معمای تشییع رهبر شهید؛ روایتی از پیوند دین و مردم

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، موسی فقیه حقانی رئیس پژوهشکده تاریخ معاصر در نشست علمی با موضوع آیین تشییع بزرگان در تاریخ تشیع و انقلاب اسلامی که به مناسبت تشییع رهبر شهید انقلاب برگزار شد، با تأکید بر جایگاه آیین‌های تشییع در تاریخ اسلام و ایران، اظهار داشت: آیین تشییع شخصیت‌های برجسته همواره صحنه‌ای بی‌بدیل برای نمایش پیوند عمیق مردم با ارزش‌های دینی و ملی بوده است.

وی در ادامه با تأکید بر عظمت این اتفاق بیان داشت: ما در آستانه یک اتفاق بزرگ و مهم در کشورمان در تاریخ ایران در تاریخ منطقه و حتی در تاریخ جهان هستیم و آن تشییع رهبر شهید است. چهل روز از این اتفاق گذشته و ملت ما مردم منطقه و آزادگان جهان همچنان تحت تأثیر این حادثه هستند.

رئیس پژوهشکده تاریخ معاصر با بیان این­که چون ما درگیر جنگ بودیم نتوانستیم عزاداری شایسته‌ای داشته باشیم افزود: شاید این فرصت فرصتی باشد برای عرض ارادت و شرکت در این تشییع هم پاسداشت مجاهدت‌های این شهید بزرگی است که عمر گرانمایه خود را در راه اعتلای اسلام اعتلای مسلمین اقتدار ایران و استقلال ایران صرف کرد و قطعاً هم امروز و هم در آینده منطقه بازتابی تأثیرگذار خواهد داشت.

 وی با اشاره به سابقه تاریخی تشییع بزرگان در ایران خاطر نشان کرد: اگر نگاه تاریخی به تشییع بزرگان در تاریخ معاصر داشته باشیم می‌بینیم که مردم ایران همواره نسبت به خدمتگزاران مجاهدان و علما سنگ تمام گذاشته‌اند. از تشییع آیت الله طالقانی شهدای هفتم تیر شهید رجایی و شهید باهنر گرفته تا تشییع شهید حاج قاسم، شهید رئیسی و حضرت امام هر کدام به یک واقعه تاریخی تبدیل شده‌اند.

این استاد تاریخ با بیان این­که این سنت تاریخی نشان می‌دهد هرگاه یک شخصیت در راه دین استقلال و عزت کشور مجاهدت کرده باشد مردم با حضوری کم‌نظیر از او تجلیل کرده‌اند به نمونه روشن این سنت تاریخی یعنی مرحوم میرزای شیرازی اشاره کرد و افزود: هرچند ایشان در ایران از دنیا نرفتند اما پس از رحلتشان در سراسر ایران از مساجد و حسینیه‌ها گرفته تا بازارها کاروانسراها و حتی مغازه‌ها برای ایشان مراسم عزا برپا شد. این استقبال صرفاً به خاطر جایگاه مرجعیت نبود بلکه به این دلیل بود که او با فتوای تحریم تنباکو در برابر استعمار و استبداد ایستاد.

فقیه حقانی با اشاره به نمونه دیگر تشییع‌های تاریخی بیان داشت: یکی از برجسته‌ترین نمونه‌ها تشییع مرحوم شیخ عبدالنبی نوری است. ایشان شخصیتی کاملاً مردمی بود و از خانه تا مسجد و از مسجد تا محل کار مردم همواره همراه او بودند. پس از رحلت ایشان جمعیتی عظیم از نیاوران تا شهرری پیکر او را همراهی کردند و این تشییع در اوج قدرت رضاخان و در آستانه سلطنت او برگزار شد اما مردم با شعارهای ضد استبدادی و ضد بیگانه‌پرستی نشان دادند که تشییع یک عالم دینی می‌تواند به عرصه‌ای برای اعلام موضع اجتماعی و سیاسی مردم تبدیل شود.

