عصر امروز، سمنان حال و هوای دیگری داشت؛ شهری که سال‌ها روایتگر تاریخ، فرهنگ و زبان کهن خود را در وجود یکی از فرهیخته‌ترین فرزندانش می‌دید، این بار در سوگ او گرد هم آمد. مردم، اهالی فرهنگ و هنر، نویسندگان، پژوهشگران، مسئولان و دوستداران ادب با حضور در آیین تشییع پیکر زنده‌یاد فرهنگ شکوهی، پژوهشگر، نویسنده و چهره ماندگار فرهنگ و ادب سمنان، با مردی وداع کردند که بیش از نیم قرن از زندگی خود را وقف ثبت و پاسداری از هویت فرهنگی این سرزمین کرده بود.

آیین تشییع پیکر استاد شکوهی از مقابل منزل وی در بلوار 17 شهریور سمنان آغاز شد. جمعیتی از شهروندان، شاگردان، دوستان و علاقه‌مندان، پیکر این استاد فرهیخته را تا آرامستان وادی‌السلام بدرقه کردند و در فضایی آکنده از اندوه، آخرین بدرقه را برای یکی از مهم‌ترین حافظان فرهنگ بومی سمنان رقم زدند.

در این مراسم، بسیاری از حاضران از خدمات علمی و فرهنگی استاد شکوهی یاد کردند و او را شخصیتی کم‌نظیر در حوزه پژوهش‌های بومی دانستند؛ پژوهشگری که اگر تلاش‌های خستگی‌ناپذیرش نبود، بخشی از واژگان، روایت‌ها، آیین‌ها و میراث شفاهی مردم سمنان شاید برای همیشه به دست فراموشی سپرده می‌شد.

فرهنگ شکوهی دوم اردیبهشت 1317 در محله تاریخی ناسار سمنان دیده به جهان گشود. او در خانواده‌ای رشد یافت که فرهنگ، هنر و ادبیات جایگاه ویژه‌ای داشت. خود او بارها گفته بود که پدرش، عبدالحسین شکوهی، با ذوق هنری و نگاه فرهنگی خود، نخستین مشوق او در مسیر شناخت ادبیات و فرهنگ بود و حتی انتخاب نام «فرهنگ» برای او نیز ریشه در همین نگاه داشت. مادرش نیز با تسلط بر قصه‌ها، مثل‌ها، آیین‌ها و فولکلور سمنانی، نخستین آموزگار او در شناخت فرهنگ عامه این دیار بود.

علاقه عمیق به فرهنگ بومی، استاد شکوهی را از همان سال‌های جوانی به مسیر پژوهش کشاند؛ مسیری که در دهه 1360 به شکلی جدی دنبال شد. انتشار نوار کاست «فالگوش» در سال 1362، نقطه عطف فعالیت‌های او بود. این اثر که شامل دو روایت ماندگار «تَ یِ مِ» و «بِویِرد» بود، با استقبال گسترده مردم روبه‌رو شد و بعدها نیز در قالب کتاب منتشر شد تا بخشی از ادبیات شفاهی سمنان برای همیشه مکتوب شود.

اما فعالیت‌های او به همین اثر محدود نماند. حاصل دهه‌ها تحقیق، گفت‌وگو با سالمندان، گردآوری روایت‌های شفاهی و مطالعه منابع تاریخی، انتشار بیش از 10 جلد کتاب ارزشمند درباره زبان، واژگان، فرهنگ عامه، ضرب‌المثل‌ها، آیین‌ها و سنت‌های مردم سمنان بود؛ آثاری که امروز از مهم‌ترین منابع پژوهشی درباره فرهنگ بومی استان به شمار می‌روند.

وی همواره تأکید داشت که زبان‌های محلی تنها وسیله ارتباط نیستند، بلکه بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی هر جامعه‌اند. به همین دلیل، تمام توان خود را برای ثبت واژگان، اصطلاحات، ضرب‌المثل‌ها، ترانه‌های محلی، آیین‌های سنتی و خاطرات شفاهی مردم سمنان به کار گرفت؛ تلاشی که موجب شد بخش مهمی از میراث ناملموس این استان برای نسل‌های آینده حفظ شود.

استاد شکوهی علاوه بر تألیف کتاب، در نشست‌های علمی، برنامه‌های فرهنگی، همایش‌ها و رسانه‌های محلی حضوری فعال داشت و همواره دغدغه حفظ زبان سمنانی را مطرح می‌کرد. او معتقد بود که اگر نسل جوان با زبان و فرهنگ بومی خود آشنا نشود، بخشی از هویت تاریخی این سرزمین از میان خواهد رفت.

در سال‌های اخیر، بسیاری از پژوهشگران، استادان دانشگاه و فعالان فرهنگی از آثار او به‌عنوان منابع معتبر مطالعاتی استفاده کرده‌اند. کتاب‌ها و پژوهش‌های این استاد، امروز مرجعی ارزشمند برای شناخت فرهنگ مردم سمنان و گویش اصیل این منطقه محسوب می‌شود.

در پی درگذشت این چهره ماندگار، پیام‌های تسلیت متعددی از سوی مسئولان، استادان دانشگاه، نویسندگان، هنرمندان و فعالان فرهنگی منتشر شد.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز در پیامی، درگذشت استاد فرهنگ شکوهی را ضایعه‌ای برای فرهنگ ایران دانست و از خدمات ماندگار او در پاسداری از فرهنگ و زبان بومی تجلیل کرد.

همچنین به منظور پاسداشت جایگاه علمی، فرهنگی و ادبی این پژوهشگر برجسته، امروز شنبه دهم مردادماه 1405 در شهرستان سمنان عزای عمومی اعلام شد؛ تصمیمی که نشان‌دهنده جایگاه ویژه این چهره فرهنگی در میان مردم و مسئولان استان است.

بی‌تردید، استاد فرهنگ شکوهی تنها یک نویسنده یا پژوهشگر نبود؛ او راوی تاریخ شفاهی، حافظ واژگان کهن، ثبت‌کننده آیین‌های فراموش‌شده و پاسدار هویت فرهنگی سمنان بود. هر صفحه از آثار او، بخشی از زندگی، باورها و خاطرات مردم این سرزمین را روایت می‌کند و ارزش آن، با گذر زمان بیش از پیش آشکار خواهد شد.

انتهای پیام/363/