به گزارش خبرگزاری تسنیم از بجنورد٬ خیار شاید در نگاه نخست محصولی ساده و روزمره باشد؛ محصولی که در سفره ایرانی بیشتر به عنوان یک صیفی تازه شناخته می‌شود، اما در خراسان شمالی این محصول تنها یک صیفی نیست؛ بلکه حلقه‌ای از یک زنجیره اقتصادی است که از دل مزارع آغاز می‌شود، در کارگاه‌های فرآوری جان تازه می‌گیرد و حتی راه خود را به بازارهای صادراتی باز می‌کند. اینجا در دشت‌های حاصلخیز شیروان، خیار تنها برداشت نمی‌شود، بلکه به محصولی با ارزش افزوده چند برابری تبدیل می‌شود؛ فرآیندی که هم درآمد کشاورزان را افزایش می‌دهد، هم اشتغال ایجاد می‌کند و هم از خام‌فروشی محصولات کشاورزی جلوگیری به عمل می‌آورد.

سال‌هاست کارشناسان اقتصاد کشاورزی بر این باورند که توسعه کشاورزی تنها با افزایش سطح زیر کشت محقق نمی‌شود؛ بلکه آنچه می‌تواند درآمد تولیدکننده را متحول کند، تکمیل زنجیره ارزش و توسعه صنایع تبدیلی است. تجربه خیارکاران شیروانی نیز همین واقعیت را ثابت کرده است؛ جایی که بخش عمده محصول به جای عرضه خام، وارد کارگاه‌های فرآوری شده و به خیارشور تبدیل می‌شود؛ محصولی که ارزش اقتصادی آن چندین برابر خیار تازه است.

شیروان امروز به یکی از قطب‌های تولید خیار در شرق کشور تبدیل شده است. شرایط مناسب اقلیمی، تجربه کشاورزان و توسعه تدریجی واحدهای فرآوری موجب شده این شهرستان علاوه بر تولید محصول، در فرآوری آن نیز جایگاه ویژه‌ای پیدا کند؛ ظرفیتی که در صورت سرمایه‌گذاری بیشتر می‌تواند به یکی از محورهای توسعه اقتصادی استان تبدیل شود.

برداشت از طلوع آفتاب آغاز می‌شود

صبح هنوز کاملاً روشن نشده است که فعالیت در مزارع خیار آغاز می‌شود. کارگران در میان ردیف‌های سبز بوته‌ها مشغول برداشت هستند و سبدها یکی پس از دیگری از محصول تازه پر می‌شوند.

یکی از کشاورزان شیروانی در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم می‌گوید: برداشت خیار از نخستین ساعات صبح آغاز می‌شود تا محصول با طراوت بیشتری به دست کارخانه‌های فرآوری برسد.

وی می‌افزاید: امسال کیفیت محصول مطلوب است و امیدواریم با خرید مناسب کارخانه‌ها، کشاورزان نیز از زحمات چند ماهه خود سود مناسبی کسب کنند.

کشاورز دیگری نیز معتقد است اگر صنایع فرآوری توسعه پیدا کند، دغدغه فروش محصول برای کشاورزان تا حد زیادی برطرف خواهد شد.

او می‌گوید: زمانی که بازار تازه‌خوری اشباع می‌شود، قیمت خیار افت می‌کند، اما وجود کارگاه‌های تولید خیارشور باعث می‌شود محصول روی دست کشاورز نماند و با قیمت مناسب خریداری شود.

از مزرعه تا کارگاه؛ آغاز یک زنجیره ارزش

مسیر حرکت خیار از مزرعه، مستقیم به سمت کارگاه‌های فرآوری است؛ جایی که هر روز بین 20 تا 30 تن خیار به صورت نقدی از کشاورزان خریداری می‌شود.

در این واحدها، خیارها ابتدا براساس اندازه و کیفیت توسط دستگاه‌های تفکیک، درجه‌بندی می‌شوند. سپس عملیات شست‌وشو انجام می‌شود و پس از آماده‌سازی، با دقت داخل دبه‌های مخصوص قرار می‌گیرند تا مراحل تبدیل شدن به خیارشور را طی کنند.

مدیر یکی از کارگاه‌های فرآوری به خبرنگار تسنیم می‌گوید: تلاش ما این است که بهترین محصول را با بالاترین کیفیت تولید و روانه بازار کنیم.

