به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، سازمان نظارت بر محصولات کشاورزی و دامی روسیه (روس‌سلخوزنادزور) در تازه‌ترین اقدام خود، محصولات لبنی ارمنستان را برای مصرف‌ کنندگان ناایمن و خطرناک توصیف کرده و فروش آن‌ها را در بازارهای روسیه به طور کامل ممنوع اعلام کرد.

سرویس فدرال نظارت بر بهداشت حیوانی و گیاهی فدراسیون روسیه در بیانیه‌ای رسمی مدعی شده که شرکت‌های ارمنستانی در روند تولید محصولات خود از شیر دام‌های بیمار و همچنین مواد اولیه با منشأ نامشخص و تاییدنشده استفاده کرده‌اند.

در نقطه مقابل، سازمان بازرسی ایمنی مواد غذایی ارمنستان این ادعاها را به شدت تکذیب کرده است.

آنوش هاروتیونیان، سخنگوی مطبوعاتی این نهاد نظارتی ارمنستان، در گفتگو با رسانه‌ها تصریح کرد که هیچ‌گونه سند و مدرکی دال بر اثبات این اتهامات از سوی مسکو ارائه نشده است.

هاروتیونیان در تشریح جزئیات این پرونده اظهار داشت: «اگرچه طرف روسی هنوز نتایج و مستندات مربوط به بازرسی‌های مشترک انجام‌شده در چهار شرکت تولیدکننده لبنیات ارمنستانی را به ما تحویل نداده است، اما با قاطعیت می‌توانیم اعلام کنیم که در جریان این بررسی‌ها، هیچ‌گونه شواهد و مستنداتی مبنی بر استفاده این واحدهای تولیدی از شیر حیوانات بیمار یا به‌کارگیری مواد اولیه وارداتی غیرمجاز از سایر کشورها به دست نیامده است. بر اساس اسناد و مدارک ارائه‌شده توسط این شرکت‌ها، تمامی مواد اولیه مورد استفاده در چرخه تولید، مراحل دقیق آزمایشگاهی را پشت سر گذاشته و سلامت و ایمنی آن‌ها کاملاً تایید شده است.»

ردپای تخلفات بهداشتی یا بهانه‌تراشی‌های مسکو؟

بر اساس گزارش‌های منتشرشده از سوی «روس‌سلخوزنادزور»، بازرسان این نهاد در فاصله زمانی 14 تا 21 جولای سال جاری میلادی، مجموعه‌ای از بازرسی‌های مشترک را با همکاری سازمان ایمنی مواد غذایی ارمنستان در خاک این کشور انجام دادند و مدعی کشف تخلفات متعددی شدند. از جمله این موارد ادعایی می‌توان به نقص در سیستم‌های ردیابی محصولات، ایرادات در اسناد دامپزشکی، ضعف در کنترل‌های تولیدی و ناکارآمدی سیستم‌های مدیریت ریسک اشاره کرد.

مقامات روسی پافشاری می‌کنند که در جریان بازرسی‌های اخیر، دقیقاً همان تخلفاتی به ثبت رسیده که پیش‌تر در سال‌های 2023 و 2024 میلادی نیز مشاهده شده بود.

علاوه بر این موارد، نهاد نظارتی روسیه تاکید دارد که مواردی به اثبات رسیده که نشان می‌دهد در تولید محصولات لبنی پرچربِ صادراتی به بازار روسیه، از مواد اولیه وارداتی از کشورهای ثالث استفاده شده است؛ این در حالی است که پیش از این، سازمان دامپزشکی ارمنستان تضمین داده بود که در تولید این اقلام منحصراً از مواد اولیه داخلی یا محصولات تهیه‌شده از کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا استفاده می‌شود.

سازمان «روس‌سلخوزنادزور» در ادامه انتقادات خود مدعی است: «تا به امروز، هیچ سیستم یکپارچه و کارآمدی در جمهوری ارمنستان ایجاد نشده که بتواند منشأ و ایمنی شیر یا سایر مواد اولیه لبنی مورد استفاده در صنایع را به طور دقیق تایید کند. در این میان، نظارت بر شیرهای جمع‌آوری‌شده از اشخاص حقیقی و دامداران محلی به عنوان یک معضل بسیار جدی و اساسی تلقی می‌شود، چرا که این قبیل تامین‌کنندگان خرد به هیچ وجه نمی‌توانند ایمنی و سلامت محصولات عرضه‌شده خود را تضمین کنند.»

ارزیابی‌های این نهاد روسی حاکی از آن است که دولت ارمنستان نظارت و کنترل کافی و لازمی را بر عملکرد تولیدکنندگان داخلی خود اعمال نمی‌کند.

«روس‌سلخوزنادزور» ریشه این وضعیت نابسامان را به پیامدهای ناشی از اصلاحات ساختاری در نظام مدیریت دولتی ارمنستان در سال 2019 میلادی مرتبط می‌داند.

به نظر می‌رسد اشاره صریح مسکو به تصمیم جنجالی دولت ارمنستان مبنی بر انحلال وزارت کشاورزی و انتقال و ادغام وظایف و ماموریت‌های آن در دل وزارت اقتصاد این کشور باشد؛ اقدامی که از دیدگاه کارشناسان روسی به تضعیف نظارت‌های تخصصی در حوزه کشاورزی و دامپروری منجر شده است.

