به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، «قاسم جومارت توکایف»، رئیس‌جمهور قزاقستان، صریح‌ترین و مستقیم‌ترین درخواست علنی خود را برای پایان دادن به جنگ روسیه در اوکراین خطاب به ولادیمیر پوتین مطرح کرد.

توکایف در جریان بیست‌ودومین مجمع همکاری‌های منطقه‌ای قزاقستان و روسیه در شهر اومسک که در تاریخ 25 ژوئیه برگزار شد، در حالی که کنار رئیس‌جمهور روسیه نشسته بود، خواستار انجماد درگیری‌ها و بازگشت به آنچه «فرمول استانبول 2.0» خواند، شد.

از نظر بسیاری از ناظران، این اظهارات دگرگونی و انتقالی چشمگیر از ادبیات محتاطانه‌ای محسوب می‌شود که به‌طور سنتی توسط رهبران منطقه پساشوروی استفاده می‌شد. اگرچه الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور آذربایجان نیز بارها از جنگ انتقاد کرده و بر حمایت از تمامیت ارضی اوکراین تاکید داشته است، اما مداخله توکایف از این جهت حائز اهمیت بود که او یک پیشنهاد ملموس را مستقیماً و در خاک روسیه به پوتین ارائه داد.

این موضع‌گیری با سیاست خارجی دیرینه قزاقستان که بر راه‌حل‌های مسالمت‌آمیز و دیپلماسی تاکید دارد، کاملاً همسو است. اگرچه روسیه همچنان یکی از بزرگ‌ترین شرکای تجاری و زیرساختی آستانه به شمار می‌رود، اما قزاقستان الحاق سرزمین‌های اوکراین به خاک روسیه را به رسمیت نشناخته است.

جزئیات پیشنهاد توکایف و تاکید بر ماهیت بین‌دولتی جنگ

بر اساس متن منتشر شده توسط کاخ کرملین، توکایف به پوتین گفت که «سیگنال‌های متعدد» از سوی اروپا و آمریکا در خصوص وضعیت کنونی بحران دریافت کرده و پیشتر تلفنی درباره آن‌ها با رئیس‌جمهور روسیه گفت‌وگو کرده است.

توکایف تاکید کرد که این درگیری را یک «جنگ بین‌دولتی» می‌داند، نه یک جنگ داخلی، و افزود که قزاقستان همواره با احترام با مردم، فرهنگ و زبان اوکراین برخورد کرده است.

وی همچنین به تمجید از پوتین پرداخت و مدعی شد که او در جریان دیدار با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا در انکوریج آلاسکا، «حداکثر انعطاف‌پذیری دیپلماتیک» را نشان داده است.

توکایف تصریح کرد: «این صرفاً نظر متواضعانه من است، چرا که مردم مدام از من می‌پرسند: شاید وقت آن رسیده که این درگیری منجمد شود و ما به "فرمول استانبول 2.0" بازگردیم، چرا که در آنجا دستاوردهای قابل‌توجهی حاصل شده بود. سپس طبیعی است که تحت تضمین‌های قدرت‌های بزرگ، از جمله روسیه، امکان حرکت به سمت صلح طویل‌المدت فراهم خواهد شد.» وی در عین حال روشن ساخت که قصدی برای ایفا کردن نقش میانجی‌گر رسمی در مذاکرات آتی ندارد.

ابتکاری هوشمندانه یا اقدام بداهه؛ دیدگاه تحلیلگران

تصمیمات استراتژیک در فضای پساشوروی معمولاً پشت درهای بسته اتخاذ می‌شوند؛ به همین دلیل اظهارات علنی توکایف در کنار پوتین، بلافاصله توجه تحلیلگران سیاسی را جلب کرد. «آندری وایپولزوف»، تحلیلگر روس، معتقد است که توکایف بر اساس روابط مبتنی بر اعتماد متقابل با پوتین و تجربه دیپلماتیک برجسته خود سخن گفته و طرح چنین پیشنهادی نمی‌تواند بدون هماهنگی قبلی بوده باشد.

