به گزارش خبرگزاری تسنیم از زنجان،جلسه شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان زنجان با حضور سید محسن صادقی استاندار زنجان، سید اسکندر صیدایی معاون سازمان برنامه و بودجه و رئیس سازمان نقشه‌برداری کشور، نمایندگان مردم استان در مجلس شورای اسلامی و اعضای شورای برنامه‌ریزی و مدیران دستگاه‌های اجرایی استان در سالن جلسات مدیریت برنامه ریزی استان برگزار شد.

حکمرانی داده‌محور، شرط تصمیم‌سازی دقیق برای توسعه استان‌هاست

سید اسکندر صیدایی رئیس سازمان نقشه‌برداری کشور در جلسه شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان زنجان با اشاره به اهمیت جایگاه این شورا در سیاست‌گذاری و راهبری توسعه استان، اظهار داشت: برنامه‌ریزی جامع و مدیریت علمی در شرایط امروز کشور، نیازمند اتکا به اطلاعات دقیق، به‌روز و اطمینان‌بخش است و در این میان، حکمرانی داده‌محور به عنوان یک ضرورت در سطح ملی و استانی مطرح است.

وی با بیان اینکه داده‌های مکانی از جامع‌ترین و راهبردی‌ترین انواع داده‌ها در فرآیند مدیریت و برنامه‌ریزی هستند، افزود: مکان و فضا فصل مشترک تمامی فعالیت‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و کالبدی است و تناسب میان «ظرف» و «مظروف» ایجاب می‌کند تصمیم‌گیری‌ها بر پایه داده‌های مکانی دقیق انجام شود تا پایداری، توازن و آینده‌نگری در توسعه تحقق یابد.

رئیس سازمان نقشه‌برداری کشور با اشاره به سابقه فعالیت این سازمان تصریح کرد: سازمان نقشه‌برداری کشور از سال 1332 و همزمان با نخستین برنامه عمرانی کشور شکل گرفت و طی بیش از هفت دهه، با بهره‌گیری از ظرفیت‌های تخصصی هوایی، زمینی و دریایی، ماموریت تولید و پایش داده‌های مکانی را دنبال کرده است؛ از جمله تصویربرداری هوایی، آب‌نگاری، پایش‌های ژئودتیکی و ایستگاه‌های سنجش که امکان تحلیل، مدل‌سازی و استخراج خروجی‌های کاربردی را برای مدیریت کشور فراهم می‌کند.

صیدایی با اشاره به حرکت جهانی از «نقشه» به سمت «ژئوپورتال‌ها» و زیرساخت داده‌های مکانی گفت: امروز بسترهایی ایجاد شده که امکان بارگذاری ده‌ها هزار لایه اطلاعات مکانی و اشتراک‌گذاری آن میان دستگاه‌ها فراهم است. در کشور نیز با استقرار شبکه ملی زیرساخت داده‌های مکانی، دستگاه‌های ملی و استان‌ها به این شبکه متصل هستند و حدود 25 هزار لایه اطلاعاتی در آن بارگذاری شده که قابلیت بهره‌برداری بین‌بخشی را فراهم می‌کند.

وی با بیان اینکه سرعت تحولات به گونه‌ای است که هرچه داده‌ها به‌روزتر باشد، تصمیم‌سازی دقیق‌تر خواهد بود، ادامه داد: سازمان نقشه‌برداری کشور در طول فعالیت خود بیش از 6 میلیون فریم تصویر هوایی از نقاط مختلف کشور تهیه کرده و با توسعه فناوری‌ها و بهره‌گیری از ظرفیت ماهواره‌ای، امکان به‌روزرسانی اطلاعات و ارتقای کیفیت پایش‌ها بیش از گذشته فراهم شده است.

رئیس سازمان نقشه‌برداری کشور با اشاره به وضعیت استان زنجان گفت: خوشحالیم زنجان در بسیاری از شاخص‌های مرتبط با داده‌های مکانی و بهره‌گیری از زیرساخت‌ها، در رتبه‌های نخست کشور قرار دارد. با این حال، نگاه تعالی‌محور و حفظ جایگاه، نیازمند تکمیل پوشش‌ها و به‌روزرسانی تصاویر است و در همین راستا، تصویربرداری جدید از 12 شهر باقی‌مانده استان به عنوان یکی از محورهای همکاری مشترک در دستور کار قرار گرفته است.

