به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، همزمان با تداوم بحران اقتصادی در ترکیه، حالا یگانه منبع امید اقتصاد این کشور یعنی صنعت گردشگری نیز، رفته رفته به مشکل برخورده و با چالش‌های جدیدی روبرو شده است.

در تازه‌ترین گزارش موسسه آمار ترکیه (TÜİK) آمار گردشگری برای سه ماهه دوم سال 2026، شامل ماه‌های آوریل، مه و ژوئن، منتشر شده و ارقام نشان دهنده آن است که درآمد گردشگری این کشور در مقایسه با سه ماهه مشابه سال قبل 2.6 درصد کاهش یافته است.

میانگینِ پایینِ هزار دلاری

کل درآمد گردشگری ترکیه در این مدت، 15 میلیارد و 865 میلیون دلار بوده است. در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، تعداد بازدیدکنندگان 5.1 درصد کاهش یافت و به 15،581،014 نفر رسید.

این آمار نشان می‌دهد که به طور میانگین و سرانگشتی، هر گردشگر خارجی در ترکیه، نهایتاً هزار دلار خرج می‌کند و چنین رقم میانگینی را نمی‌توان یک درآمد قابل توجه قلمداد کرد. چرا که در صنعت گردشگری، تعداد مسافران اهمیت چندانی ندارد و میانگین پولی که در کشور مقصد خرج می‌کنند، اهمیت بیشتری دارد.

در صنعت گردشگری، شاخص «درآمد به ازای هر گردشگر» (Tourism Receipts per Visitor) به عنوان یک شاخص حیاتی و مهم تلقی می‌شود. از این نظر، تفاوت میان ترکیه و برخی رقبای اصلی آن قابل توجه است.

بر اساس آمارهای منتشر شده از سوی موسسات جهانی، ترکیه در مقایسه با رقبای بزرگ گردشگری جهان نظیر آمریکا، فرانسه، ایتالیا، یونان، اسپانیا و چین، شاخص درآمد میانگین پایین دارد.

یک گردشگر خارجی در ترکیه، در خوشبینانه‌ترین حالت بین هزار تا هزار و 120 دلار خرج می‌کند. ولی در ایتالیا بین هزار و 600 تا 2 هزار دلار است، در اسپانیا بین هزار و 400 تا هزار و 600 دلار است، در آمریکا بین 4 هزار تا 4 هزار و 800 دلار است، در فرانسه بین هزار و 300 تا هزار و 500 دلار است و در چین نیز بین هزار و 700 تا 2 هزار و 300 دلار در نوسان است.

در لیست جهانی، تنها یونان با میانگین هزار و 50 دلاری به عنوان یک مقصد ارزان شبیه ترکیه است.

این تصویر نشان می‌دهد که مدل گردشگری ترکیه عمدتاً بر پایه سفرهای ساحلی، بسته‌های شامل همه‌چیز (All Inclusive)، اقامت‌های کوتاه‌مدت و جذب تعداد زیاد گردشگر استوار بوده است. در این مدل، سود از تعداد بالای گردشگر حاصل می‌شود، نه از هزینه‌کرد بسیار بالای هر فرد.

با آن که ترکیه هتل‌های لوکس فراوانی دارد و از حیث صنعت هتلداری حتی از اسپانیا و ایتالیا بهتر است، اما به اندازه آنها میانگین درآمد توریستی ندارد و به باور کارشناسان، تفاوت در ترکیب گردشگران است.

ایتالیا در جستجوی گردشگران فرهنگی، علاقه‌مندان به هنر، گردشگران لوکس، سفرهای شهری و فروش برندهای مشهور است. افرادی که برای دیدن فلورانس، ونیز یا میلان می‌روند، معمولاً بیشتر خرید می‌کنند، در رستوران‌های گران‌تر غذا می‌خورند و از خدمات متنوع‌تری استفاده می‌کنند. اما در استانبول و آنتالیا، گردشگران به دنبال هتل ارزان و غذای ارزان هستند.

اگر چه از این حیث، شباهت زیادی بین ترکیه و یونان وجود دارد، ولی صنعت توریسم یونان توانسته با تمرکز بر گردشگران اروپای غربی و میزبانی در بر برخی جزایر لوکس، درآمد بیشتری به دست بیاورد.

این در حالی است که ترکیه روی گردشگران کم درآمد آسیایی، عرب و روسی تمرکز کرده و به باور کارشناسان اگر این کشور بخواهد تا سال 2035 یا 2040 میلادی به یکی از سه یا چهار قدرت بزرگ گردشگری جهان تبدیل شود، باید درآمد میانگین به ازای هر گردشگر را از هزار به هزار و 500 یا هزار و 800 دلار برساند.

ترکیه نباید فقط به افزایش تعداد گردشگران فکر کند. بلکه باید گردشگرانی جذب کند که مدت بیشتری اقامت داشته باشند، بیشتر خرید کنند، از خدمات متنوع‌تری استفاده کنند و برای تجربه‌های خاص هزینه بپردازند. 

