به گزارش خبرگزاری تسنیم از کرمانشاه، «جاده توسعه» یک کریدور ریلی _ بزرگراهی به طول 1190 کیلومتر است که از بندر فاو در حاشیه خلیج فارس آغاز و در ادامه با عبور از عراق، از مسیر استانبول به شبکه ترانزیتی اروپا متصل می‌شود.

در واقع «جاده توسعه»، یکی از بلندپروازی‌های مهم اردوغان برای ارتقای نقش منطقه‌ای و بین‌المللی ترکیه در ترانزیت کالا و مسافر در منطقه است. رئیس جمهور ترکیه، در جریان آیین افتتاحیه «نشست جهانی کریدورهای حمل‌ونقل» که تیرماه سال 1404 در استانبول برگزار شد، از پروژه «جاده توسعه» (Kalkınma Yolu) به عنوان یکی از مهم‌ترین طرح‌های راهبردی ترکیه در دهه آینده یاد کرد و گفت: «ما از طریق این پروژه، فرصت‌های ژئوپلیتیکی خود را به مزایای اقتصادی گسترده‌ای برای کل منطقه تبدیل خواهیم کرد».

به گفته اردوغان، در چشم‌انداز 10 ساله این طرح، تأثیر مستقیم آن بر تولید بیش از 50 میلیارد دلار برآورد شده و سالانه برای بیش از 63 هزار نفر فرصت شغلی ایجاد خواهد کرد».

این پروژه در مرحله نهایی طراحی خطوط ریلی و بزرگراهی قرار دارد و ترکیه برای عملیاتی کردن این پروژه رایزنی‌های بسیار گسترده‌ای را با کشورهای مهم حاشیه خلیج فارس مانند عراق، امارات متحده عربی، قطر و ... انجام داده تا بخش عظیمی ترانزیت میان خلیج فارس و اروپا از طریق این کریدور انجام شود.

«جاده توسعه» همچنین موقعیت ترانزیتی عراق را تا حد یک بازیگر بین المللی ارتقا می‌دهد. میثم صافی، سخنگوی وقت وزارت حمل‌ونقل عراق درباره این پروژه گفته است: «هدف این پروژه، تحول اقتصاد عراق از یک اقتصاد متکی به نفت به اقتصادی متنوع است. پیش‌بینی می‌شود پروژه مسیر توسعه و طرح‌های وابسته به آن، به‌طور مستقیم 100 هزار فرصت شغلی و به‌صورت غیرمستقیم، از طریق سرمایه‌گذاری‌های مرتبط، یک میلیون و 600 هزار فرصت شغلی برای جوانان کشور ایجاد کند.»

هزینه کل پروژه جاده توسعه بیش از 17 میلیارد دلار برآورد شده است. اما کارشناسان اقتصاد و انرژی می‌گویند این سرمایه‌گذاری در مقابل درآمدی که این پروژه برای ترکیه و عراق خواهد داشت، ناچیز است.

غفلت وزارت راه از تکمیل یک کریدور راهبردی

عملیات اجرایی پروژه بزرگراهی شمال غرب ــ جنوب غرب حدود 12 سال قبل از طرح رسمی ایده اجرای «جاده توسعه» توسط اردوغان در سال 1402 ارائه شده است ولی با گذشت 15 سال هنوز بخش های قابل توجهی از این پروژه در استان‌های کردستان، لرستان و آذربایجان غربی و کرمانشاه تکمیل نشده است.

این بزرگراه به طول 1482 کیلومتر یک کریدور موازی با پروژه «جاده توسعه» است که از گمرک بازرگان در مرز ترکیه آغاز و با عبور از استان‌های آذربایجان غربی، کردستان، کرمانشاه، لرستان و خوزستان، به بندر امام در ساحل خلیج فارس متصل می شود.

این جاده ترانزیتی تقریبا همان کارکردهای مشابه پروژه اردوغان را دارد و قرار است یک دسترسی بزرگراهی برای حمل و نقل کالا و مسافر از خلیج فارس به کشورهای حاشیه غربی دریای خزر و اروپا را فراهم کند.

 پروژه بزرگراهی شمال غرب ــ جنوب غرب یک طرح بسیار مهم و کلیدی در رقابت‌های منطقه ای برای ایران است ولی متاسفانه طی این سال‌ها تکمیل آن با یک حرکت لاکپشتی دنبال شده است.

طرحی که علاوه بر تامین منافع اقتصادی کشور در سطح کلان، یک مسیر ارتباطی مناسب و تحول آفرین برای استان‌های توسعه نیافته غرب کشور برای دسترسی آسانتر به اروپا و خلج فارس محسوب می‌شود.

فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی آبان ماه 1404 در جریان بهره برداری از یکی از قطعات این کریدور در کردستان پیرامون آخرین وضعیت این پروژه گفت: از طول کل 1482 کیلومتری این کریدور، 1145 کیلومتر مورد بهره‌برداری قرار گرفته، 207 کیلومتر در دست اجرا و 130 کیلومتر در دست مطالعه و مناقصه است.

با وجود هشدارهای متعدد کارشناسان در زمینه عواقب اجرای پروژه «جاده توسعه» و کنار گذاشته ایران از فرایند ترازنیت کالا و مسافر از  حوزه خلیج فارس به اروپا، هیچ تحرک خاصی در سطح ملی برای تکمیل سریع‌تر کریدور بزرگراهی شمال غرب ــ جنوب غرب دیده نمی شود.

این پروژه بسیار مهم طی این سال‌ها قربانی فقر کلان نگری در مجموعه‌هایی مانند وزارت راه و شهرسازی، سازمان برنامه و بودجه و استانداری‌ها و مجمع نمایندگان در استان‌های مسیر این کریدور مهم شده است.

غفلت عجیب وزارت راه و شهرسازی از تکمیل سریع این پروژه می‌تواند تاوانی به بزرگی جاماندن ایران از رقابت‌ با کریدورهای جدید و تضعیف جایگاه ترانزیتی کشور را در پی داشته باشد. کمترین انتظار مردم کشاندن پای وزیر راه و شهرسازی به مجلس و سئوال از وی پیرامون چرایی انجام این غفلت بزرگ است.

یادداشت از بهزاد خالوندی، پژوهشگر توسعه

انتهای پیام/