صیدایی همچنین به اقدامات جدید برای رصد پروژه‌های عمرانی اشاره کرد و افزود: با استفاده از ظرفیت‌های هوش مصنوعی و هوش مکانی و تکنیک‌های ارتقای تفکیک‌پذیری تصاویر، امکان پایش و رصد دقیق‌تر پروژه‌های ملی و استانی فراهم شده و این حوزه می‌تواند به عنوان یکی از زمینه‌های همکاری مشترک با استان زنجان دنبال شود.

وی تاکید کرد: سازمان نقشه‌برداری کشور همه ظرفیت‌های تخصصی خود را برای حمایت از فرآیند توسعه استان‌ها به کار خواهد گرفت و آماده است با محوریت استاندار و همراهی دستگاه‌های اجرایی، همکاری‌های فنی و اجرایی در حوزه داده‌های مکانی و حکمرانی داده‌محور را در زنجان تقویت کند.

فرونشست با نسخه لحظه‌ای مهار نمی‌شود

وی اظهار داشت: فرونشست زمین موضوعی نیست که برای آن نسخه لحظه‌ای پیچیده شود، بلکه این پدیده در یک بازه طولانی‌مدت شکل می‌گیرد و به همین دلیل، چاره‌اندیشی برای آن نیز باید بلندمدت، علمی و مبتنی بر مطالعات دقیق باشد.

وی با بیان اینکه سازمان نقشه‌برداری کشور در این حوزه اقدامات تخصصی متعددی انجام داده است، افزود: نقشه‌های گرادیان فرونشست در نقاط مختلف کشور تهیه شده و مجموعه‌ای کامل از اطلاعات تخصصی در این زمینه در اختیار سازمان قرار دارد که با انجام مکاتبات و هماهنگی‌های لازم، می‌تواند در خدمت استان زنجان قرار گیرد.

رئیس سازمان نقشه‌برداری کشور با تاکید بر ارتباط مستقیم پایداری سطح زمین با وضعیت لایه‌های زیرسطحی تصریح کرد: اگر قرار است سطح زمین حفظ شود، باید به تعادل درون زمین توجه جدی داشت، چرا که این دو بخش به طور مستقیم با یکدیگر در ارتباط هستند.

وی با اشاره به ضرورت نگاه عمیق‌تر به آینده منابع طبیعی و کشاورزی خاطرنشان کرد: در حوزه‌هایی مانند کشاورزی، آینده‌نگری و بررسی تخصصی در ابعاد مختلف می‌تواند نقش موثری در پیشگیری از بسیاری از آسیب‌ها و بحران‌های پیش رو داشته باشد.

فرونشست زمین تهدیدی جدی برای توسعه استان است؛ لزوم تغییر الگوی کشت کشاورزی

در ادامه سید محسن صادقی استاندار زنجان اظهار داشت: اربعین بزرگترین اجتماع شیعیان در تاریخ و نماد ماندگار ایثار، مسئولیت‌پذیری و همبستگی است؛ فرهنگی اصیل که اگر در مدیریت و برنامه‌ریزی ما جاری شود، زمینه‌ساز تصمیم‌های عالمانه و خدمات صادقانه خواهد بود.

وی با گرامی‌داشت یاد و خاطره شهدای دفاع مقدس، به‌ویژه شهدای جنگ 40 روزه استان زنجان و آرزوی سلامتی برای رهبر معظم انقلاب افزود: تصمیمات شورای برنامه‌ریزی بر پایه آینده‌نگری، قانون و اسناد بالادستی آمایش سرزمین اتخاذ می‌شود و هر مصوبه آن مستقیما بر کیفیت زندگی مردم و حفظ منابع طبیعی نسل‌های آینده اثرگذار است.

صادقی به حضور مسئولان کشوری در زنجان اشاره کرد و گفت: حضور مسئولان سازمان نقشه‌برداری فرصتی ارزشمند برای بهره‌گیری از اطلاعات مکانی، پایش سرزمین و پایش وضعیت فرونشست زمین در استان است تا بتوانیم نظام تصمیم‌گیری خود را ارتقا دهیم.

لزوم مقابله علمی با مخاطره فرونشست زمین در زنجان

استاندار زنجان فرونشست زمین را یک پدیده بحرانی و مخاطره‌ای جدی برای زیرساخت‌ها، اراضی کشاورزی و سکونتگاه‌های استان دانست و تاکید کرد: این پدیده دیگر یک بحث تئوریک نیست. دستگاه‌های متولی به‌ویژه در بخش راه‌آهن و شریان‌های مواصلاتی باید محدودیت‌های قانونی را اعمال کرده و راهکارهای علمی و فنی پیشگیرانه را به سرعت عملیاتی کنند.

