خبرگزاری تسنیم ـ عباس نورزائی، فعال سیاسی و اجتماعی | نسل جدید، نسل پرسش، تحلیل و عبور از قالب‌های سنتی است. طبیعی است که جوان امروز بپرسد: «در عصر فناوری، هوش مصنوعی و ارتباطات دیجیتال، چرا میلیون‌ها انسان مسیری طولانی را پیاده طی می‌کنند؟ این حرکت چه نسبتی با زندگی انسان معاصر دارد؟»

نگارنده تاکنون توفیق حضور در 10 باره‌ی زیارت عتبات عالیات را داشته‌ام و امسال نیز، در 66 سالگی، بار دیگر ره‌سپار این مسیر نورانی هستم. از تجربه‌ای که با جان و دل لمس کرده‌ام، می‌گویم: اربعین تنها یک آیین عزاداری یا یک سفر زیارتی نیست؛ بلکه تجربه‌ای زنده از نوعی «زیست انسانی» است که می‌تواند به بسیاری از نیازهای انسان امروز پاسخ دهد.

اگر از نگاه داده‌محور نسل جدید به این پدیده بنگریم، آمارها خود گویای عظمت آن‌ هستند. بر اساس آمار رسمی آستان مقدس عباسی، سال گذشته بیش از 21 میلیون و 100 هزار زائر از کشورهای مختلف جهان در مراسم اربعین حضور داشته‌اند. مدیریت اسکان، تغذیه، حمل‌ونقل، خدمات و امنیت چنین جمعیتی ـ که از نظر تعداد، چندین برابر زائران حج است ـ آن هم در گرمای شدید تابستان عراق، عمدتاً بر دوش مردم و موکب‌های داوطلب قرار دارد. این سطح از مشارکت و هم‌بستگی اجتماعی، یکی از کم‌نظیرترین نمونه‌های همکاری داوطلبانه در جهان معاصر است.

برای شناخت اربعین باید از ظاهر آن عبور کرد و به کارکردهای عمیق اجتماعی، روان‌شناختی و فرهنگی آن نگریست.

نخست آنکه اربعین پاسخی به بحران تنهایی و فردگرایی انسان معاصر است. در جهانی که بسیاری از روابط بر پایه‌ی منفعت و سود مادی شکل گرفته‌اند، در مسیر اربعین جامعه‌ای موقت اما واقعی پدید می‌آید که در آن خدمت، ایثار، مهمان‌نوازی و هم‌دلی جایگزین رقابت و منفعت‌طلبی می‌شود. انسان‌ها بدون توجه به ملیت، زبان، نژاد، ثروت یا جایگاه اجتماعی، یک‌دیگر را برادر و خواهر خود می‌دانند. این تجربه، برای بسیاری از جوانان، احساس تعلق و معنا می‌آفریند.

دوم آنکه اربعین یک رسانه‌ی جهانیِ مردمی و چهره‌به‌چهره است. در روزگاری که بخش مهمی از روایت‌های جهان از مسیر رسانه‌های بزرگ و انبوهی عبور می‌کند، اربعین بدون اتکا به تبلیغات رسمی، میلیون‌ها انسان را گرد یک آرمان مشترک جمع می‌کند. این حضور گسترده، پیام آزادگی، عدالت‌خواهی و ایستادگی در برابر ظلم را که جوهره‌ی نهضت امام حسین(ع) است، بی‌واسطه به جهانیان منتقل می‌کند.

سوم آنکه اربعین تصویری عینی از جامعه‌ی مطلوب را به نمایش می‌گذارد؛ جامعه‌ای که در آن امنیت، صلح، مهربانی، سخاوت و همکاری بر روابط انسانی حاکم است. پیاده‌روی اربعین تنها پیمودن یک مسیر جغرافیایی نیست، بلکه تمرینی برای صبر، خودسازی، مسئولیت‌پذیری و حرکت جمعی به سوی هدفی مشترک است؛ یادآور این حقیقت که رسیدن به آرمان‌های بزرگ، بدون تحمل سختی و همراهی با دیگران ممکن نیست.

از این رو، اربعین را نباید صرفاً رویدادی متعلق به گذشته دانست. اربعین بیش از آن‌که یادآور یک واقعه‌ی تاریخی باشد، الگویی برای آینده است؛ پاسخی به بحران معنای زندگی، گسترش فردگرایی و فرسایش سرمایه‌ی اجتماعی در جهان امروز.

شاید مهم‌ترین پیام اربعین برای نسل جدید این باشد که انسان، بیش از هر زمان دیگری، به بازگشت به ارزش‌های فراموش‌شده‌ای چون کرامت، هم‌دلی، عدالت، خدمت و آزادگی نیاز دارد. اربعین نشان می‌دهد که اگر این ارزش‌ها محور روابط انسانی قرار گیرند، می‌توان جهانی انسانی‌تر و امیدبخش‌تر ساخت و شاید راز ماندگاری این حرکت عظیم نیز همین باشد.

انتهای پیام/