به گزارش خبرگزاری تسنیم از تنکابن، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای (رهبر شهید امت) در طول بیش از سه دهه زعامت خود، جبهه مقاومت را با شیوه‌ای هدایت کردند که امروز به یکی از پرسش‌های اصلی تحلیلگران راهبردی بدل شده است: چرا ترور فرماندهان ارشد این جبهه، برخلاف اصول پذیرفته‌شده در ساختارهای نظامی کلاسیک، نه تنها به فروپاشی نمی‌انجامد، که مقاومت را مصمم‌تر و تهاجمی‌تر می‌سازد؟ این یادداشت با روش «تحلیل محتوای بیانات» رهبر شهید و با تکیه بر مفهوم قرآنی «ولایت» به‌عنوان چارچوب نظری، در پی تبیین این پدیده است.

 "ولایت به‌مثابه رشته اتصال امت"

در قرآن کریم، ولایت به‌عنوان رابطه‌ای دوطرفه میان رهبر و امت ترسیم شده است: «وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِیَاءُ بَعْضٍ» (توبه: 71). علامه طباطبایی در تفسیر المیزان، «ولایت» در این آیه را به معنای «پیوند نصرت، محبت و اطاعت فعال» تفسیر می‌کند، نه صرفاً یک رابطه فرماندهی عمودی (طباطبایی، 1374، ج9: 372). این مفهوم، بنیان نظری شیوه فرماندهی رهبر شهید را شکل می‌دهد؛ شیوه‌ای که در آن، رابطه رهبر و آحاد مقاومت، از جنس «پیوند فکری و ایمانی» است، نه «دستور نظامی صرف».

سه اصل در الگوی فرماندهی رهبر شهید
بررسی بیانات و سیره عملی رهبر شهید امت، به‌ویژه در مقاطع بحرانی پس از ترور فرماندهان مقاومت، سه اصل بنیادین را آشکار می‌سازد:

یکم، حاکمیت گفتمان به جای فرمان مستقیم: رهبر شهید به‌جای مدیریت جزئیات میدانی، «گفتمان مقاومت» را به‌عنوان عامل انسجام‌بخش پرورش دادند. مفاهیمی چون «استکبارستیزی»، «دفاع از مظلوم» و «مسئله اول بودن فلسطین»، به زبانی مشترک میان گروه‌های متکثر مقاومت بدل شد. ایشان در دیداری در سال 1384 تصریح کردند: «امروز مرز میان اسلام حقیقی و اسلام دروغین، مسئله فلسطین و مقاومت در برابر صهیونیسم است.» (خامنه‌ای، 1384). شهید سید حسن نصرالله نیز این رابطه را چنین توصیف کرد: «ما خطوط قرمز را از ولی امر می‌گیریم و خودمان متناسب با میدان عمل می‌کنیم.» (المیادین، 2019). در این الگو، رهبری «افق» را تعیین می‌کند، نه «تاکتیک لحظه‌ای» را.

دوم، تربیت شبکه فرماندهان به جای تکیه بر یک فرد: تحلیل سیره رهبر شهید نشان می‌دهد که ایشان به‌طور نظام‌مند به پرورش فرماندهان متعدد در سپاه قدس و در دل گروه‌های مقاومت اهتمام داشتند. شهید حاج قاسم سلیمانی شاخص‌ترین این فرماندهان بود. رهبر شهید در خطبه 27 دی 1398، ایشان را چنین توصیف کردند: «شهید سلیمانی... پشتوانه بزرگ و بازوی قوی برای دولت و ملت عراق و سوریه بود.» (خامنه‌ای، 1398). اما نکته تحلیلی مهم این است که با شهادت سردار سلیمانی، خلأ عملیاتی ایجاد نشد؛ زیرا ده‌ها فرمانده دیگر که در همین مکتب پرورش یافته بودند، بلافاصله مسئولیت‌ها را بر عهده گرفتند. این پدیده نشان‌دهنده «نهادسازی» به جای «فردمحوری» در سبک رهبری ایشان است.

سوم، استقلال عملیاتی همراه با التزام راهبردی: گروه‌های مقاومت در میدان، از استقلال کامل برخوردارند. عملیات طوفان‌الاقصی در 7 اکتبر 2023، بنا بر اظهارات رسمی خالد مشعل، «تصمیمی کاملاً فلسطینی و بدون هماهنگی قبلی با ایران بود» (مشعل، 2023). اما همین عملیات، دقیقاً در چارچوب راهبردی «مقاومت تا نابودی اسرائیل» انجام شد که خطوط اصلی آن را رهبر شهید ترسیم کرده بودند. این همان «التزام به خط، نه وابستگی به دستور» است.

نتیجه گیری

بنابراین، الگوی فرماندهی رهبر شهید امت، تلفیقی بدیع از «ولایت فکری و معنوی» (برگرفته از مفهوم قرآنی ولایت) با «تفویض عملیاتی» است. در این الگو، رهبری به‌مثابه «قطب‌نمایی» است که جهت را نشان می‌دهد و هر جزء از جبهه مقاومت، مسیر متناسب با شرایط خود را می‌یابد. این معماری هوشمندانه، مهم‌ترین عامل پایداری جبهه مقاومت در برابر ترورهای هدفمند دشمن است. تبیین و تداوم این میراث فکری و مدیریتی، رسالت امروز حوزه‌های علمیه و نخبگان امت اسلامی است.
منابع:
· قرآن کریم، سوره توبه، آیه 71.
· طباطبایی، سید محمدحسین (1374). المیزان فی تفسیر القرآن. ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی. جلد 9.
· خامنه‌ای، سید علی (1384). بیانات در دیدار با دانشجویان در آستانه 13 آبان.
· خامنه‌ای، سید علی (1398). بیانات در خطبه نماز جمعه تهران، 27 دی 1398.
· المیادین (2019). مستند قاسم سلیمانی؛ روایتی از نزدیک.
· مشعل، خالد (2023). مصاحبه با خبرگزاری آناتولی، اکتبر 2023.

واژگان کلیدی: رهبر شهید امت، الگوی فرماندهی، جبهه مقاومت، ولایت، گفتمان مقاومت، شهید سلیمانی.

 صیدانلو. مدرسه علمیه شهید مطهری تنکابن.

انتهای پیام/