وی در ادامه به تشییع مرحوم آیت الله شیخ عبدالکریم حائری اشاره کرد و اظهار داشت: این تشییع در سخت‌ترین سال‌های حکومت رضاشاه و پس از اجرای سیاست کشف حجاب برگزار شد. با وجود فضای شدید اختناق و محدودیت حضور زنان در جامعه تشییع ایشان در قم با شکوه فراوان برگزار شد و مسیر تشییع مملو از جمعیت بود که نشان می‌دهد حتی در سخت‌ترین شرایط سیاسی نیز پیوند مردم با مراجع و علمای شیعه از بین نرفت.

رئیس پژوهشکده تاریخ معاصر با اشاره به رحلت مرحوم آیت الله العظمی بروجردی افزود: یکی دیگر از صحنه‌های بزرگ حضور مردمی را رقم زد به گونه‌ای که با انتشار خبر رحلت ایشان جاده تهران به قم بر اثر هجوم مردم تقریباً بسته شد و عزاداری گسترده‌ای در سراسر کشور شکل گرفت. این استقبال تنها به جایگاه مرجعیت ایشان محدود نبود بلکه به دلیل نقش بی‌بدیل ایشان در تثبیت حوزه علمیه تربیت شاگردان گسترش شبکه روحانیت و پرورش نسلی از علما و مجاهدان بود که بعدها در مبارزه با استبداد و استعمار نقش‌آفرین شدند.

فقیه حقانی در ادامه این نشست به تبیین تفاوت رهبر شهید با گذشتگان پرداخت و بیان داشت: ایشان زعیمی بود که به دست اشقیا به شهادت رسید و سابقه جانبازی سابقه مجاهدت پیش از انقلاب سابقه ایستادگی و مقاومت در ده سال اول انقلاب و سپس سی و شش سال رهبری را در کارنامه خود داشت. در این سی و شش سال واقعاً آب خوش از گلوی ایشان پایین نرفت و انواع و اقسام توطئه‌ها علیه این شخصیت صورت گرفت. حتی بعضی از کسانی که روزی یار امام محسوب می‌شدند بعدها در مقابل ایشان صف کشیدند.

رئیس پژوهشکده تاریخ معاصر افزود: ایشان کشور را از شرایط یک جنگ ویرانگر به اقتداری رساند که در برابر قدرت‌های بزرگ ایستاد و این جرئت و اعتماد را به نیروهای نظامی و مردم ایران بخشید. رهبر شهید آبروی خود را گذاشت جسم جانباز و رنج‌کشیده خود را گذاشت و با همه وجود از این کشور دفاع کرد. تفاوت ایشان در سابقه ایستادگی خلوص پاکی مردانگی و رشادت بود اما فقط خودشان این‌گونه نبودند بلکه مردم را هم همین‌گونه تربیت کردند.

وی با تأکید بر این­که در کنار مسئولیت سنگین رهبری ایشان دائماً جهاد تبیین می‌کردند خاطرنشان کرد: این گنجینه گرانقدر بیانات امام و بیانات ایشان سرمایه‌ای بزرگ برای امروز ماست. مردم ما در مکتب امام و در مکتب این رهبر تربیت شدند و این بعثتی که امروز در مردم می‌بینیم کار خداست اما زمینه آن را همین اولیای الهی فراهم کردند.

فقیه حقانی در پایان با اشاره به تفاوت اساسی و جدی تشییع رهبر شهید با همه نمونه‌های پیشین بیان داشت: ایشان مجاهدی در راه خدا بود که پس از سال‌ها جانبازی و ایستادگی همراه با خانواده‌اش به شهادت رسید و همان اثری که از شهادت سیدالشهدا علیه السلام در روز عاشورا سراغ داریم در اینجا هم وجود دارد. داغ شهادت ایشان چون از جنس شهادت است سرد نخواهد شد و ما انشاءالله منتظر منتقم اصلی هستیم اما خودمان هم انتقام خواهیم گرفت و تا ظهور منتقم اصلی این راه ادامه خواهد داشت. انشاءالله با ظهور حضرت بساط ظلم و استکبار برچیده خواهد شد و انتقام خون همه شهدا گرفته خواهد شد و این وعده الهی است که در قرآن کریم به آن اشاره شده است.

انتهای پیام/