به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، در ادامه تحولات پس از تفاهم‌نامه اخیر، به‌نظر می‌رسد موضوع «مدیریت تنگه هرمز» به یکی از محورهای حساس و تعیین‌کننده تبدیل شده است. آنچه از شواهد و روندهای میدانی برمی‌آید این است که برای طرف آمریکایی، مسئله تنگه هرمز نه یک موضوع حاشیه‌ای، بلکه یکی از اصلی‌ترین انگیزه‌ها در شکل‌گیری این چارچوب بوده است؛ چراکه در دوره‌های تنش و درگیری‌های گذشته نیز تلاش‌های متعددی برای تغییر وضعیت موجود در این گذرگاه راهبردی صورت گرفت، اما در عمل با موازنه‌های میدانی و ژئوپولیتیکی منطقه مواجه شد.

در همین چارچوب، برداشت‌هایی در فضای تحلیلی ایران وجود دارد که برخی بندهای تفاهم‌نامه، به‌ویژه بند مرتبط با «ترتیبات اجرایی»، همچنان بر حفظ نقش و مدیریت ایران در این آبراه تأکید دارد، با این حال، روشن است که در سطح تفسیر و اجرا، اختلاف‌نظرهای جدی میان طرفین وجود دارد و هر بازیگری تلاش می‌کند قرائت خود را از مفاد توافق تثبیت کند.

فارغ از جزئیات حقوقی و تفسیری، یک واقعیت بنیادین در این میان قابل انکار نیست: تنگه هرمز یک مؤلفه راهبردی برای امنیت ملی ایران است و هرگونه تغییر در وضعیت مدیریت یا موازنه قدرت در این منطقه، پیامدهای مستقیم و جدی به‌همراه خواهد داشت، از همین رو، طبیعی است که حساسیت نسبت به ترتیبات جدید یا احتمالی این مسیر آبی در بالاترین سطح تصمیم‌گیری وجود داشته باشد.

کنار این نگاه راهبردی، برخی تحلیل‌ها نیز تلاش می‌کنند موضوع را در چارچوب قواعد حقوق بین‌الملل و کنوانسیون‌های مرتبط با حقوق دریاها تفسیر کنند. در حالی که این نوع تحلیل‌ها در جای خود قابل طرح است، اما در عمل، هر کشور بر اساس منافع ملی و ملاحظات امنیتی خود به این قواعد نگاه می‌کند و تفسیر نهایی را در نسبت با شرایط ژئوپولیتیکی منطقه انجام می‌دهد.

از سوی دیگر، موضوع مشارکت کشورهای منطقه در سازوکارهای مرتبط با این آبراه نیز مطرح است، در این میان، نقش کشورهایی مانند عمان بیشتر در قالب همکاری و بهره‌برداری اقتصادی قابل تعریف است، اما بدیهی است که تصمیمات این کشورها نمی‌تواند به‌تنهایی تعیین‌کننده وضعیت حقوقی و امنیتی یک گذرگاه با این سطح از اهمیت راهبردی باشد.

در مجموع، آنچه در این مرحله اهمیت دارد، تثبیت یک فهم واقع‌بینانه از نقش تنگه هرمز در معادلات منطقه‌ای است؛ فهمی که هم بر ضرورت مدیریت پایدار این مسیر تأکید دارد و هم بر این نکته که ترتیبات جدید منطقه‌ای نمی‌تواند بدون در نظر گرفتن ملاحظات امنیتی و ژئوپولیتیکی بازیگران اصلی شکل بگیرد.

انتهای پیام/+