به گزارش خبرگزاری تسنیم از بابل، با شروع برداشت خوشه‌های طلایی برنج در شالیزارهای مازندران، صحنه‌ای تکراری نیز هر سال در گوشه و کنار مزارع دیده می‌شود؛ ستون‌های دود که از دل زمین‌های کشاورزی به آسمان برمی‌خیزند و نشانه سوزاندن کاه و کلش هستند. اقدامی که شاید در نگاه نخست تنها راهی برای پاکسازی زمین باشد، اما در عمل خسارت‌هایی به مراتب گسترده‌تر از آنچه تصور می‌شود به همراه دارد.

سوزاندن بقایای گیاهی تنها به نابودی چند تن کاه ختم نمی‌شود؛ این اقدام سرمایه آلی خاک را از بین می‌برد، فعالیت میلیون‌ها موجود زنده مفید خاک را مختل می‌کند، کیفیت تولید را در سال‌های آینده کاهش می‌دهد و در کنار آن با ایجاد دود غلیظ، سلامت مردم و ایمنی جاده‌ها را نیز تهدید می‌کند.

در سال‌های اخیر، محورهای ارتباطی بابل و قائم‌شهر بارها شاهد کاهش شدید میدان دید رانندگان بر اثر دود ناشی از سوزاندن بقایای گیاهی بوده‌اند؛ موضوعی که هر بار احتمال وقوع تصادف‌های زنجیره‌ای و حوادث جبران‌ناپذیر را افزایش داده است.

کشاورزان چه می‌گویند؟

در مقابل، بسیاری از شالیکاران معتقدند نمی‌توان بدون فراهم کردن امکانات، تنها از برخورد قانونی سخن گفت.عبداللهی، یکی از کشاورزان بابلی، در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم می‌گوید هزینه‌های بالای جمع‌آوری بقایای گیاهی، کمبود دستگاه‌های کاه‌بند و مجهز نبودن همه کمباین‌ها به خردکن باعث شده بسیاری از کشاورزان برای آماده‌سازی سریع زمین جهت کشت دوم، راهی جز سوزاندن کاه و کلش نداشته باشند.

به گفته او، افزایش هزینه‌های تولید در سال‌های اخیر فشار مضاعفی بر کشاورزان وارد کرده و اگر حمایت‌های لازم برای تأمین تجهیزات و کاهش هزینه‌های مدیریت بقایای گیاهی صورت گیرد، بسیاری از بهره‌برداران حاضرند این روش را کنار بگذارند.

این روایت نشان می‌دهد که مسئله تنها یک تخلف ساده نیست؛ بلکه بخشی از آن به خلأهای زیرساختی و اقتصادی در بخش کشاورزی بازمی‌گردد.

بابل؛ 45 هزار هکتار شالیزار زیر ذره‌بین

در همین حال، مدیر جهاد کشاورزی بابل از تشدید نظارت‌ها همزمان با فصل برداشت خبر داده است.

رحیم شهیدی‌پور در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم با اشاره به وجود بیش از 45 هزار و 50 هکتار اراضی شالیزاری در شهرستان بابل تأکید کرد هرگونه آتش زدن کاه و کلش ممنوع است و با متخلفان برخورد قانونی انجام خواهد شد.

وی هشدار داد کشاورزانی که در حاشیه جاده‌ها اقدام به سوزاندن بقایای گیاهی کنند، در صورت وقوع هرگونه حادثه رانندگی ناشی از کاهش دید، مسئولیت مدنی و حقوقی حوادث بر عهده آنان خواهد بود.

این هشدار از آن جهت اهمیت دارد که هر ساله با آغاز برداشت برنج، دود ناشی از سوختن کاه و کلش به یکی از مخاطرات جدی تردد در محورهای مواصلاتی شمال کشور تبدیل می‌شود.

خاکی که هر سال فقیرتر می‌شود

کارشناسان کشاورزی معتقدند شاید بزرگ‌ترین خسارت این اقدام، آسیبی باشد که به آرامی و در بلندمدت بر پیکره خاک وارد می‌شود.

بقایای گیاهی، منبع مهمی برای تأمین مواد آلی خاک هستند. سوزاندن آن‌ها موجب کاهش مواد غذایی، افت جمعیت میکروارگانیسم‌های مفید، کاهش قدرت نگهداری آب و تضعیف ساختار خاک می‌شود؛ فرآیندی که در نهایت به کاهش عملکرد مزارع و افزایش وابستگی کشاورزان به مصرف کودهای شیمیایی منجر خواهد شد.

در شرایطی که حفظ امنیت غذایی کشور بیش از گذشته اهمیت یافته است، حفاظت از کیفیت خاک به عنوان مهم‌ترین سرمایه تولید، ضرورتی انکارناپذیر محسوب می‌شود.

مکانیزاسیون؛ راهکاری که باید تکمیل شود

مدیر جهاد کشاورزی بابل با اشاره به اقدامات انجام شده در حوزه مکانیزاسیون گفت از مجموع 1200 دستگاه کمباین فعال شهرستان، حدود 80 درصد به دستگاه خردکن مجهز شده‌اند و تجهیز سایر ماشین‌آلات نیز در حال انجام است.

به گفته وی، حدود 80 درصد کمباین‌ها نیز موفق به دریافت معاینه فنی شده‌اند که می‌تواند نقش مهمی در مدیریت اصولی بقایای گیاهی و کاهش آتش‌زدن مزارع داشته باشد.

با این حال، آمارها نشان می‌دهد هنوز فاصله قابل توجهی تا حذف کامل این پدیده وجود دارد و تکمیل زنجیره مکانیزاسیون، تأمین ادوات مورد نیاز و حمایت اقتصادی از کشاورزان، پیش‌شرط موفقیت در این مسیر خواهد بود.

پایان یک چرخه خسارت‌بار؛ نیازمند همکاری همه دستگاه‌ها

واقعیت آن است که حل معضل سوزاندن کاه و کلش تنها با صدور اخطار یا برخورد قضایی امکان‌پذیر نیست. از یک سو باید امکانات فنی، تسهیلات و تجهیزات مورد نیاز کشاورزان فراهم شود و از سوی دیگر، فرهنگ‌سازی و آموزش بهره‌برداران با جدیت دنبال شود.

امروز دودی که از شالیزارها برمی‌خیزد، تنها نشانه سوختن بقایای برنج نیست؛ این دود، هشداری درباره فرسایش تدریجی خاک، تهدید سلامت شهروندان، افزایش خطر تصادف‌های جاده‌ای و از دست رفتن بخشی از سرمایه ملی است. اگر قرار است کشاورزی مازندران پایدار بماند، پایان دادن به این سنت خسارت‌بار باید به مطالبه‌ای مشترک میان کشاورزان، مسئولان و نهادهای متولی تبدیل شود.

 انتهای پیام/.