به گزارش خبرنگار فضا و نجوم خبرگزاری تسنیم، حسن سالاریه، رئیس سازمان فضایی ایران، در پاسخ به سؤال خبرنگار تسنیم اظهار کرد: برای رسیدن به مدار ارتفاع بالا، سه پروژه یا سه بخش مهم در کشور تعریف شده است که به صورت موازی نیز پیش می‌روند. این سه بخش در دنیا نیز مرسوم است و در کشورهای فعال فضایی دنبال می‌شود.

وی ادامه داد: نخستین موضوع، خود ماهواره است؛ یعنی ماهواره‌ای که بتواند در ارتباط 36 هزار کیلومتری عمل کند. در این حوزه، فناوری‌های متعددی مورد نیاز است، زیرا در ارتفاع 36 هزار کیلومتری، سیستم تعیین موقعیت ماهواره متفاوت می‌شود، سیستم نگهداشت ماهواره در موقعیت مداری تفاوت پیدا می‌کند و ارتباطات در این ارتفاع نیز شرایط متفاوتی دارد.

رئیس سازمان فضایی ایران بیان کرد: توان و انرژی‌ای که ماهواره باید بتواند به سطح زمین تشعشع کند و نیز دریافت کند تا این نقل‌وانتقال انجام شود، به دلیل ارتفاع بالا، کاملاً متفاوت است؛ چرا که با ارتفاع 500 کیلومتری مواجه نیستیم، بلکه با ارتفاع 36 هزار کیلومتری روبه‌رو هستیم. بنابراین، هر یک از این بخش‌ها فناوری‌های خاص خود را می‌طلبد.

سالاریه گفت: در این زمینه، پروژه «ناهید 3» را در دست داریم و فناوری‌های مرتبط با آن را نیز در حال توسعه هستیم. فناوری‌های کلیدی، از جمله فناوری تعیین موقعیت ماهواره، فناوری نگهداشت ماهواره در نقطه مداری و در موقعیت مدنظر، در حال پیگیری است. ارتباطات و کنترل ماهواره نیز متناسب با این شرایط دستخوش تغییراتی می‌شود، البته نه به اندازه سه حوزه‌ای که در ابتدا به آن اشاره شد.

وی خاطرنشان کرد: این پروژه در حال پیشرفت است و همان‌طور که عرض کردم، از پروژه‌های محوری مجموعه وزارت ارتباطات به شمار می‌رود. در ماهواره ناهید 3، اکنون فاز طراحی و خود پلتفرم را در دست داریم و آن فناوری‌های کلیدی نیز در حال پیگیری است؛ این، یک مجموعه پروژه را تشکیل می‌دهد.

رئیس سازمان فضایی ایران اظهار کرد: موضوع بعدی، بحث «بلوک انتقال مداری» است. به هر حال، برای آنکه بتوان ماهواره‌ها را در ارتفاع بالا قرار داد، روالی که معمولاً در دنیا طی می‌شود، این است که یا ماهواره به‌صورت مستقیم در مدار ژئو تزریق می‌شود که تنها مجموعه‌ای از پرتابگرها در دنیا این قابلیت را دارند، یا اینکه بسیاری از پرتابگرهایی که در دنیا این کار را انجام می‌دهند، ابتدا ماهواره را در مدار ارتفاع پایین، یا به اصطلاح «مدار پارکینگ»، تزریق می‌کنند.

وی افزود: سپس به کمک بلوک‌های انتقال مداری و به نوعی سیستم‌های پیشرانشی که ماهواره در اختیار دارد، ماهواره طی یک فرایند اصلاح مدار به ارتفاع 36 هزار کیلومتر منتقل می‌شود؛ فرایندی که ممکن است چندین ماه نیز به طول بینجامد.

سالاریه تصریح کرد: در این حوزه، پروژه بلوک انتقال مداری را در دست داریم. مجموعه وزارت ارتباطات و پژوهشگاه فضایی ایران در سال 403، نخستین بلوک «سامانه 1» را با همین نیت آزمایش کرد. این، یک تست اولیه بود و نمونه بعدی نیز به‌خوبی ساخته شد و ان‌شاءالله در برنامه پرتاب ما قرار دارد.

وی ادامه داد: نمونه‌های بهتر این بلوک نیز در دست پیگیری است؛ نمونه‌هایی که دیگر از سوخت جامد استفاده نمی‌کنند، بلکه از سوخت مایع بهره می‌برند و قابلیت خاموش و روشن شدن دارند. این حوزه نیز انبوهی از فناوری‌ها را دربرمی‌گیرد که در مجموعه پژوهشگاه فضایی ایران در حال پیگیری است.

