به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، وبگاه شبکه خبری سی‌ان‌ان در یک گزارش تحلیلی به توضیح درباره این پرداخته که چگونه وضعیت بازار نفت در دور دوم جنگ فاقد سپرهای محافظتی لازم در دور نخست است. 

سی‌ان‌ان نوشته بازار نفت در دور اول جنگ مقاومت سرسختانه‌ای از خود نشان داده بود اما این ایستادگی اکنون با بزرگ‌ترین تهدید خود از زمان آغاز جنگ ایران روبرو است.

طبق این تحلیل، راهکارهای مبتکرانه و شگفت‌انگیز صنعت انرژی برای عبور از بزرگ‌ترین شوک نفتی تاریخ تا کنون مصرف‌کنندگان را در برابر بحران تورم و کاهش قدرت خرید محافظت کرده بود.

در طول دور اول جنگ علیه ایران قیمت نفت خام به سطوحی نگران‌کننده رسید، اما هرگز به رقم 128 دلار در هر بشکه (که در سال 2022 ثبت شد) یا رکورد تاریخی 146 دلار (در آستانهٔ رکود بزرگ اقتصادی 2008) نزدیک نشد.

سی‌ان‌ان نوشته اما اکنون فشاری فوق‌العاده در خاورمیانه در حال شکل‌گیری است و این اوج‌گیری تازهٔ تنش‌ها می‌تواند قیمت نفت را از این مرزهای حساس و نگران‌کننده نیز عبور دهد.

«هلیما کرافت»، مدیر استراتژی جهانی در بخش مدیریت سرمایهٔ «آربی‌سی» (RBC) می‌گوید: «این مناقشه وارد مرحله‌ای به‌مراتب خطرناک‌تر شده است. این وضعیت می‌تواند دیدگاه کسانی را که معتقد بودند "بازار همواره راهی برای دور زدن مشکلات پیدا می‌کند"، کاملاً تغییر دهد.»

روز پنجشنبه، قیمت نفت برای نخستین بار از ماه مه از مرز 100 دلار گذشت. قیمت بنزین در آمریکا اکنون به بالای 4 دلار رسیده و گازوئیل نیز به بیش از 5.20 دلار در هر گالن افزایش یافته است. 

بازار اوراق قرضه نشان می‌دهد که نگران‌کننده بودن مسئلهٔ تورم، اکنون بیش از هر زمان دیگری در دورهٔ دوم ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ مطرح است.

در این تحلیل تصریح شده تک‌تک عواملی که در پنج ماه گذشته مانع از جهش شدید قیمت نفت شده بودند، یا تضعیف شده یا کلاً از بین رفته‌اند و هیولای قیمت بالای نفت در حال شکستن تمامی مهارها و زنجیرهای خویش است.

1- چالش صدور و انتقال نفت

روایت گذشته: نفت از طریق دریای سرخ، منطقهٔ درگیری را دور می‌زد.

روایت تازه: شریان‌های نفتی در دو گلوگاه بسیار حیاتی در حال مسدود شدن هستند.

حملات به نفتکش‌ها در تنگهٔ هرمز بیشترِ رفت‌وآمد نفت‌کش‌ها از این آبراه حیاتی را متوقف کرده است. به گزارش بانک «جی‌پی مورگان»، بازار با خلاقیت دست به کار شد و روزانه حدود 7 میلیون بشکه نفت را که در حالت عادی راهی خلیج فارس می‌شد، از طریق لوله‌ها به سمت دریای سرخ هدایت کرد.

اما مؤسسهٔ «کاپیتال اقتصاد» اشاره می‌کند که اکنون این راهکارهای جایگزینِ لوله‌ای نیز آسیب‌پذیر شده‌اند. محاصرهٔ تنگهٔ باب‌المندب توسط یمنی‌ها یکی دیگر از خروجی‌های نفت عربستان را برای حدود 5 میلیون بشکه در روز مسدود کرده است.