برای این منظور، توسعه چند حوزه مانند گردشگری سلامت، گردشگری نمایشگاهی و تجاری، گردشگری ورزشی، گردشگری فرهنگی و باستان‌شناسی و اقتصاد خلاق (جشنواره‌ها، موسیقی، سینما و هنر)، اهمیت راهبردی دارد. 

افزایش قیمت‌ها از دلایل رکود است

به باور کارشناسان، تورم مواد غذایی و افزایش هزینه اقامت در ترکیه، هم گردشگران خارجی و هم شهروندان ترکیه را تحت تاثیر قرار داده است. در سه ماهه دوم سال جاری میلادی، میانگین هزینه شبانه بازدیدکنندگانی که در ترکیه اقامت داشتند 113 دلار بود. ولی آن دسته از شهروندان ترکیه نیز که به عنوان گردشگر به خارج از کشور رفتند، پول کمتری خرج کردند و میانگین هزینه شبانه شهروندان ترکیه‌ای ساکن در خارج از کشور 79 دلار باقی ماند. 

از درآمد 15 میلیارد دلاری سه ماهه نخست سال، هزینه‌های تورهای گردشگری 30.2 درصد از کل درآمد بازدیدکنندگان را تشکیل می‌داد. هزینه‌های غذا و نوشیدنی 21 درصد، حمل و نقل بین‌المللی 12.4 درصد و اقامت 11.3 درصد بود.

بازدیدکنندگان اغلب برای «گشت و گذار، سرگرمی، ورزش و فعالیت‌های فرهنگی» به ترکیه آمده‌اند که 71.3 درصد از بازدیدها را تشکیل می‌دهد. «دیدار با اقوام و دوستان» با 16.6 درصد در رتبه دوم و «خرید» با 6 درصد در رتبه سوم قرار دارد. شهروندان مقیم خارج از کشور نیز اغلب برای «دیدار با اقوام و دوستان» از این کشور بازدید کرده‌اند که 60.3 درصد را تشکیل می‌دهد.

نابرابری در تفریح و گردش

اگر چه ترکیه پذیرای میلیون‌ها گردشگر خارجی است، اما خود شهروندان این کشور، توان مالی آن را ندارند که در استان‌های مختلف ترکیه به سفر بروند. داده‌های یورواستات برای سال 2025 نشان می‌دهد که تعطیلات در ترکیه برای بسیاری از مردم از نظر اقتصادی غیرقابل دسترس شده است.

طبق این داده‌ها، 50.5 درصد از جمعیت 16 سال به بالا در ترکیه نمی‌توانند هزینه یک هفته تعطیلات سالانه دور از خانه را بپردازند. با این نرخ، ترکیه پس از رومانی که بالاترین نرخ را با 61.4 درصد دارد، در رتبه دوم اروپا قرار دارد. به این ترتیب، ترکیه و رومانی دو کشور اروپایی هستند که بسیاری از شهروندان آنها توان سفر ندارند.

این در حالی است که در کشورهایی مانند اسپانیا و ایتالیا، تنها 33 درصد از شهروندان، توان تفریح و سفر داخلی ندارند. چنین چیزی به این معنی است که درآمد بالای گردشگری ترکیه که در سال 2025 میلادی برای نخستین بار از 63 میلیارد دلار بالاتر رفت، تاثیر خاصی بر معیشت خود شهروندان ترکیه نگذاشته و مردم این کشور، پذیرای گردشگر خارجی هستند اما خودشان نمی‌توانند به گردش و تعطیلات بروند. 

حالا به وضوح می‌توان دید که تورم مواد غذایی، هزینه‌های حمل و نقل، انرژی و اقامت، کاری کرده که برای گردشگران کم درآمد خارجی، سفر به این کشور دشوارتر می‌شود.

برای بیش از یک دهه، مزیت بزرگ گردشگری ترکیه این بود که گردشگران اروپایی و روسی احساس می‌کردند با هزینه‌ای نسبتاً پایین می‌توانند خدمات مناسبی دریافت کنند. اما اکنون قیمت هتل‌ها، رستوران‌ها، حمل‌ونقل و خدمات تفریحی به‌دلیل تورم داخلی و افزایش هزینه‌های تولید، رشد کرده‌اند.

موضوع دیگر این است که حالا صنعت توریسم ترکیه چند رقیب منطقه‌ای مهم دارد که از میان آنها می‌توان به یونان، مصر، تونس، کرواسی، ارمنستان و گرجستان اشاره کرد.

روزنامه دنیا گازته چاپ آنکارا به این اشاره کرده که حالا گردشگران خارجی نیز با دیدن قیمت بالای مواد غذایی، حل و نقل و اقامت در ترکیه، با احتیاط بیشتری پول خرج می‌کنند و از این گذشته، ورود گردشگران روسی به عنوان یکی از موتورهای مهم صنعت توریسم ترکیه، کاهش پیدا کرده است.

حالا در استان‌هایی مانند استانبول، آنتالیا، بدروم و مارماریس، عملاً اشباع ظرفیت روی داده و فضای زیادی برای رشد سریع تعداد گردشگران باقی نمانده است. در نتیجه ترکیه نیازمند سرمایه گذاری توریستی در استان های دریای سیاه، آناتولی مرکزی و جنوب و جنوب شرقی است. 
انتهای پیام/