به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، ازبکستان و گرجستان به طور رسمی مناسبات دوجانبه خود را به سطح «مشارکت راهبردی» ارتقا دادند؛ اقدامی کلیدی از سوی تاشکند که با هدف دسترسی گسترده‌تر به بنادر مهم دریای سیاه و تعریف مسیرهای نوین ترانزیتی برای اتصال بازارهای آسیای مرکزی به قلب اروپا صورت می‌گیرد.

شوکت میرضیایف، رئیس‌جمهور ازبکستان، در جریان یک سفر رسمی و دو روزه (11 و 12 تیرماه) راهی تفلیس شد تا بستر لازم را برای توسعه همکاری‌های تجاری، حمل‌ونقل، سرمایه‌گذاری و اتصال منطقه‌ای فراهم کند. این سفر استراتژیک در نهایت با امضای «بیانیه مشارکت راهبردی» و چندین توافق‌نامه کلان اقتصادی و سیاسی میان دو کشور به پایان رسید.

تاشکند در مسیر تنوع‌بخشی به راه‌های تجاری؛ از اسناد دیپلماتیک تا اقدامات عملی

نگاهی به تاریخچه روابط دو کشور نشان می‌دهد که ازبکستان و گرجستان در 28 مرداد 1373 (19 اوت 1994) مناسبات دیپلماتیک خود را آغاز کردند و یک سال بعد با امضای معاهده دوستی و همکاری، این روابط را رسمیت بخشیدند.

اگرچه گفتگوهای سیاسی در طول سه دهه گذشته جریان داشته، اما شتاب اصلی این تعاملات از سال 1401 (2022) و در پی دیدارهای منظم رؤسای جمهور، سفرهای متقابل نخست‌ وزیران، برگزاری کمیسیون‌های مشترک اقتصادی و رایزنی‌های مداوم وزارتخانه‌های امور خارجه دو کشور آغاز شده است. اسفندماه سال گذشته نیز ایراکلی کوباخیدزه، نخست‌وزیر گرجستان به تاشکند سفر کرده بود و توافقات اخیر در واقع امتداد همان گفتگوهای راهبردی است.

دفتر مطبوعاتی ریاست‌جمهوری ازبکستان اعلام کرد که رهبران دو کشور برای تقویت همکاری‌ها در حوزه‌های سیاست، تجارت، سرمایه‌گذاری، حمل‌ونقل، گردشگری و تبادلات انسانی به توافقات مهمی دست یافته‌اند.

حجم مبادلات تجاری دوجانبه در سال 2025 میلادی به 270 میلیون دلار رسید و از آغاز سال جاری نیز مرز 100 میلیون دلار را پشت سر گذاشته است. با این حال، دولت‌های دو کشور هدف‌گذاری بزرگی انجام داده‌اند تا با تدوین یک نقشه راه مشخص، رفع نابرابری‌های تجاری و برگزاری نمایشگاه‌های صنعتی متقابل، ارزش سالانه مبادلات خود را به سقف یک میلیارد دلار برسانند.

کلید خوردن پروژه‌های بزرگ لجستیکی در بنادر دریای سیاه

در این میان، حوزه حمل‌ونقل و لجستیک برجسته‌ترین بخش گفتگوهای میرضیایف و مقامات گرجستان را به خود اختصاص داد. رهبران دو کشور توافق کردند که استفاده از بنادر راهبردی «پوتی» و «باتومی» گرجستان برای انتقال کالاهای ازبکستانی به طور چشمگیری افزایش یابد. همچنین طرفین از طرح‌های مربوط به ایجاد یک هاب لجستیکی مشترک شامل یک منطقه صنعتی و نمایشگاه دائمی محصولات ازبکستان در خاک گرجستان حمایت کردند.

یکی از کلیدی‌ترین بخش‌های این مذاکرات، پیشنهاد میرضیایف برای اتصال خط‌آهن در دست احداث «چین-قرقیزستان-ازبکستان» به خط‌آهن مشهور «باکو-تفلیس-قارص» (BTK) بود؛ کلان‌پروژه‌ای که در صورت تحقق، یک کریدور ترانزیتی کاملاً جدید و بی‌رقیب را برای اتصال مستقیم آسیای مرکزی به بازارهای اروپایی ایجاد خواهد کرد.