رئیس سازمان فضایی ایران اظهار کرد: همکاران ما در مجموعه سازمان صنایع هوافضا نیز در حال ساخت بلوک‌های انتقال مداری هستند. اساساً بلوک انتقال مداری، علاوه بر آنکه برای انتقال به ژئو مورد استفاده قرار می‌گیرد، از این جهت نیز برای ما اهمیت دارد که در حال ورود به عرصه منظومه‌سازی هستیم.

وی گفت: ما علاقه‌مندیم به جای تک‌ماهواره، چندین ماهواره را در مدار قرار دهیم. سالاریه توضیح داد: به این معنا که یک بلوک، ماهواره نخست را در نقطه اول قرار می‌دهد، سپس خود بلوک به نقطه بعدی منتقل می‌شود و ماهواره بعدی را در نقطه دوم تزریق می‌کند؛ به این ترتیب، می‌تواند دو، سه، چهار و بعضاً تا چند ده ماهواره را در مدار قرار دهد.

وی افزود: اکنون در دنیا نیز به‌شدت روی این فناوری کار می‌شود و کشورهایی مانند آمریکا، چین و روسیه، بلوک‌های انتقال مداری بسیار پیشرفته‌ای در اختیار دارند.

سالاریه در ادامه بیان کرد: در مجموع، کشورهایی که در حوزه پرتابگر فعالیت می‌کنند و پرتاب انجام می‌دهند، حدود 10 یا 11 کشور هستند. اگر بشماریم، آمریکا، روسیه، چین، هند، کره، ایران و کشورهای اروپایی از جمله فرانسه در این جمع قرار می‌گیرند. به هر حال، ما نیز یکی از همین کشورها هستیم که این ظرفیت را در اختیار داریم.

رئیس سازمان فضایی ایران تصریح کرد: اکنون عموماً کشورها به سمت ساخت پرتابگرهای سنگین حرکت می‌کنند؛ پرتابگرهایی که بتوانند جرم‌های بسیار بالاتری را در مدار قرار دهند تا مسیر منظومه‌سازی هموار شود و چندین ماهواره، حتی تا چند ده ماهواره، در مدار تزریق شوند.

سالاریه افزود: استفاده از پرتابگرهای سنگین، به‌شدت هزینه مدارگذاری را کاهش می‌دهد و قیمت تمام‌شده به ازای هر کیلوگرم جرم نیز بسیار پایین می‌آید. در دنیا بر سر این موضوع رقابت شدیدی وجود دارد و کشورها تلاش می‌کنند با توسعه پرتابگرهای سنگین، هزینه انتقال محموله‌ها به مدار را کاهش دهند.

رئیس سازمان فضایی ایران ادامه داد: شاید اکنون نقطه برتری برخی کشورها که در حوزه منظومه‌ها جلوتر هستند، در اختیار داشتن پرتابگرهایی باشد که این پتانسیل را دارند. در نهایت، منظومه‌هایی که امروز در دنیا وجود دارد، یکی از ابزارهای مهمشان همین بلوک‌هاست؛ و صرفاً بحث رسیدن به ژئو مطرح نیست، بلکه شاید تزریق چندگانه در لئو حتی از آن هم مهم‌تر باشد، به‌ویژه با توجه به اقبال شدید موجود در حوزه لئو.

وی افزود: از این رو، مجموعه وزارت ارتباطات، بلوک‌های انتقال مداری خانواده «سامان» را در حال توسعه دارد و در مسیر رسیدن به ژئو نیز این موضوع را دنبال می‌کند. مجموعه سازمان صنایع دفاع وزارت دفاع نیز بلوک‌های مایع سنگین‌تر را در حال پیشبرد دارد. وی تأکید کرد: برای جلوگیری از موازی‌کاری، میان این مجموعه‌ها تقسیم کار انجام شده است.

وی ادامه داد: این پروژه‌ها هرکدام مسیر خاص خود را دارند و از نظر فنی نیز اسپک فنی آن‌ها با یکدیگر متفاوت است. شاید برخی بپرسند که آیا این پروژه‌ها هم‌زمان در آن‌جا هم اجرا می‌شود یا نه؛ پاسخ این است که خیر، هر پروژه مسیر خاص خود را دارد. وی افزود: ما یک نقشه راه ترسیم کرده‌ایم، فناوری‌ها را با هم به اشتراک می‌گذاریم و در واقع از فناوری‌هایی که هر کدام توسعه پیدا کرده‌اند، برای یکدیگر استفاده می‌کنیم.

