حجت‌الاسلام دکتر محمدعلی عبداللهی، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران، در گفت‌وگو با خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، در قالب ششمین اپیزود از حسینیه مقاومت، عاشورای حسینی را از حوادث بسیار مهم و اثرگذار در تاریخ بشر دانست و گفت: هر پژوهشی از جمله عاشوراپژوهی معمولا به رویکرد پژوهشگر بستگی دارد؛ برخی صرفا با رویکرد تاریخی، کلامی، عاطفی، اجتماعی، سیاسی و ... به عاشورا پرداخته‌اند؛ اما مجموع همه رویکردها نسبت به عاشورا در قالب دو رویکرد فرامتنی(سکولار) و رویکرد دینی قابل تجمیع است.

عاشوراپژوهی سکولار و عاشوراپژوهی دینی

وی تصریح کرد: رویکرد فرامتنی، حادثه عاشورا را از متن تاریخی و دینی خود بیرون آورده و تفسیری اومانیستی و بشری از آن ارائه‌دهد؛ مهم‌ترین نقص این تفسیر که متأسفانه برخی نواندیشان دینی از عاشورا ارائه می‌دهند، بیرون کشیدن عاشورا از متن دینی آن است که با شرایط و قواعد تفسیر متن همخوانی ندارد. چگونه ممکن است عاشورا را از بافت دینی یا منشأ آن جدا کرده و صرفا به عنوان یک حادثه اومانیستی عرضه کنیم؟

عضو هیأت علمی دانشگاه تهران اظهار کرد: در مقابل این رویکرد، خوانش دینی از عاشورا، این حادثه را تجلی تمام دین (ابعاد نظری و عملی) می‌داند؛ به عبارت دیگر هر لحظه نهضت عاشورا از حرکت امام از مدینه تا غروب عاشورا مانند تابلویی است که عرصه‌ها و ابعاد مختلف دین در آن تجلی یافته است.

شخصیت امام و متن حادثه؛ دو سند روشن بر صحت رویکرد دینی

حجت‌الاسلام عبداللهی، شخصیت امام و متن حادثه را دو سند روشن بر صحت رویکرد دینی در عاشوراپژوهی برشمرد و گفت: حادثه عاشورا منهای شخصیت امام حسین(ع) قابل تفسیر نیست و از طرفی ویژگی‌های امام عاشورا را تجلی دین قرار داده است؛ از جمله نسب ایشان که به خاندان نبوت و رسالت می‌رسد و سیره عملی ایشان که یک سیره دینی است و اصولا امام از شخصیت‌های دینی برجسته زمان خود بود به همین دلیل هم بیعت ایشان برای حاکمیت وقت اهمیت بالایی داشت.

وی افزود: از سوی دیگر جاذبه و تصرفات معنوی امام، از ایشان شخصیت ویژه‌ای ساخته بود مانند نوع مواجهه ایشان با حر بن یزید ریاحی یا زهیر بن قین که چنان آنان را تحت تأثیر قرار داد که متحول شده و جزو یاران ایشان شدند. حتی تا به امروز هم آزادگان جهان ایشان را مقتدای خود می‌دانند.

نویسنده و پژوهشگر حوزوی، در اثبات دینی‌بودن متن عاشورا تصریح کرد: متن حادثه از حرکت از مدینه تا مکه و حرکت به سمت کربلا، چه به لحاظ تاریخی و چه کلامی و متنی، فریاد می‌زند که حادثه، مبتنی بر آموزه‌های دینی است؛ ارجاع به دین و آموزه‌های دینی در کلمات امام، تجلی آشکار دارد از جمله وصیت‌نامه‌ای که هنگام ترک مدینه به برادر ناتنی خود دادند، اهداف، رویکرد و جان‌مایه متن عاشورا در آن تبیین شده بود و در طی مسیر هم سعی در تفسیر و تبیین آن اهداف داشتند که در راستای سیره اجدادشان بود.

جهاد تبیین و بعثت مردم برگرفته از نهضت حسینی است

حجت‌الاسلام عبداللهی با تأکید براینکه نه متن و نه شخصیت امام اجازه نمی‌دهد عاشورا با رویکردی سکولار و غیردینی تفسیر شود، در توضیح چند نمونه از تجلی دین در بعد نظری در این حادثه گفت: عاشورا تجلی جهاد تبیین از سوی امام حسین(ع) است؛ بیعت نکردن امام با یزید و مطالبی که از ابتدای نهضت تا لحظه شهادت فرمود، یکسره تبیین مسائل دینی است و امام حسین(ع) شهید جهاد تبیین است.

وی درباره علت اینکه امام دلیل حرکت خود را اصلاح امت جدشان ذکر کردند، توضیح داد: دلیلش این بود که فقط 50 سال پس از شهادت پیامبر(ص)، به تدریج اصول اساسی دین فراموش شده یا مورد تفسیر و تأویل باطل قرار گرفته بود؛ به حدی که وقتی کاروان اسرا را به شام می‌بردند، به مردم القا می‌کردند که این‌ها خارج از دین هستند.

عضو هیأت علمی دانشگاه تهران با بیان اینکه از این زاویه، سراسر عاشورا و سخنان امام، مبارزه و جهاد برای تبیین درست و دقیق اسلام و آموزه‌های دینی است، افزود: اینکه رهبر شهید ما به خصوص در سال‌های اخیر بر جهاد تبیین پافشاری داشتند نیز، به خاطر الگوگیری از جهاد تبیین امام حسین(ع) بود که تشخیص داده بودند مسیر انقلاب یا عناصر اساسی آن دارد تحریف و از هویت و ماهیت دینی خود خالی می‌شود؛ بنابراین لازم است اصول انقلاب تبیین شود.

وی غیرت دینی را دیگر تجلی دین در بعد نظری در عاشورا معرفی و ابراز کرد: وقتی کسی التزام به دین پیدا کرد و صحت باورش به دین از بعد نظری و عملی اثبات شد، غیرت دینی‌ اقتضا می‌کند که از آموزه‌های دینی و باورهای خود دفاع کند حتی تا پای جان؛ اصولا اهمیت شهادت در همین است و نه فقط در دین اسلام که در همه فرهنگ‌ها کسی که در راه عقیده و آرمانش مبارزه کند و جان دهد، جایگاه والایی دارد.

حجت‌الاسلام عبداللهی با اشاره به اینکه امام حسین(ع) نه تنها خود بلکه عزیزان و بهترین یارانش را در مسیر دفاع از دین تقدیم کرد، افزود: این بعثت مردم ما با وجود مشکلات متعدد فرهنگی اقتصادی نیز، برگرفته از غیرت دینی و مصداق پیروی از نهضت حسینی است.

وی غلبه یقین بر شک را دیگر جلوه تجلی نظری دین در عاشورا برشمرد و گفت: یقین گمشده انسان است و عاشورا هنر شک‌زدایی و یقین به راه را به مخاطب ارائه می‌کند. مسأله‌ای که عاشورا را به یک حادثه استثنایی تبدیل می‌کند که دیگر شبیه آن نبوده و نخواهد بود، این است که شهدای عاشورا همه یقین داشتند که بدون پشتوانه مردمی مانده و شهید خواهند شد؛ ولی با این وجود با امام ماندند؛ در حالی‌که رهبر شهید ما پس از شهادت خود یک امت مبعوث داشت که فریاد انتقام سر داده‌اند.

گفتنی است، فیلم کامل سخنان دکتر عبداللهی را می‌توانید در آپارات تسنیم حوزه مشاهده کنید.  

خبرنگار: زهرا شریعتی

انتهای پیام/