به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، پنجمین نمایشگاه اسباب‌بازی ایرانتویکس با حضور 150 فعال این صنعت در عرصه تولید و واردات از روز گذشته، 30 تیرماه، در مجموعه شهر آفتاب آغاز به کار کرد.

این دوره از نمایشگاه در حالی برگزار می‌شود که صنعت اسباب‌بازی روزهای سخت خود را پشت سر می‌گذارد. با وجود اینکه صنعت اسباب‌بازی ایران از جمله صنایع پرامید در میان صنایع فرهنگی است، اما با چالش‌های متعددی مواجه است؛ از عدم شفافیت در آمار و شرایط بازار گرفته تا تأمین بازار با اقلام قاچاق و عدم ثبات قیمت در مواد اولیه.

این صنعت در دهه‌های پیشین با چالش‌های متعددی مواجه بوده، اما با افت‌وخیز فراوان به راه خود ادامه داده است. کارشناسان بر این باورند که با توجه به قابلیت بازار خاورمیانه و شمال آفریقا برای صادرات محصولات مختلف، ایران می‌تواند نقشی پررنگ‌تر در این عرصه داشته باشد و سهم خود را از بازار داخلی و خارجی افزایش دهد.

با این حال، گره‌های صنعت اسباب‌بازی اندک نیست، گره‌هایی که هرساله بر آن افزوده شده و در فقدان یک سند یا برنامه مشخص، نتوانسته است از محدودیت‌های آن بکاهد، از جمله این گره‌ها، عرض‌اندام کالاهای قاچاق و وارداتی است. گردش مالی این بازار، حدود 400 میلیون دلار تخمین زده می‌شود که بیش از نیمی از آن به کالای قاچاق اختصاص دارد. این حجم، نه‌تنها راه نفس را بر تولیدکننده ایرانی بسته، بلکه از حقوق مصرف‌کننده نیز کاسته و او را مجبور به خرید جنس خارجی با هر نرخی کرده است.

احسان منشی، رئیس هیأت مدیره تولیدکنندگان اسباب‌بازی، در گفت‌وگو با تسنیم با اشاره به احوالات این روزهای صنعت اسباب‌بازی گفت: صنعت اسباب‌بازی از دو بابت آسیب دیده است. نخست آنکه تصور بر این است که اسباب‌بازی کالای ضروری نیست و مصرف‌کنندگان به ضرورت و اجبار ممکن است اسباب‌بازی را از هزینه خانوار حذف کنند. نکته دیگر این است که ما با افزایش بهای تمام‌شده کالای تولید شده مواجه هستیم؛ صنعت اسباب‌بازی به عنوان صنعت وابسته به پتروشیمی به مشکلاتی مبتلی شده است. از سوی دیگر، محدودیت‌های واردات حوزه کاغذ و چاپ در افزایش قیمت‌ تمام شده محصولات تأثیرگذار بوده است. در کنار این مسائل،‌ما با افزایش دستمزد نیز مواجهیم. مجموع این موارد سبب شده محدودیت‌هایی در تقاضا در بازار ایجاد شده و برآیند بازار نشان می‌دهد که بازار به سمت کاهش تقاضا و افزایش بهای تولید در ماه‌های اخیر پیش رفته است. 

وی ادامه داد: صنعت اسباب‌بازی الان در شرایط خوبی نیست. علی‌رغم اینکه واردات هم با محدودیت مواجه شده، اما همچنان این محدودیت تأثیر مثبتی بر افزایش تقاضای کالای ایرانی نداشته است. 