دفاعیات تولیدکنندگان ارمنستانی و شگفتی از تحریم‌های ناگهانی

با این وجود، سخنگوی سازمان بازرسی ایمنی مواد غذایی ارمنستان با رد این ادعاها تاکید می‌کند که بازرسان این نهاد در طول سال، به طور مستمر و منظم تمامی واحدهای تولید لبنیات در سراسر کشور را مورد پایش و بازرسی قرار می‌دهند.

آنوش هاروتیونیان با لحنی قاطعانه خاطرنشان کرد: «در صورت کشف هرگونه مغایرت و تخلف در جریان این بازرسی‌ها، نهاد بازرسی بلافاصله فعالیت تولیدی واحد متخلف را تا زمان رفع کامل نواقص کشف‌شده به حالت تعلیق درمی‌آورد و محموله‌های غیرایمن و خطرناک نیز به سرعت از چرخه بازار و توزیع خارج شده و معدوم می‌گردند.»

نهاد نظارتی روسیه پیش‌تر اعلام کرده بود که در سال‌های 2023 و 2024 نیز بازرسی‌هایی را در شرکت‌های تولیدکننده لبنیات ارمنستان انجام داده است. نماینده یکی از این شرکت‌های تحریم‌شده در گفتگو با خبرنگاران فاش کرد که در زمان انجام بازرسی‌ها، بازرسان روس هیچ‌گونه مشکل جدی و اساسی را به آن‌ها گوشزد نکرده بودند؛ اما در کمال تعجب، بلافاصله پس از ترک محل کارخانه و بازگشت، ورود محصولات این شرکت به بازار پهناور روسیه را ممنوع اعلام کردند.

سایه سنگین سیاست بر مناسبات اقتصادی مسکو و ایروان

لازم به ذکر است که روسیه موج گسترده‌ای از محدودیت‌های اقتصادی و تجاری علیه ارمنستان را از اواخر ماه آوریل سال جاری میلادی آغاز کرد و متعاقباً این تحریم‌ها را در ماه‌های می و ژوئن به شکل قابل توجهی گسترش داد. در این راستا، محدودیت‌ها و ممنوعیت‌های سخت‌گیرانه‌ای بر واردات طیف وسیعی از کالاهای ارمنستانی از جمله آب معدنی، نوشیدنی‌ها، گل و گیاه، محصولات شیلاتی و آبزیان، و همچنین مجموعه‌ای از محصولات کلیدی کشاورزی نظیر میوه‌ها، سبزیجات و انواع توت‌ها اعمال شد.

بسیاری از فعالان اقتصادی، تجار و تولیدکنندگان ارمنستانی بر این باورند که این اقدامات مسکو، در واقع نوعی اعمال فشار سیاسی آشکار است که ارتباط مستقیمی با گرایش‌ها و جاه‌طلبی‌های همگرایی دولت ایروان با نهادهای اروپایی دارد. آن‌ها با ابراز نگرانی عمیق خاطرنشان می‌کنند که به دلیل این محدودیت‌های پی‌درپی، دیگر قادر نیستند محصولات تولیدی خود را به بزرگ‌ترین، سنتی‌ترین و نزدیک‌ترین بازار صادراتی خود یعنی روسیه ارسال کنند.

از سوی دیگر، اگرچه مقامات بروکسل بارها وعده حمایت و پشتیبانی از اقتصاد ارمنستان را داده‌اند، اما بسیاری از این فعالان اقتصادی تاکید می‌کنند که نفوذ به بازارهای به‌شدت رقابتی و قانون‌مند اروپا کار آسانی نیست؛ فرآیندی پیچیده که برای یافتن شرکای تجاری قابل اعتماد و تثبیت جایگاه و شناخت محصولات ارمنستانی در آن، به سال‌ها زمان و سرمایه‌گذاری نیاز است.

سقوط آزاد آمار صادرات و تقلای اروپا برای نجات اقتصاد ارمنستان

بررسی دقیق داده‌های پایگاه آمار تجارت بین‌المللی سازمان ملل متحد نشان می‌دهد که ارزش کل صادرات لبنیات از ارمنستان به روسیه در سال‌های اخیر با روند نزولی و کاهش چشمگیری مواجه بوده است. به طوری که ارزش این محموله‌های صادراتی که در سال 2023 میلادی بالغ بر 19.8 میلیون دلار بود، در سال 2024 به 19.5 میلیون دلار کاهش یافت و با تداوم این روند قهقرایی، این رقم در سال 2025 به 16.2 میلیون دلار سقوط کرده است.

این آمارهای رسمی حاکی از آن است که در بازه زمانی تنها یک سال، ارزش صادرات لبنیات ارمنستان به روسیه حدود 18 درصد و در مقایسه با سال 2023 میلادی، نزدیک به 19 درصد کاهش یافته است.

در سایه تشدید محدودیت‌های تنبیهی از سوی روسیه، اتحادیه اروپا در تلاشی آشکار برای حفظ نفوذ خود، یک بسته کمک مالی به ارزش 52 میلیون یورو را به ارمنستان اختصاص داده است. هدف اعلام‌شده از اعطای این کمک‌ها، تقویت تاب‌آوری و مقاومت اقتصاد ارمنستان در برابر شوک‌های خارجی، کمک به این کشور برای یافتن بازارهای جدید صادراتی در سطح جهان، و در نهایت تسهیل مسیر ورود تولیدکنندگان ارمنستانی به بازارهای کشورهای عضو اتحادیه اروپا عنوان شده است.

انتهای پیام/