وی با اشاره به تخصیص اعتبار 3 میلیارد تومانی برای نصب دستگاه‌های رفتارسنجی و ثبت فرونشست، تصریح کرد: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی مکلف است گزارش سالانه تغییرات سطح زمین را از سازمان نقشه‌برداری کشور دریافت کرده و برنامه‌های فوری کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت را برای مدیریت این بحران به دستگاه‌های اجرایی ابلاغ کند.
ضرورت اصلاح الگوی کشت و مدیریت منابع آب
رییس شورای برنامه‌ریزی استان زنجان با بیان اینکه آب حیاتی‌ترین سرمایه و زیربنای امنیت غذایی زنجان است، گفت: سهم 90 درصدی بخش کشاورزی از مصرف آب استان نشان‌دهنده ضرورت بازنگری در روند فعلی بهره‌برداری از آب‌های زیرزمینی است. حرکت به سمت محصولات سازگار با کم‌آبی و اصلاح الگوی کشت باید با محوریت متولیان بخش کشاورزی به عنوان یک اولویت مبرم دنبال شود.

صادقی همچنین بر ضرورت تکمیل سدهای نیمه‌تمام و اجرای طرح‌های آبخوان‌داری جهت بهره‌برداری بهینه از آب‌های سطحی استان تاکید کرد.

توسعه حکمرانی داده‌محور و تکلیف دستگاه‌های اجرایی

استاندار زنجان با تاکید بر اینکه مدیریت نوین بدون اطلاعات دقیق و به‌روز امکان‌پذیر نیست، اظهار داشت: تمام دستگاه‌های اجرایی موظفند داده‌های تخصصی خود را به‌روزرسانی کرده و جهت اشتراک‌گذاری در زیرساخت داده‌های مکانی (SDI) قرار دهند و ساختارهای نظارتی نیز باید این موضوع را به عنوان یک الزام حاکمیتی پیگیری کنند. همچنین فرمانداران به عنوان نمایندگان عالی دولت در شهرستان‌ها، وظیفه مستقیم پایش و پیگیری اجرای این مصوبات را بر عهده دارند.

کسری 3 میلیارد مترمکعبی مخازن آب زیرزمینی زنجان/ تنها راه نجات دشت‌ها اجرای «الگوی کشت» است

 مسعود بیات‌منش در جلسه شورای برنامه‌ریزی استان با تاکید بر اهمیت نقشه‌های دقیق و به‌روز در تصمیم‌گیری‌های کلان اظهار داشت: کشورهای توسعه‌یافته بر پایه نقشه‌های با دقت بالا و هدایت سازمان‌های تخصصی حرکت می‌کنند؛ در حوزه منابع آبی زنجان نیز ما با واقعیتی به نام مصرف 1.5 میلیارد مترمکعبی آب قابل برنامه‌ریزی روبرو هستیم که باید با حساسیت بالایی مدیریت شود.

ضرورت عدم برداشت از 30 درصد منابع آبی برای حفظ بالانس مخازن

وی با اشاره به اینکه حدود 120 میلیون مترمکعب از منابع به آب شرب اختصاص دارد، تصریح کرد: برای حفظ تعادل و بالانس منابع آبی، نباید به 30 درصد از کل منابع دست‌اندازی شود. با توجه به مصرف فعلی، باید حدود 500 میلیون مترمکعب از برداشت‌های بخش کشاورزی مدیریت و کاهش یابد.

معاون استاندار زنجان با نقد روش‌های سنتی مبارزه با چاه‌های غیرمجاز گفت: تجربه نشان داده که برخوردهای سطحی نتیجه‌بخش نیست و تنها راه مدیریت مصرف، اجرای دقیق «الگوی کشت» است. از 164 هزار هکتار اراضی آبی استان، باید پایش مستمر از ابتدای فصل پاییز تا پایان سال زراعی انجام شود تا انحرافی در الگوی ابلاغی صورت نگیرد.

برنامه 10 ساله برای جبران کسری مخازن

بیات‌منش با اشاره به کسری 3 میلیارد مترمکعبی تراز آب در استان خاطرنشان کرد: از این میزان، 1.1 میلیارد مترمکعب متعلق به دشت ابهر-سلطانیه و 900 میلیون مترمکعب مربوط به دشت زنجان است. 