رئیس سازمان فضایی ایران خاطرنشان کرد: خبر خوب دیگر این است که به‌زودی، ان‌شاءالله، بخش خصوصی در این حوزه فعال می‌شود. این نیز از اتفاقات مهم است، با توجه به تأکیدات مجموعه وزارت ارتباطات و رویکردی که در صنعت فضایی دنبال می‌کنیم؛ یعنی ایجاد رقابت و فراهم کردن عرصه حضور بخش خصوصی.

وی افزود: با حضور بخش خصوصی، قیمت تمام‌شده محصولات می‌تواند کاهش پیدا کند و همکاری‌های بین‌المللی نیز توسعه یابد. بخش خصوصی ان‌شاءالله وارد این حوزه می‌شود و به سمت بلوک‌های انتقال مداری با قابلیت‌های جدید، از جمله استفاده از سوخت‌های خانواده «کرایوژنیک» یا سوخت‌های سرمازا، حرکت خواهد کرد. وی ادامه داد: ما در حال پیگیری بلوک‌های سرمازا و حتی پرتابگرهای سرمازا نیز هستیم.

رئیس سازمان فضایی ایران گفت: در برنامه 10 ساله، یکی از موضوعات مهم همین است. یکی از تغییراتی که در برنامه ما در حال اعمال است، استفاده از ظرفیت شرکت‌های خصوصی و نیز استفاده از پرتابگرهایی است که قابلیت بهره‌گیری از موتورهای سرمازا را داشته باشند. این موضوع در برنامه ما وجود دارد و جزو تغییرات و اصلاحات پیش‌بینی‌شده است.

وی ادامه داد: بخش سوم، مجموعه پروژه‌هایی است مربوط به پرتابگرهای سنگین که بتوانند ماهواره و بلوک را در مدار قرار دهند. به هر حال، این ماهواره و بلوک باید در مدار پارک قرار بگیرند تا بتوانند به مدارهای ارتفاع بالا برسند. در این بخش، خانواده «سیمرغ»، «قائم» و «قائم 120» را داریم که ظرفیت بالایی دارند.

رئیس سازمان فضایی ایران خاطرنشان کرد: پروژه «ققنوس» نیز با همین نیت تعریف شده و جزئیات فنی متعددی دارد. بنابراین، ما هر سه بخش را در حال پیگیری داریم و هر سه بخش نیز پیشرفت خوبی داشته‌اند.

وی در ادامه گفت: اگر بخواهیم درباره پروژه ماهواره بگوییم، فناوری‌های ماهواره‌ای فناوری‌های پیچیده‌ای هستند. همان‌طور که عرض کردم، اولین ماهواره مخابراتی ما سال گذشته در مدار قرار گرفت و در بحث ترانسپوندر باند «کی» نیز اتفاقات خوبی افتاد. در ماهواره‌ها و همچنین در بحث کنترل ماهواره، ماهواره «پایا» و ماهواره‌هایی که تاکنون در مدار قرار گرفته‌اند، کنترل وضعیت بسیار خوبی داشته‌اند.

رئیس سازمان فضایی ایران تصریح کرد: این‌ها فناوری‌هایی هستند که ما اکنون به آن‌ها رسیده‌ایم و در اختیار داریم. برخی فناوری‌های دیگر نیز در حال کار هستند که برای ما جدید محسوب می‌شوند و در این بخش هم پیشرفت خوبی داشته‌ایم، اما هنوز در مرحله تکمیل هستیم.

وی گفت: در بحث بلوک نیز اتفاقات خوبی رخ داده است. در حوزه پرتابگر، ان‌شاءالله پرتابگرهای سنگین جرم‌بر مانند پرتابگرهای «قائم 150» و «قائم 120» را وارد تست‌های عملیاتی خواهیم کرد. به محض آنکه این پروژه‌ها به مرحله تست برسند، اطلاع‌رسانی خواهد شد و خبرهای خوب را ان‌شاءالله به مردم عزیز اعلام می‌کنیم.

رئیس سازمان فضایی ایران در پایان گفت: در مورد پرتابگر سنگین، مانند «ققنوس» و موارد مشابه نیز همین روند دنبال می‌شود و ان‌شاءالله توسعه فناوری با شدت و قوت در آن بخش ادامه دارد.

انتهای پیام/