وی ادامه می‌دهد: روزانه حدود دو هزار دبه خیارشور در این مجموعه تولید می‌شود که علاوه بر استان‌های همجوار، بخشی از آن نیز از طریق شبکه‌های تجاری به بازارهای عراق و ترکیه صادر می‌شود.

به گفته وی، ارزش هر دبه خیارشور بسته به کیفیت، اندازه محصول و نوع فرآوری، بین 700 هزار تا 2 میلیون تومان متغیر است.

 فرآوری، سود کشاورزی را چند برابر می‌کند

کارشناسان بخش کشاورزی معتقدند صنایع تبدیلی مهم‌ترین حلقه توسعه اقتصادی در بخش کشاورزی محسوب می‌شود.

یکی از کارشناسان جهاد کشاورزی در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم اظهار می‌کند: فروش خام محصولات کشاورزی همواره سود محدودی برای تولیدکننده دارد، اما زمانی که همان محصول وارد چرخه فرآوری می‌شود، ارزش افزوده قابل توجهی ایجاد خواهد شد.

وی ادامه می‌دهد: توسعه واحدهای فرآوری علاوه بر جلوگیری از ضایعات، موجب افزایش ماندگاری محصول، ایجاد اشتغال مستقیم و غیرمستقیم و توسعه صادرات می‌شود.

این کارشناس می‌گوید: میانگین عملکرد مزارع خیار در خراسان شمالی حدود 30 تن در هر هکتار است و اگر ظرفیت صنایع تبدیلی افزایش یابد، درآمد کشاورزان نیز به شکل محسوسی رشد خواهد کرد.

12 هزار تن محصول تنها در شیروان

بر اساس آمار سازمان جهاد کشاورزی، امسال خیار در حدود 600 هکتار از اراضی خراسان شمالی کشت شده و پیش‌بینی می‌شود بیش از 18 هزار تن محصول برداشت شود.

از این میزان، سهم شهرستان شیروان حدود 12 هزار تن برآورد شده است.

بخش قابل توجهی از این محصول، یعنی حدود 80 درصد، وارد کارگاه‌های فرآوری شده و به خیارشور تبدیل می‌شود و تنها 20 درصد آن به صورت تازه‌خوری در بازار عرضه خواهد شد؛ موضوعی که نشان‌دهنده نقش پررنگ صنایع تبدیلی در اقتصاد کشاورزی این شهرستان است.

بنکداران از رونق بازار خیارشور می‌گویند

یکی از بنکداران شیروان نیز در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم می‌گوید: بازار خیارشور نسبت به خیار تازه ثبات بیشتری دارد.

وی می‌افزاید: خیارشور تولیدی استان را خریداری و به بازارهای مختلف ارسال می‌کنیم و به دلیل کیفیت مطلوب، همواره مشتریان ثابت خود را دارد.

به گفته این فعال بازار، توسعه تولید و بسته‌بندی استاندارد می‌تواند سهم خراسان شمالی را در بازارهای داخلی و صادراتی افزایش دهد.

آنچه امروز در مزارع و کارگاه‌های فرآوری شیروان دیده می‌شود، نمونه‌ای موفق از تکمیل زنجیره ارزش در بخش کشاورزی است. مسیری که از برداشت محصول آغاز می‌شود و با فرآوری، بسته‌بندی و عرضه به بازارهای داخلی و خارجی ادامه می‌یابد، نشان می‌دهد توسعه صنایع تبدیلی دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی برای اقتصاد کشاورزی استان است.

کارشناسان معتقدند اگر سرمایه‌گذاری در حوزه فرآوری، بسته‌بندی، برند‌سازی و صادرات محصولات کشاورزی افزایش یابد، علاوه بر جلوگیری از خام‌فروشی، درآمد کشاورزان نیز به شکل قابل توجهی افزایش خواهد یافت و زمینه ایجاد فرصت‌های شغلی جدید در مناطق روستایی فراهم می‌شود.

تجربه موفق خیارکاران شیروانی ثابت کرده است که ارزش واقعی محصولات کشاورزی تنها در مزرعه شکل نمی‌گیرد؛ بلکه در کارخانه‌های فرآوری، خطوط بسته‌بندی و بازارهای صادراتی تکمیل می‌شود. توسعه این زنجیره می‌تواند الگویی برای سایر محصولات کشاورزی خراسان شمالی باشد؛ الگویی که هم امنیت اقتصادی کشاورزان را تقویت می‌کند، هم رونق تولید را به همراه دارد و هم سهم استان را در بازارهای داخلی و بین‌المللی افزایش خواهد داد.

انتهای پیام/311/.