عربستان می‌تواند این نفت را از مسیر شمال و از طریق کانال سوئز هدایت کند، اما «ناتاشا کانوا»، مدیر استراتژی کالاهای جهانی در «جی‌پی مورگان» خاطرنشان می‌کند که بزرگ‌ترین نفت‌کش‌ها به دلیل محدودیت عمق آب نمی‌توانند از این مسیر عبور کنند. حتی اگر نفت به نفت‌کش‌های کوچک‌تر منتقل شود، دور زدن مسیر از طریق مدیترانه و پیرامون قارهٔ آفریقا، یک سفر چهار هفته‌ایِ معمول را به یک مسیر هشت هفته‌ای بدل می‌سازد.

2- پوشش بیمه‌ای

روایت گذشته: شرکت‌های بیمه حق بیمهٔ سنگینی تحت عنوان «حق ریسک جنگ» از کشتی‌ها دریافت می‌کردند.

روایت تازه: بیمه‌نامه‌ها دیگر کشتی‌هایی را که به ایران عوارض عبور بپردازند، پوشش نمی‌دهند.

شناورهایی که قصد داشتند در طول جنگ از تنگهٔ هرمز خارج شوند، باید نرخ‌های سنگین بیمه را می‌پذیرفتند—اما دست‌کم می‌توانستند بیمه‌نامه دریافت کنند. روز پنجشنبه، «انجمن بازار لویدز» (LMA) که نمایندگی کارگزاران بیمهٔ دریانوردی را بر عهده دارد، امکان صدور بیمه‌نامه برای کشتی‌های خروجی از این تنگه را در آینده زیر سؤال برد.

ایران اعلام کرده است که قصد دارد عوارض عبوری معادل 1 تا 2 دلار به ازای هر بشکه نفت وضع کند؛ امری که برای این کشور میلیون‌ها دلار به ازای هر نفت‌کش درآمد ایجاد می‌کند. انجمن بازار لویدز در بند جدیدی که برای بیمه‌نامه‌های کشتیرانی تنظیم کرده، تأکید کرده است که این امر خطری غیرقابل قبول ایجاد می‌کند: پرداخت عوارض به ایران به دلیل نقض تحریم‌های ایالات متحده، غیرقانونی است.

پرداخت این عوارض می‌تواند کل بیمه‌نامهٔ شناور را باطل کند و خطری فوق‌العاده برای شرکت‌های کشتیرانی بیافریند. سی‌ان‌ان می‌گوید با اصرار ایران بر داشتن حق حمله به کشتی‌هایی که بدون پرداخت عوارض قصد خروج دارند، عملاً هیچ راه خروجی از تنگه برای شناورها باقی نمی‌ماند.

3- گسترش دامنهٔ بحران

روایت گذشته: مناقشهٔ نفتی تنها به خاورمیانه محدود بود.

روایت تازه: روسیه بخش بزرگی از بحران انرژی شده است.

حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه و ترمینال «کنسرسیوم خط لولهٔ خزر» در دریای سیاه، مشکل بزرگ و تازه‌ای برای بازار جهانی انرژی تراشیده است.

این حملات کمبود شدید سوخت در داخل روسیه ایجاد کرد و این کشور را واداشت تا صادرات گازوئیل را ممنوع کند. طبق گفتهٔ «اندی لیپو»، رئیس مؤسسهٔ «مشاوران نفتی لیپو»، این اقدام حجم عظیمی از سوخت را از بازار خارج ساخت؛ چرا که روسیه پیش از این ممنوعیت، روزانه 800 هزار بشکه گازوئیل صادر می‌کرد که 12 درصد از کل محموله‌های گازوئیل جهان را تشکیل می‌داد.

حملات اوکراین در دریای سیاه نیز در بدترین زمان ممکن به عرضهٔ نفت خام آسیب زده است. اگرچه این خط لوله حجم عظیمی نفت تولید نمی‌کند، اما درست در زمانی که مسیرهای جایگزین تنگهٔ هرمز در حال مسدود شدن هستند، بیم آن می‌رود که 1.7 میلیون بشکه در روز از نفتِ بازار جهانی را حذف کند.

4- ذخایر استراتژیک و تجاری

روایت گذشته: جهان با مازاد عرضهٔ نفت روبرو بود.

روایت تازه: ذخایر نفت خام به سطوحی بحرانی و بسیار پایین رسیده‌اند.

