به گزارش گروه رسانه های خبرگزاری تسنیم، روز گذشته تنگه هرمز در پاسخ به نقض بند اول تفاهم‌نامه «بسته» شد. قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا بیانیه‌ای اعلام کرد که به دلیل به بدعهدی و پیمان‌شکنی آشکار آمریکا نسبت به «عدم اجرای بند اول تفاهم‌نامه پایان جنگ»، و در واکنش به «نقض بی‌وقفه و مستمر آتش‌بس توسط رژیم صهیونیستی» در جنوب لبنان و کشتار بی‌رحمانه و آوارگی صد‌ها هزار نفر از مردم مظلوم این سرزمین و همچنین با توجه به «عدم عقب‌نشینی نیرو‌های اشغالگر صهیونی» از اراضی جنوب لبنان، تنگه هرمز روی تردد شناور‌ها بسته خواهد شد. نیرو‌های مسلح ایران در ادامه این بیانیه هشدار دادند که این «گام اول پاسخ به عهدشکنی دشمن است» و در صورت ادامه تجاوز گام‌های بعدی «برای پایبند کردن دشمن به اجرای تعهدات» برنامه‌ریزی و اقدام خواهد شد. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه نیز با اشاره به اینکه بند 1 یادداشت تفاهم یعنی خاتمه جنگ در همه جبهه‌ها از جمله در لبنان مهم‌ترین بند تفاهم بوده است، تأکید کرد که «طرف مقابل موظف بوده است متحدینش را قانع بکند در این زمینه به تعهداتشان عمل نکردند.»

1- گام در برابر گام

این دومین‌بار است که ایران و آمریکا در حال مذاکره هستند و تنگه‌ای که باز بوده، بسته می‌شود. پیش از این نیز در میانه مذاکرات تهران و واشنگتن با میانجی‌گری پاکستان، رژیم صهیونی حملاتش علیه لبنان را ادامه داد و در نتیجه آن، تنگه هرمز مسدود شده بود. موضوعی که باعث ازسرگیری مذاکرات بر سر بازگشایی مجدد آن و کشیدن افسار اسرائیل توسط آمریکا شد. این بار نیز مجدداً رژیم صهیونی بدون توجه به تفاهمی که مستقیماً مربوط به کل کشور‌های منطقه می‌شود، به پیش‌روی در جنوب لبنان ادامه داده و تعداد زیادی از اهالی این مناطق را به شهادت رسانده است. ازاین‌رو، مکانیسم بستن تنگه هرمز به‌عنوان ابزار اقدام متقابل ایران فعال شد.

2- مکانیسم رفع سایه جنگ

قرار گرفتن «پایان جنگ در تمام جبهه‌ها» به‌عنوان اولین بند تفاهم ایران و آمریکا مکانیزمی برای جلوگیری از بازتولید چرخه تنش در میانه مذاکرات است. تجربه نشان داده هرگاه روند گفت‌وگو‌ها از تحولات میدانی جدا شده، طرف مقابل با استفاده از اهرم‌های نظامی یا اقدامات متحدان خود تلاش کرده است امتیازات بیشتری در میز مذاکره به دست آورد. به همین دلیل، ایران از ابتدا تلاش کرد اصل توقف جنگ را به پیش‌شرط اجرای تمام بند‌های بعدی تبدیل کند. بر این اساس هرگونه نقض این بند، عملاً زنجیره اجرای تفاهم را متوقف می‌کند و اجازه نمی‌دهد طرف مقابل ضمن حفظ فشار‌های میدانی، همزمان از مزایای مذاکرات نیز بهره‌مند شود، بنابراین اگر آتش جنگ در هر یک از جبهه‌ها از جمله لبنان ادامه پیدا کند، روند اجرای تفاهم نیز در همان نقطه متوقف خواهد شد و ایران خود را ملزم به ورود به مراحل بعدی نخواهد دانست. اهمیت این مکانیسم در آن است که هزینه عهدشکنی را از آینده به اکنون منتقل می‌کند. در گذشته، نقض تعهدات معمولاً پس از اجرای بخش قابل‌توجهی از توافق یا اعطای امتیازات از سوی ایران انجام می‌شد، اما حالا اولین عهدشکنی می‌تواند کل فرآیند را متوقف کند. این مکانیسم تلاش می‌کند اثر چماق دشمن را پیش از آنکه به اهرمی برای امتیازگیری در مذاکرات تبدیل شود، خنثی کند و مانع از آن شود که فشار نظامی به‌عنوان ابزاری برای مدیریت مذاکرات استفاده شود. 