وی تاکید کرد: اگر مدیریت مصرف را به درستی انجام دهیم و سالانه 300 میلیون مترمکعب آب را از طریق پروژه‌های آبخیزداری و کنترل برداشت به سفره‌ها بازگردانیم، می‌توانیم در یک برنامه 10 ساله وضعیت منابع آبی استان را پایدار کنیم. این موضوع می‌طلبد که به جای هزینه‌های کلان ساخت‌وساز، بودجه‌ها به سمت مدیریت منابع و پایش‌های دقیق سوق پیدا کند.

گام زنجان در مسیر حکمرانی داده‌مبنا با استقرار زیرساخت داده‌های مکانی

احمد خداوردی، رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان زنجان، در جلسه شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان که با حضور سید اسکندر صیدایی، رئیس سازمان نقشه‌برداری کشور، دکتر پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور، دکتر محمدی، نماینده و ناظر مجلس، سردار سهندی و جمعی از مدیران استانی برگزار شد، اظهار داشت: این جلسه با رویکردی متفاوت و با هدف تبیین مبانی اساسی و وظایف حاکمیتی شورای برنامه‌ریزی در حوزه داده‌های مکانی تشکیل شده است.

وی با اشاره به تکالیف قانونی شورا تصریح کرد: بر اساس ماده 31 قانون احکام دائمی، بررسی و نظارت بر توسعه متعادل استان، سیاست‌گذاری، هماهنگی و پایش موثر برای کاهش عدم تعادل‌های درون‌استانی در چارچوب نظام برنامه‌ریزی کشور و آمایش سرزمین از وظایف اصلی این شوراست که در این نشست تلاش داریم این وظیفه نظارتی و سیاست‌گذاری را پررنگ‌تر از گذشته دنبال کنیم.

رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان زنجان با تاکید بر نقش داده در تصمیم‌گیری‌های کلان افزود: مدیریت و راهبری زیرساخت‌های اطلاعات مکانی در استان‌ها یکی از 16 وظیفه کلیدی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی است. در همین راستا، زنجان به عنوان اولین استان در کشور، بحث زیرساخت داده‌های مکانی (SDI) را عملیاتی و مستقر کرده و در حال حاضر فرآیند ارتقای آن در دستور کار قرار دارد.

خداوردی با اشاره به ماده 11 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور تصریح کرد: این ماده قانونی وظایف سازمان نقشه‌برداری کشور را در حوزه نقشه و داده‌های مکانی مشخص کرده است. هدف ما در این جلسه، تبیین اختیارات استانی و ملی، بررسی امکانات مشترک و چگونگی ارتقای تعاملات فی‌مابین برای دستیابی به حکمرانی داده‌مبنا است.

وی خاطرنشان کرد: یکی از خروجی‌های کلیدی این تعاملات، بررسی پدیده فرونشست زمین با تمرکز بر وضعیت آب‌های زیرزمینی است که در پایان این جلسه، اطلاعات دقیق این محدوده با حضور متولیان حوزه آب استان مرور و تحلیل خواهد شد.

فرونشست زمین در زنجان 5 برابر میانگین جهانی/ دشت ابهر-خرمدره در وضعیت قرمز

 سعید صنعتی‌منفرد در تشریح وضعیت منابع آبی و پدیده فرونشست در سطح استان اظهار داشت: انحلال سنگ‌های کربناته، فشردگی رسوبات و تخلیه سفره‌های زیرزمینی از دلایل اصلی خروج رطوبت از توده‌های خاک و وقوع نشست‌های فنی زمین است که منجر به آسیب‌های جبران‌ناپذیر به زیرساخت‌ها، شریان‌های حیاتی و گسترش بیابان‌زایی می‌شود.

وی با اشاره به پایش‌های انجام شده از دهه 70 تاکنون، تصریح کرد: بررسی هیدروگراف‌های درازمدت نشان‌دهنده افت شدید سطح آب در مخازن استان است. در یک دوره 28 ساله، دشت قیدار 16 متر، دشت رود 15 متر و دشت زنجان در دوره‌ای 29 ساله، 23 متر افت تراز آب را تجربه کرده‌اند.

صنعتی‌منفرد افزود: بحرانی‌ترین وضعیت متعلق به دشت ابهر-خرمدره است که با 36 متر افت سطح آب، سالانه به‌طور متوسط 1.25 سانتی‌متر نشست را ثبت کرده است.

