به گزارش خبرگزاری تسنیم از هوراند، طبیعت شهرستان هوراند که همواره به عنوان یکی از مهم‌ترین تنفس‌گاه‌ها و جاذبه‌های بکر بوم‌گردی در منطقه شناخته می‌شود، این روزها با پارادوکس عجیبی دست و پنجه نرم می‌کند. از یک سو، طراوت بی‌سابقه ناشی از بارندگی‌های اخیر چشم‌اندازهای بهشتی خلق کرده و از سوی دیگر، رویت لکه‌های قهوه‌ای و خشکیده در میان انبوه درختان، موجی از نگرانی را در میان بومیان و فعالان محیط‌زیست برانگیخته است.

بر اساس مشاهدات میدانی، این عارضه مرموز تاکنون بخش‌هایی از جنگل‌های ارزشمند مناطق تنباکلو، خان‌کندی، داودلو و تکیه را درگیر کرده است. منظره‌ای که از دور شبیه به سوختگی یا خزان زودرس درختان به نظر می‌رسد، در دل خود پیام‌آور یک اختلال جدی در اکوسیستم این منطقه است.

دو فرضیه نگران‌کننده: خشکسالی پنهان یا هجوم آفت؟

متخصصان حوزه جنگل‌داری و گیاه‌پزشکی دو عامل عمده را برای این پدیده متصور هستند. فرضیه اول به خشکیدگی‌های ناشی از تنش‌های اقلیمی انباشته‌شده در سال‌های گذشته برمی‌گردد. با وجود بارش‌های خوب امسال، ممکن است ریشه برخی درختان به دلیل افت شدید سطح آب‌های زیرزمینی در سالیان پیش، دچار آسیب‌های غیرقابل بازگشت شده باشد. 

اما فرضیه دوم که بسیار محتمل‌تر و در عین حال خطرناک‌تر ارزیابی می‌شود، طغیان آفات جنگلی، به ویژه آفت پروانه دم‌قهوه‌ای است. این حشره با تغذیه حریصانه از برگ درختان پهن‌برگ، شبکه‌ای از تارهای عنکبوتی روی شاخه‌ها ایجاد کرده و در مدت کوتاهی باعث بی‌برگی، ضعف شدید و در نهایت تغییر رنگ و خشکیدگی ظاهری درخت می‌شود. خطر اصلی این آفت، سرعت بالای تکثیر و قدرت شیوع آن است که می‌تواند در صورت وزش باد، به سرعت سایر پهنه‌های جنگلی ارسباران را نیز آلوده کند.

اهمیت اکولوژیک هوراند و لزوم مداخله فوری

جنگل‌های هوراند تنها مجموعه‌ای از درختان نیستند؛ بلکه زیست‌بومی پیچیده، پناهگاه حیات‌وحش و سپر دفاعی منطقه در برابر فرسایش خاک و تغییرات اقلیمی محسوب می‌شوند. از بین رفتن حتی بخش کوچکی از این پوشش گیاهی، می‌تواند تبعات جبران‌ناپذیری برای اقتصاد محلی (که وابستگی مستقیمی به گردشگری طبیعی دارد) و تعادل محیط‌زیست به همراه داشته باشد.

قاعده طلایی پیشگیری بهتر از درمان است در مدیریت منابع طبیعی بیش از هر جای دیگری صدق می‌کند. احیای یک هکتار جنگل تخریب‌شده نیازمند ده‌ها سال زمان و صرف هزینه‌های نجومی است، در حالی که با پایش و مداخله به‌هنگام می‌توان از بروز چنین فاجعه‌ای جلوگیری کرد.

مسئولان چه باید بکنند؟

اکنون توپ در زمین دستگاه‌های متولی، به‌ویژه اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری و همچنین سازمان حفاظت محیط‌زیست است. انتظار می‌رود اقدامات زیر در اسرع وقت در دستور کار قرار گیرد:

1. اعزام فوری تیم‌های کارشناسی: شناسایی دقیق عامل این لکه‌های قهوه‌ای از طریق نمونه‌برداری‌های آزمایشگاهی و میدانی باید در اولویت اول قرار گیرد.

2. اقدامات کنترلی و مهار: در صورت تایید حضور آفت دم‌قهوه‌ای، استفاده از روش‌های مبارزه بیولوژیک، هرس شاخه‌های آلوده و در صورت لزوم سم‌پاشی‌های کنترل‌شده و سازگار با محیط‌زیست الزامی است.

3. آموزش و جلب مشارکت مردمی: بومیان منطقه، دامداران و گردشگران باید نسبت به عدم جابجایی شاخ‌وبرگ‌های آلوده و نحوه گزارش‌دهی سریع کانون‌های جدید آلودگی توجیه شوند.

جنگل‌های هوراند امانتی در دستان نسل امروز هستند. لکه‌های قهوه‌ای تنباکلو و خان‌کندی، پیش از آنکه به یک مرثیه برای طبیعت تبدیل شوند، یک هشدار صریح‌اند. نباید اجازه داد غفلت‌های مدیریتی یا بروکراسی‌های اداری، فرصت طلایی برای نجات این نگین سبز را از بین ببرد. زمان آن فرا رسیده که با اقدامی جهادی و علمی، به دفاع از حریم سبز ارسباران برخیزیم.

انتهای پیام/