است.

تغییر مسیر پروازهای بین‌المللی و چالش‌های تحولات منطقه‌ای

یکی از عوامل کلیدی افزایش ترافیک هوایی ازبکستان، تحولات ژئوپلیتیک و درگیری‌های منطقه‌ای است. تنش‌های نظامی منطقه‌ای منجر به محدودیت در کریدورهای اصلی پروازی میان اروپا و آسیا شده و شرکت‌های هواپیمایی را مجبور ساخته است تا خطوط پروازی خود را به سمت مسیرهای امن‌تر در قفقاز و آسیای مرکزی تغییر دهند.

علاوه بر این، پرهیز شرکت‌های غربی از عبور از آسمان روسیه پس از تحولات سال 2022، فشار بر ناوگان هوایی منطقه را افزایش داده است. شرکت هواپیمایی ملی ازبکستان (ازبکستان ایرویز) نیز از اوایل سال 2025 مسیر پروازهای اروپایی خود را از آسمان روسیه و بلاروس تغییر داد که به عنوان نمونه، طول مسیر تاشکند به مونیخ را 307 کیلومتر افزایش داده و زمان پرواز را 30 تا 40 دقیقه طولانی‌تر کرده است. این پروازهای طولانی‌تر و توقف‌های فنی، مصرف سوخت هواپیما در منطقه را به شدت بالا برده است.

تلاش برای جبران بحران سوخت و توسعه پالایشگاه‌های داخلی

بازار سوخت منطقه در ماه‌های اخیر با فشارهای سنگینی مواجه شده است. در 30 مه، روسیه ممنوعیت موقتی را برای صادرات سوخت هواپیما اعمال کرد، هرچند محموله‌های تحت توافق‌نامه‌های دوجانبه دولتی استثنا شده بودند.

با این حال، بر اساس گزارش‌های منتشر شده، ارسال ریلی سوخت هواپیمای روسیه به آسیای مرکزی در ماه ژوئن افت شدید 92 درصدی را تجربه کرد. همین مسئله سبب شد تا شرکت «ازبکستان ایرویز» در 12 ژوئن اعلام کند به دلیل کمبود سوخت و افزایش هزینه‌ها، ناچار به کاهش تعداد پروازها در برخی مسیرهای خود به مقصد روسیه شده است.

در همین راستا، دولت ازبکستان برنامه‌های گسترده‌ای را برای ارتقای ظرفیت‌های داخلی آغاز کرده است. شرکت دولتی «ازبک‌نفت‌گاز» هدف‌گذاری کرده تا تولید سوخت هواپیمای خود را در سال جاری به 310 هزار تن برساند.

همچنین طبق سند جامع حمل‌ونقل، ظرفیت تولید سالانه سوخت هواپیمای کشور باید تا سال 2030 به 600 هزار تن افزایش یابد و ظرفیت ذخیره‌سازی فرودگاهی نیز از 49 هزار تن به 80 هزار تن برسد.

از سوی دیگر، پالایشگاه نفت فرغانه از ژوئن امسال تولید سریالی سوخت «Jet A-1» را با ترکیب 40 درصد سوخت سنتزی و 60 درصد سوخت متداول آغاز کرده است. اپراتور پروژه اعلام کرده تولید اولیه می‌تواند به 10 هزار تن در ماه برسد و در مراحل بعدی تا 25 هزار تن افزایش یابد تا سهم تأمین داخلی سوخت هواپیمای کشور از 40 تا 50 درصد فعلی به 70 تا 80 درصد ارتقا یابد.

با این حال، در حال حاضر پالایشگاه‌های داخلی و واردات جدید از کشورهایی چون عراق و گرجستان باید نیاز 375 هزار تنی 6 ماهه دوم امسال ازبکستان را پوشش دهند.

انتهای پیام/