تخلیه 858 میلیون مترمکعب آب از چاه‌های مجاز

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای زنجان با بیان اینکه 16 هزار و 558 حلقه چاه مجاز در استان فعال است، گفت: حجم تخلیه سالانه از این چاه‌ها 858 میلیون مترمکعب است. طی یک دوره 24 ساله، میانگین افت سطح آب زیرزمینی در استان 73 سانتی‌متر در سال بوده که منجر به از دست رفتن مجموعاً 3 میلیارد مترمکعب آب شده است.

وی خاطرنشان کرد: آمارها نشان می‌دهد بیش از 20 هزار حلقه چاه (مجاز و غیرمجاز) در بخش‌های مختلف وجود دارد که سهم عمده آن با برداشت 650 میلیون مترمکعب متعلق به بخش کشاورزی است.

انطباق نقشه فرونشست با چاه‌های پرمصرف

صنعتی‌منفرد با استناد به داده‌های سازمان نقشه‌برداری کشور تا سال 1402، بیان کرد: بیشترین نرخ فرونشست مربوط به دشت ابهر-خرمدره با 12.8 سانتی‌متر است و پس از آن دشت‌های زنجان و سلطانیه با نرخ 6.5 و 6 سانتی‌متر در رده‌های بعدی قرار دارند.

این مقام مسئول با ابراز نگرانی از سرعت رشد این پدیده گفت: مطالعات نشان می‌دهد نرخ فرونشست از 16 میلی‌متر در سال 2006 به 51 میلی‌متر در سال 2018 رسیده است؛ این یعنی سرعت نشست در یک بازه 12 ساله بیش از 3 برابر شده که دقیقاً با تمرکز چاه‌های با دبی بالا (40 تا 75 لیتر بر ثانیه) در این مناطق منطبق است.

مصرف آب در 2500 چاه مجاز زنجان 10 برابر حد مجاز است/ تخصیص 66 درصد آب صنعت به حوزه فلزات

 خلیل قاسملو در این جلسه با اشاره به گزارش‌های نگران‌کننده فرونشست زمین اظهار داشت: حساسیت نسبت به این موضوع در دستگاه‌های اجرایی طی سال‌های اخیر افزایش یافته است، اما واقعیت این است که بخشی از این بحران به مدل بارگذاری فعالیت‌های اقتصادی و عدم کنترل بر منابع بازمی‌گردد.

وی با تحلیل وضعیت مصرف آب در حوزه صنعت تصریح کرد: بررسی‌های گذشته نشان می‌دهد دو سوم آب مصرفی در بخش صنعت استان (معادل 66 درصد) به گروه فلزات اختصاص یافته است. این حجم از تمرکز و بارگذاری بر روی صنایع فلزی، فشار مضاعفی را بر سفره‌های زیرزمینی وارد کرده است.

مدیرکل امور اقتصادی و دارایی استان زنجان با اشاره به نتایج مطالعات روی بیش از 6 هزار حلقه چاه مجاز در سال‌های گذشته، فاش کرد: در حدود 2 هزار و 500 حلقه چاه مجاز، برداشتی معادل 10 برابر رقم مندرج در پروانه‌های بهره‌برداری اتفاق می‌افتد.

وی افزود: اسناد و مدارک نشان می‌دهد که فاصله فاحشی میان قدرت منصوبه و دبی مجاز با آنچه در عمل برداشت می‌شود وجود دارد و متأسفانه کنترل سفت و سختی بر میزان برداشت در دوره‌های زمانی مشخص اعمال نمی‌شود.

انرژی ارزان؛ عامل اصلی تخریب آبخوان‌ها

قاسملو، قیمت ناچیز حامل‌های انرژی را محرک اصلی برداشت‌های بی‌رویه دانست و تاکید کرد: برق و سوخت تقریباً رایگان که در اختیار بخش کشاورزی و ماشین‌آلات قرار می‌گیرد، عملاً انگیزه مدیریت مصرف را از بین برده است. تا زمانی که سیاست‌های سفت و سخت در خصوص قیمت انرژی و سوختِ چاه‌ها اعمال نشود، کنترل فرونشست دشوار خواهد بود.

این مقام مسئول خاطرنشان کرد: گاهی مشاهده می‌شود از یک پروانه، برای چندین چاه استفاده می‌شود؛ لذا بازنگری در سیاست‌های حمایتی انرژی و نحوه بارگذاری فعالیت‌های اقتصادی سنگین مانند فولاد، ضرورتی انکارناپذیر برای نجات دشت‌های استان است.