بنیادی‌ترین تفاوت میان آغاز جنگ ایران و شرایط کنونی، میزان نفت موجود در انبارها و ذخایر جهانی است. به گفتهٔ «دن پیکرینگ»، مدیر ارشد سرمایه‌گذاری در «پیکرینگ انرژی پارتنرز»، ذخایر نفت خام پیش از آغاز جنگ در اوج تاریخی خود قرار داشت، اما در طول پنج ماه گذشته 1.3 میلیارد بشکه کاهش یافته است.

این مسئله به‌ویژه برای ایالات متحده یک بحران محسوب می‌شود: ذخایر استراتژیک نفت آمریکا (SPR) از بهار تاکنون 116 میلیون بشکه کاهش یافته و به پایین‌ترین سطح خود از سال 1983 رسیده است. این ذخایر تنها 60 میلیون بشکه دیگر تا رسیدن به حداقل کف تعیین‌شده توسط کنگره فاصله دارند.

ذخایر تجاری آمریکا نیز در حال نزدیک شدن به حداقلِ عملیاتیِ خود هستند؛ نقطه‌ای که از نظر قوانین فیزیک، دیگر به شرکت‌های نفتی اجازه نمی‌دهد نفت را صرفاً با نیروی جاذبه در خطوط لوله به حرکت درآورند. این واقعیتی است که ترامپ در ماه ژوئن اشاره کرد می‌تواند یک «فاجعهٔ اقتصادی» ایجاد کند؛ فاجعه‌ای که مقایسهٔ او را با «هربرت هوور»، رئیس‌جمهور دوران رکود بزرگ، به همراه خواهد داشت.

از طرفی، این بار دیگر خبری از نجات بازار توسط نفتِ محصورشده در تنگهٔ هرمز نیست. در ماه ژوئن و در جریان توافق کوتاه آتش‌بس، بیش از 200 میلیون بشکه نفت از این تنگه خارج شد. اما به گفتهٔ «ناوین داس»، تحلیل‌گر مؤسسهٔ «کپلر»، اکنون تنها 44 فروند شناور در داخل تنگه حضور دارند، در حالی که این رقم درست پیش از امضای یادداشت تفاهم، 97 فروند بود.

5- مسابقه با زمان

روایت گذشته: چین نفت کافی در ذخایر خود داشت تا بحران را پشت سر بگذارد.

روایت تازه: چین نمی‌تواند تا ابد دوام بیاورد.

تقاضا برای نفت در پنج ماه گذشته فروپاشید؛ عمدتاً به این دلیل که چین این درایت را داشت که پیش از آغاز جنگ دست به ذخیره‌سازی نفت بزند تا مجبور نباشد در قیمت‌های بالا اقدام به واردات کند.

اما چین به هیچ وجه نمی‌تواند برای مدتی طولانی تا این حد به ذخایر خود متکی باشد. به گفتهٔ «کانوا»، این کشور تنها حدود سه تا چهار ماه دیگر فرصت دارد و پس از آن مجبور است واردات خود را افزایش دهد.

بنابراین، اکنون بازار نفت در یک مسابقه با زمان درگیر شده است. قیمت‌ها با توجه به شرایط سخت و فشردهٔ بنیادینِ عرضه و تقاضا، هنوز نسبتاً مهارشده باقی مانده‌اند. کاهش تقاضا تا حد زیادی توانسته بر محدودیت‌های عرضه غلبه کند.

اما به گفتهٔ «دان استرویون»، مدیر تحقیقات نفت در «گلدمن ساکس»، اگر وضعیت موجود ادامه یابد، قیمت‌ها به صعود خود ادامه خواهند داد. او معتقد است قیمت نفت می‌تواند تا ماه اکتبر، اوج قیمت‌های سال 2022 یعنی بالای 120 دلار در هر بشکه را دوباره بیازماید.

«کرافت» حتی خطری بزرگ‌تر را پیش‌بینی می‌کند: اگر یک جنگ تمام‌عیار منطقه‌ای رخ دهد، قیمت نفت می‌تواند رکوردی تازه ثبت کرده و از مرز 150 دلار در هر بشکه بگذرد.

انتهای پیام/