کاهش 60 درصدی تقاضا در بازار اسباب‌بازی 

رئیس اتحادیه تولیدکنندگان صنعت اسباب‌بازی در پاسخ به این پرسش که میزان تقاضا در بازار در قیاس با دوره مشابه در سال گذشته تا چه میزان کاهش داشته است، گفت: من نمی‌توانم در خصوص کل جامعه اسباب بازی نظر بدهم. در خصوص برندهایی که می‌شناسم و در این مدت از نزدیک با آنها صحبت کردم، می‌توانم بگویم حدود 60 درصد با کاهش تقاضا مواجه بوده‌اند. البته این میزان در برهه‌های مختلف،‌ متفاوت بوده است، اما در مجموع باید گفت که در گفت‌وگوهایی که با فروشندگان و مغازه‌دارها داشتیم به این نتیجه رسیدیم که بازار پرهیجانی نداشتیم و بازار با افت مواجه شده است. 

با افزایش مداوم قیمت اسباب‌بازی‌های باکیفیت و استاندارد، بخش قابل توجهی از خانواده‌های ایرانی ناچار شده‌اند خرید این محصولات را از سبد مصرفی خود حذف یا محدود کنند؛ به طوری که بنا بر آمار منتشرشده، اسباب‌بازی پس از کتاب و محصولات فرهنگی، در رتبه سوم اولویت خرید در خانواده‌ها قرار گرفته است. 

در شرایطی که نمونه‌های ایمن‌تر و دارای کیفیت قابل قبول معمولاً با قیمت بالاتری عرضه می‌شوند، بسیاری از والدین به‌دلیل فشار اقتصادی، توان پرداخت هزینه این دسته از کالاها را ندارند. نتیجه این روند، گرایش بیشتر بازار به سمت اسباب‌بازی‌های ارزان‌تر، بی‌نام‌ونشان و در مواردی فاقد نظارت کافی است؛ محصولاتی که هرچند در ظاهر جذاب و در دسترس‌اند، اما می‌توانند از نظر ایمنی و سلامت برای کودکان خطرآفرین باشند. به این ترتیب، افزایش قیمت اسباب‌بازی‌های باکیفیت نه‌فقط انتخاب خانواده‌ها را محدود کرده، بلکه شکاف میان «کالای ایمن» و «کالای قابل خرید» را نیز عمیق‌تر کرده است.

 با وجود این، منشی معتقد است، «در جایی که مردم مجبور به خرید گزیده‌تر هستند، حتماً منابع مالی را کمتر صرف کالای بی‌کیفیت می‌کنند.» به گفته او؛ یک سری کالای بی‌کیفت در بازار موجود است که صرفاً کارکرد آن حذف هیجان خرید است. این کالاهای بی‌کیفیت و ارزان هیجان خرید را قطعا می‌تواند آرام کند؛ یعنی نمی‌توان گفت که الآن مردم آن را نخواهند خرید،‌ اما کسانی که به دنبال اسباب‌بازی به مفهوم ابزار پرورشی هستند، حتما گزیده‌تر خرید می‌کنند. 

صنعت اسباب‌بازی ایران در سال‌های اخیر، هم از نظر تنوع تولید و هم از نظر توجه به بازار داخلی، روندی رو به رشد را تجربه کرده است. افزایش تعداد تولیدکنندگان، ورود برندهای نوپا، توجه بیشتر به طراحی بومی و تلاش برای پاسخ‌گویی به سلیقه نسل جدید کودکان، از جمله نشانه‌های این رشد به شمار می‌رود. در شرایطی که بخشی از بازار به سمت کالاهای فرهنگی و آموزشی حرکت کرده، تولیدکنندگان داخلی نیز تلاش کرده‌اند سهم بیشتری از بازار را در اختیار بگیرند و وابستگی به محصولات خارجی را کاهش دهند.