3- تثبیت اراده ایران

حدود یک ساعت پیش از آنکه ایران انسداد تنگه هرمز را اعلام کند، جی‌دی ونس، معاون ترامپ در مصاحبه با شبکه فاکس‌نیوز گفت: «ایالات متحده هیچ‌مدرکی مبنی بر بستن آبراه یا مسدود کردن ترافیک دریایی توسط ایران ندیده است.» ادعایی که بلافاصله توسط نیرو‌های مسلح ایران و واقعیت میدانی خلیج فارس رد شد.ترجمان اولیه از اظهارنظر شتابزده و غلط ونس مربوط به اقتصاد انرژی است. دولت ترامپ انرژی زیادی صرف این کرده که آرامش نسبی در بازار‌های جهانی پس از بازگشایی تنگه هرمز حفظ شود. نکته مهم‌تر تثبیت اراده دفاعی ایران در افکار عمومی جهانی است. ونس به این دلیل به مسئله هرمز پرداخت که خبرنگار فاکس‌نیوز درباره «نشانه‌های انسداد تنگه هرمز» از او سؤالی پرسیده بود. پیش از جنگ، کنترل ایران بر این آبراهه راهبردی چندان جدی گرفته نمی‌شد و حتی بعد از انسداد هم در کنار افکار عمومی، بخشی از جامعه اطلاعاتی بین‌المللی نیز تصور می‌کرد ایران قادر به حفظ این اهرم نخواهد بود. حالا تیغ تحولات به‌گونه‌ای بر صفحه منطقه کشیده شده که بوی بسته‌شدن تنگه هرمز نیز آمریکایی‌ها را نگران و ناچار به توضیح می‌کند.

4- در دسترس‌بودن اهرم‌های بعدی

چنانچه نیرو‌های مسلح ایران در بیانیه خود تصریح کرده‌اند، در صورت ادامه تجاوزات رژیم اشغالگر علیه لبنان، «گام‌های بعدی برای پایبند کردن دشمن به اجرای تعهدات برنامه‌ریزی و اقدام خواهد شد.» رژیم صهیونی با آگاهی از این موضوع و مرور خاطرات گذشته، توقف حملات علیه لبنان را اعلام کرد.

5- معادله‌ای که نتانیاهو از آن می‌ترسید

نتانیاهو دوشنبه 18 خرداد پس از پاسخ موشکی ایران به سرزمین‌های اشغالی به دلیل نقض آتش‌بس در لبنان، اعلام کرد که «ایران و حزب‌الله قصد دارند معادله جدیدی علیه اسرائیل وضع کنند.» او در ادامه مدعی شد مسئولان رژیم اجازه تحقق این کار را نخواهند داد. حالا اما با کشیده‌شدن افسار اشغالگران در لبنان بلافاصله پس از انسداد تنگه هرمز، نخست‌وزیر و وزیر جنگ رژیم صهیونی دستور «توقف عملیات نظامی در لبنان» را صادر کردند. باور به اینکه توقف آتش در منطقه را ادامه دهند چندان با واقعیت‌های میدانی تطابق ندارد؛ اما حالا نتانیاهو با یک معادله جدید روبه‌روست که پیش از این فعال نشده بود.

6- بی‌معنایی ادامه مذاکره در صورت نقض مکرر تعهدات

همزمان با ورود هیئت مذاکره‌کننده ایران به سوئیس، آمریکایی‌ها دو مسیر پیش روی خود می‌بینند؛ مسیر اول ادامه وضعیت رهاشدگی رژیم صهیونی در منطقه است که با بند اول تفاهم تناقض دارد. ترامپ پای متن تفاهمی را امضا کرده که اولین ماده آن مربوط به پایان جنگ در تمام جبهه‌ها از جمله لبنان است. نتیجه این مسیر، همان است که جهان پیش از اعلام آتش‌بس تجربه کرد و این وضعیت اگر مطابق میل طرف آمریکایی بود، نسبت به پایان آن اقدام نمی‌کرد. چه اینکه فشار جامعه جهانی نیز در این زمینه مؤثر بود. مسیر دوم جلوگیری ادامه تجاوزات به لبنان توسط اسرائیل است. قطع آتش، ساده‌ترین و بدیهی‌ترین اقدامی است که پس از امضای تفاهم آتش‌بس باید در دستور کار طرفین قرار گیرد. اگر آمریکا نخواهد یا نتواند موضوع لبنان را حل‌وفصل کند، ایران نیز طبق اصول تفاهم‌نامه، نه‌تنها سراغ بند‌های بعدی نخواهد رفت، که اقداماتی برای پایبند کردن طرف مقابل به اجرای تعهدات انجام خواهد داد. در صورت قرارگیری طرفین در این کانال، ادامه مذاکرات بی‌معنا خواهد بود.

منبع: فرهیختگان

انتهای پیام/