«دانیار آشیمبایف»، تحلیلگر سیاسی قزاق نیز در تحلیلی نوشت: «در نگاه اول این‌طور به نظر می‌رسید که با یک غافلگیری و بداهه‌پردازی روبرو هستیم. اما توکایف کسی نیست که کنترل خود را در بحران‌ها از دست بدهد یا در چنین مسائل حساسی به صورت علنی بداهه‌پردازی کند. یک دیپلمات باسابقه می‌خواست این اقدام، خودجوش به نظر برسد و مطمئناً از قبل آن را با طرف مقابل هماهنگ کرده بود.»

«گازیز آبیشف»، دیگر کارشناس قزاق، تاکید کرد که نباید این بیانیه را جسارت تلقی کرد، بلکه باید آن را نشانه دلسوزی ویژه برای روسیه دانست.

وی افزود: «همه می‌دانند که یک روسیه قوی تا چه اندازه برای قزاقستان اهمیت دارد. حقیقت تلخ بهتر از دروغ شیرین است. جنگ در حال نابودی ذخیره ژنتیکی و نیروی انسانی دو ملت قدرتمند است، سرمایه‌گذاری در سرمایه انسانی را کاهش داده و توسعه اجتماعی را مختل می‌کند.»

سنگینی هزینه‌های اقتصادی جنگ بر دوش آستانه

این درگیری نظامی اکنون به یک نگران‌کننده مستقیم اقتصادی برای آستانه تبدیل شده است. بیش از 80 درصد از صادرات نفت خام قزاقستان از طریق «کنسرسیوم خط لوله خزر» (CPC) منتقل می‌شود که مسیر صادراتی آن در دریای سیاه اخیراً هدف حملات پهپادی به نفتکش‌ها قرار گرفته است.

«مارات شیبوتوف»، تحلیلگر قزاق، به مشکلات عمیق کشورش در ترانزیت نفت اشاره کرد. ابعاد وابستگی شدید قزاقستان به این مسیر زمانی روشن‌تر شد که در 22 ژوئیه، در پی توقف پذیرش نفت خام از سوی کنسرسیوم و تعلیق بارگیری در پایانه دریای سیاه، تولید نفت و میعانات گازی قزاقستان حدود 21 درصد کاهش یافت و تولید در میدان بزرگ «تنگیز» به بیش از نصف افت کرد. علاوه بر این، اختلال در زنجیره‌های لوجستیک ناشی از تحریم‌های غرب و اقدامات نظامی، فشارهای تورمی شدیدی را بر سراسر منطقه اعمال کرده است.

واکنش‌های متفاوت کی‌یف و کرملین به طرح انجماد جنگ

پیشنهاد مطرح‌شده از سوی رئیس‌جمهور قزاقستان با واکنش‌های متضادی از سوی دو طرف نبرد روبرو شد. دولت اوکراین از این درخواست استقبال کرد. «آندری سیبیها»، وزیر امور خارجه اوکراین، آن را پیام «واقع‌بینانه، به‌موقع و خردمندانه» خواند و تاکید کرد که کی‌یف نیز پیشتر خواستار توقف جنگ در امتداد خطوط مقدم فعلی و روی آوردن به دیپلماسی شده بود.

در مقابل، کاخ کرملین اصل این پیشنهاد را رد کرد. «دیمیتری پسکوف»، سخنگوی ریاست‌جمهوری روسیه، اعلام کرد که انجماد درگیری با توجه به مواضع فعلی کی‌یف غیرممکن است و روسیه باید به اهداف تعیین‌شده خود دست یابد.

این واکنش‌ها نشان‌دهنده مرزها و محدودیت‌های اثرگذاری اقدام توکایف است؛ با این وجود، قزاقستان صراحتاً به همسایه قدرتمند خود پیام داده که هزینه‌های سهمگین این جنگ، بسیار فراتر از میدان‌های نبرد فرستاده شده است.

انتهای پیام/