سهم اسباب‌بازی ایرانی در بازار: 40 درصد

با این حال، این صنعت همچنان با چالش‌های جدی و چندلایه روبه‌روست؛ چالش‌هایی که مانع از تثبیت و توسعه پایدار آن شده‌اند. یکی از مهم‌ترین مشکلات، ورود گسترده اسباب‌بازی‌های قاچاق و بی‌هویت به بازار است؛ کالاهایی که بدون نظارت کیفی، بدون پرداخت عوارض و اغلب با قیمت پایین‌تر از تولیدات داخلی عرضه می‌شوند. این وضعیت نه‌تنها رقابت را برای تولیدکننده ایرانی دشوار می‌کند، بلکه بازار را به سمت مصرف محصولاتی سوق می‌دهد که در بسیاری موارد از نظر ایمنی، مواد اولیه و استانداردهای سلامت، قابل اطمینان نیستند.

به گفته منشی؛ در حال حاضر 60 درصد از بازار ایران سهم کالای وارداتی(رسمی و غیر رسمی) و 40 درصد سهم تولید داخل است. با وجود این، منشی تأکید می‌کند که به دلیل عدم شفافیت در صنعت اسباب‌بازی در حال حاضر نمی‌توان آمار دقیقی از میزان کالای قاچاق موجود در بازار ایران ارائه داد. او همچنین از راه‌اندازی طرحی برای باز شدن گره‌های موجود در صنعت اسباب‌بازی خبر داد و اضافه کرد: پیرو نگرانی هایی که ما و جامعه تولیدکنندگان داشتیم به واسطه اینکه داده درستی در صنعت اسباب بازی ایران چه در عرصه ارزیابی و میزان تولید و چه در زمینه واردات رسمی و قاچاق وجود ندارد، در شورای نظارت بر اسباب‌بازی مصوب شد که طرح پیمایشی برای اندازه واردات صورت بگیرد. جلسات متعددی در حال برگزاری است تا سیستم و روش آمارگیری برای محاسبه این میزان در نظر گرفته شود.

این فعال صنعت اسباب‌بازی تأکید کرد: معتقدیم هرچقدر فضا شفاف‌تر باشد و مانیتورینگ بهتری نسبت به بازار صورت گیرد، قطعاً نقشه راه بهتری می‌توان طرح‌ریزی کرد که به اهداف تولیدکنندگان، تجار و بازرگانان برسیم. تلاش داریم سرانه مصرف اسباب‌بازی ایران را توسعه دهیم، بنابراین لازم است که تولید داخل توسعه یابد و اسباب بازی با قیمت بهتر و کیفیت بالاتر به دست مصرف کننده برسد.

منشی در پایان با اشاره به شرایط موجود کشور و تجاوز دشمن به خاک وطن یادآور شد: بخشی از جنگ، جنگ با اقتصاد ایران و از بین بردن امنیت داخل کشور است. اگر تولید از بین رود و اگر افسران ثبات اقتصادی کشور که تولیدکنندگان هستند، ناامید شوند و جا بزنند، مطمئناً  امنیت اجتماعی ما هدف قرار خواهد داد. ما در مرزها و مقابل دشمن نیستیم، اما باید در خط مقدم تولید ایستاد و همه مردم ایران این را برای خود فرض بدانند که در تولید و اشتغال با قدرت به کار خود ادامه دهد.

پنجمین نمایشگاه ایران‌توییکس در حالی کار خود را آغاز کرده که ویترین رنگارنگ این صنعت، واقعیتی پیچیده‌تر را پشت سر خود پنهان کرده است؛ صنعتی که از یک‌سو ظرفیت رشد، اشتغال‌زایی و حضور در بازارهای منطقه‌ای را دارد و از سوی دیگر، زیر فشار قاچاق، گرانی مواد اولیه، افت قدرت خرید خانواده‌ها و نبود آمار شفاف نفس می‌کشد.

حالا بیش از هر زمان دیگر، آینده اسباب‌بازی در ایران نه فقط به خلاقیت تولیدکنندگان، بلکه به تصمیم‌های جدی برای ساماندهی بازار، حمایت از تولید داخلی و رساندن کالای ایمن و باکیفیت به دست خانواده‌ها گره خورده است.

انتهای پیام/