به گزارش خبرگزاری تسنیم از بوشهر، استان بوشهر امروز بیش از هر زمان دیگری در ترازو کم‌آبی قرار گرفته است؛ استانی که در نگاه نخست، همسایگی با پهنه‌ای آبی را دارد، اما در واقعیت با یکی از شدیدترین بحران‌های آبی کشور دست‌وپنجه نرم می‌کند. کاهش بارندگی، تبخیر بالا، برداشت چندبرابری از منابع تجدیدپذیر و تداوم بهره‌برداری ناپایدار، شرایطی را رقم زده که اگر برای آن چاره‌ای اندیشیده نشود، نه‌تنها محیط‌زیست که اقتصاد و معیشت مردم نیز آسیب خواهد دید.

بر پایه داده‌های موجود، ظرفیت آب تجدیدپذیر استان بوشهر حدود 326 میلیون مترمکعب برآورد می‌شود، درحالی که برداشت فعلی بسیار فراتر از این رقم است. نتیجه چنین ناترازی آشکاری، فرونشست زمین، افزایش شوری منابع آب، خشک شدن چشمه‌ها و افت شدید سطح آبخوان‌هاست. در کنار این وضعیت، رشد چشمگیر چاه‌های غیرمجاز نیز فشار مضاعفی بر منابع محدود آبی استان وارد کرده و ادامه این روند، به معنای تعمیق بحران در سال‌های آینده است.

با این حال، بحران آب در بوشهر فقط روایت کمبود نیست؛ روایت فرصت‌های مغفول نیز هست. یکی از مهم‌ترین این ظرفیت‌ها، پساب و فاضلاب شهری است که سالانه به حجم قابل توجهی می‌رسد و بخش عمده آن بدون تصفیه وارد دریا می‌شود. این درحالی است که بازچرخانی همین منابع می‌تواند بخشی از نیاز صنعت، فضای سبز و حتی کشاورزی را تأمین کند و هم‌زمان از آلودگی محیط‌زیست دریایی جلوگیری کند.

از سوی دیگر، اصلاح الگوی کشت و حرکت به سمت محصولات کم‌آب‌بر، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. تداوم کشت محصولات پرمصرف در استانی که با محدودیت شدید منابع روبه‌روست، تنها بحران را تشدید می‌کند. در مقابل، بهره‌گیری از الگوی کشت علمی، استفاده از آبیاری نوین و توجه به مفهوم آب مجازی می‌تواند بخشی از فشار موجود را کاهش دهد و مسیر پایدارتری پیش‌روی بخش کشاورزی بگذارد.

در این میان، رویکرد «نکسوس» یا همبست آب، انرژی و غذا، چارچوبی راهبردی برای عبور از وضعیت موجود به شمار می‌رود. مدیریت منابع آب در بوشهر دیگر نمی‌تواند جزیره‌ای و بخشی باشد؛ زیرا آب، انرژی و امنیت غذایی در این استان به‌شدت به یکدیگر وابسته‌اند و هر تصمیم ناهماهنگ، می‌تواند بر دیگر بخش‌ها نیز اثر منفی بگذارد. از همین رو، حکمرانی یکپارچه منابع آب، کنترل برداشت‌های غیرمجاز، نوسازی شبکه توزیع و مشارکت مردم، از الزامات اصلی عبور از بحران است.

در کنار این اقدامات، مسئولیت‌پذیری فردی و اجتماعی نیز جایگاهی تعیین‌کننده دارد. صرفه‌جویی در مصرف آب در خانه، مدرسه، مزرعه و فضای عمومی، اگرچه به‌‌ظاهر کوچک است، اما در مقیاس استانی می‌تواند اثرگذاری قابل توجهی داشته باشد. آموزش، فرهنگ‌سازی و جلب مشارکت مردم، نه یک اقدام حاشیه‌ای، بلکه بخشی جدایی‌ناپذیر از راه‌حل است.

بوشهر امروز در نقطه‌ای ایستاده که می‌تواند از دل بحران، فرصت بسازد؛ فرصتی برای بازتعریف توسعه، اصلاح شیوه مصرف و حرکت به سمت الگوی پایدار مدیریت آب. این مسیر البته ساده نیست، اما با هم‌افزایی دولت، مردم و نهادهای اجرایی، می‌توان از تهدید کم‌آبی، سکوی نجات و پیشرفت ساخت.

بازچرخانی کامل فاضلاب شهری و روستایی و استفاده از آن در صنعت، فضای سبز و کشاورزی، اصلاح الگوی کشت موجود با تأکید بر محصولات کم‌آب‌بر و سازگار با اقلیم استان و تغییر شیوه آبیاری در نخلستان‌ها و مزارع، مدیریت جامع و یکپارچه حوزه آبخیز با رویکرد نکسوس و همکاری همه دستگاه‌های اجرایی، رفع معضل چاه‌های غیرمجاز، انتقال آب‌های غیرقانونی و جلوگیری از برداشت بی‌رویه از سفره‌های زیرزمینی کاهش هدررفت منابع آب شرب از طریق بازچرخانی آب و نوسازی و بهسازی شبکه توزیع، ارتقای بهره‌وری مصرف آب در همه بخش‌ها با استفاده از فناوری‌های نوین، آموزش و فرهنگ‌سازی همگانی برای نهادینه‌سازی مسئولیت‌پذیری فردی و اجتماعی در مصرف آب و سرلوحه قرار گرفتن توجه به توان اکولوژیک هر منطقه در تصمیمات توسعه‌ای استان اثرگذار است.

نویسنده: جابر مظفری‌زاده، مدیر محیط زیست و کیفیت منابع آب

انتهای پیام/