از سنت تا هوش مصنوعی؛ گذار قوه قضاییه به حکمرانی داده‌محور

به گزارش خبرگزاری تسنیم از ایلام، هفته قوه قضائیه فرصتی مغتنم برای بازخوانی رسالت بزرگ دستگاه عدالت در صیانت از حقوق مردم، احقاق حق، استقرار عدالت و ارتقای اعتماد عمومی است.

در شرایطی که تحول دیجیتال به یکی از الزامات اصلی حکمرانی در جهان امروز تبدیل شده، قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران نیز با رویکردی نوین، مسیر حکمرانی داده‌محور و هوشمندسازی فرایندهای قضایی را که در حکم انتصاب ریاست معظم قوه قضائیه توسط قائد شهید امت رضوان الله علیه مورد تصریح و تاکید قرار گرفته است با جدیت دنبال می‌کند.

امروزه دیگر اداره مطلوب یک دستگاه عدالت، صرفاً بر پایه تجربه و ساختارهای سنتی ممکن نیست، بلکه نیازمند داده‌های دقیق، سامانه‌های یکپارچه، تحلیل هوشمند اطلاعات و تصمیم‌سازی مبتنی بر شواهد است لذا توسعه و بهره‌برداری از سامانه‌های الکترونیک قضایی، نقش مهمی در کاهش مراجعات حضوری، تسریع در گردش کار، کاهش خطاهای انسانی، افزایش شفافیت و به‌ویژه کاهش اطاله دادرسی ایفا کرده است.

از جمله سامانه‌های مهم و کاربردی مورد استفاده در مجموعه قضایی می‌توان به سامانه عدل ایران (ثنا و خدمات مرتبط)، سامانه ابلاغ الکترونیک، سامانه ثبت و پیگیری الکترونیک پرونده‌ها، سامانه مدیریت پرونده‌های قضایی، سامانه‌های سهام و ساما ، سامانه های نوبت‌دهی و خدمات غیرحضوری و دیگر سامانه‌های نظارتی و مدیریتی اشاره کرد.

 این سامانه‌ها با ایجاد بستر الکترونیکی برای ثبت، تبادل، پیگیری و مدیریت اطلاعات، موجب شده‌اند که فرآیند رسیدگی از حالت سنتی ، دفتری و کاغذمحور به سمت رسیدگی سریع‌تر، دقیق‌تر و شفاف‌تر حرکت کند.

بهره‌گیری از این زیرساخت‌ها سبب شده است که بسیاری از اقدامات قضایی و اداری، بدون نیاز به مراجعه مکرر مردم انجام شود، ابلاغ‌ها به‌ صورت الکترونیک در دسترس قرار گیرد، پرونده‌ها با سرعت بیشتری در مسیر رسیدگی گردش یابند و مدیران قضایی نیز بتوانند با اتکا به داده‌های دقیق‌تر، نظارت مؤثرتری بر عملکرد شعب و فرایندها داشته باشند.

 بی‌تردید، این تحولات در مجموع به افزایش بهره‌وری، کاهش زمان رسیدگی و ارتقای رضایتمندی مراجعان منجر شده و در کنار کنترل سیستمی فرایندها، امکان رصد لحظه‌ای وضعیت پرونده‌ها و نظارت هوشمند بر جریان پرونده‌ها فراهم آمده است و این رویکرد می‌تواند نقش مهمی در توزیع عادلانه پرونده‌ها، جلوگیری از تمرکز نامتوازن و افزایش دقت مدیریتی در پی داشته باشد.

 افزون بر این، در افق پیش‌رو، بهره‌گیری حداکثری از هوش مصنوعی در نظام قضایی، یکی از مهم‌ترین تحولات قابل انتظار است به‌گونه‌ای که سامانه های هوشمند با تحلیل اوراق، محتویات، مستندات و ادله پرونده، بتوانند به‌عنوان دستیار قضایی، پیشنهادهایی درباره طبقه‌بندی موضوع، تشخیص الگوهای مشابه، تکمیل فرایند تحلیل و پیشنهاد رأی متناسب با محتوا و مستندات پرونده ارائه دهند، موضوعی که خوشبختانه در مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه مورد اهتمام جدی بوده و در کنار ارجاع سیستمی پرونده ها و تعیین اوقات خودکار در پرونده ها بزودی عملیاتی خواهد شد.

 البته بدیهی است که اتخاذ تصمیم نهایی و صدور رأی، همچنان بر عهده قضات محترم خواهد بود و هوش مصنوعی صرفاً نقش پشتیبان و مشاور را ایفا خواهد کرد.

در دادگستری استان ایلام نیز با حمایت، هدایت و راهبری مستمر و مداوم ریاست محترم کل دادگستری استان ایلام، همسو با سیاست‌های کلان قوه قضائیه، تلاش شده است تا با توسعه زیرساخت‌های فناورانه، ارتقای سامانه‌ها، تقویت فرایندهای الکترونیک و نگاه داده‌محور، گام‌های مؤثری در مسیر بهبود خدمت‌رسانی، افزایش سرعت ، دقت و تسهیل دسترسی مردم به عدالت برداشته شود و این مسیر، بی‌تردید با همدلی و تخصص همکاران جوان و فرهیخته در حوزه فناوری اطلاعات و تلاش شبانه‌روزی همکاران شریف و خدوم مجموعه قضایی استان با قدرت ادامه خواهد یافت.

امید است با تداوم این رویکرد تحولی، شاهد قوه قضائیه‌ای چابک‌تر، شفاف‌تر، هوشمندتر و نزدیک‌تر به مردم باشیم، قوه‌ای که در آن عدالت، نه فقط یک آرمان، بلکه تجربه‌ای ملموس، سریع و مؤثر برای همه شهروندان باشد. به عون الله.

 فیض‌الله شیرزادی، معاون فناوری اطلاعات و برنامه‌ریزی دادگستری استان ایلام

انتهای پیام/180/