علاوه بر این، دو کشور بر سر تاسیس یک صندوق سرمایه‌گذاری مشترک و راه‌اندازی پروژه‌های صنعتی جدید در بخش‌های کشاورزی، صنایع الکترونیک، داروسازی، انرژی‌های تجدیدپذیر، صنایع غذایی، مصالح ساختمانی، فناوری‌های دیجیتال، بانکداری نوین و گردشگری به توافق رسیدند. همچنین تاشکند به زودی سفارتخانه خود را در تفلیس افتتاح خواهد کرد.

کریدور میانی؛ جهش ژئوپلیتیک ازبکستان برای عبور از تنگناهای جغرافیایی

«مختار نظیروف»، تحلیلگر مسائل سیاسی معتقد است که این سفر فراتر از یک دیدار دیپلماتیک معمول و روتین است. وی در گفتگو با رسانه‌های محلی تاکید کرد که گرجستان به شکلی فزاینده در حال تبدیل شدن به «دروازه ورود ازبکستان به اروپا» است، چرا که تاشکند به شدت به دنبال متنوع‌سازی مسیرهای تجارت خارجی خود می‌گردد.

نظیروف تصریح کرد: «امروزه فرصت‌های اقتصادی یک کشور تا حد زیادی با کریدورهای حمل‌ونقل و میزان دسترسی آن به بازارهای بین‌المللی سنجیده می‌شود؛ از این رو، امضای بیانیه مشارکت راهبردی یک رویداد بسیار مهم در سیاست خارجی ازبکستان به شمار می‌رود.»

این کارشناس خاطرنشان کرد که «کریدور حمل‌ونقل بین‌المللی ترانس‌خزر» که به عنوان «کریدور میانی» شناخته می‌شود، اهمیت حیاتی برای ازبکستان پیدا کرده است. سهم این مسیر در جابجایی کالاهای تجارت خارجی ازبکستان از 12 درصد در سال 2021 به 28 درصد در حال حاضر افزایش یافته است.

آمارهای رسمی نشان می‌دهند که در سال 2025، حدود 1.2 میلیون تن کالا از طریق این کریدور جابجا شده و مدت‌زمان ترانزیت قطارهای کانتینری به بنادر گرجستان از 18 تا 23 روز به 12 تا 15 روز کاهش یافته است.

سرمایه‌گذاری 18.3 میلیون دلاری ازبکستان برای ساخت یک پایانه لجستیکی اختصاصی در بندر پوتی گرجستان، گواهی روشن بر تعهد بلندمدت تاشکند به توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی است.

با این حال، نظیروف هشدار داد که چالش‌هایی نظیر ظرفیت محدود بنادر دریای سیاه، کاهش تراز آب دریای خزر و گلوگاه‌های زیرساختی همچنان پابرجا هستند.

وی افزود: «علیرغم این چالش‌ها، مشارکت راهبردی با گرجستان فراتر از روابط دیپلماتیک ساده است؛ این امر دسترسی ازبکستان به بازارهای اروپایی را گسترش داده، مسیرهای صادراتی را متنوع ساخته و جایگاه کشور را در سیستم حمل‌ونقل اوراسیا تقویت می‌کند.»

این سفر با استقبال گرم مقامات گرجستان نیز همراه بود. ایراکلی کوباخیدزه، نخست‌وزیر گرجستان پس از بدرقه رئیس‌جمهور ازبکستان در فرودگاه تفلیس، این توافق را «بسیار مهم» توصیف کرد و از نقش شخصی میرضیایف در تقویت پیوندها قدردانی نمود.

«شهرت رسول»، دیگر تحلیلگر سیاسی نیز معتقد است این سفر بازتاب‌دهنده سیاست خارجی پراگماتیک گرجستان و تلاش تفلیس برای ایجاد توازن میان پیوندهای منطقه‌ای و آرمان‌های بلندمدت اروپایی‌اش است. گرجستان به دلیل موقعیت جغرافیایی منحصربه‌فرد خود در مسیرهای زمینی میان آسیا و اروپا، یک شریک طبیعی و استراتژیک برای ازبکستان به شمار می‌رود.

انتهای پیام/