آمبولی ریه؛ قاتل خاموش در بارداری/نقش لختههای خون در مرگ مادران
- اخبار استانها
- اخبار کردستان
- 31 خرداد 1405 - 17:57
به گزارش خبرگزاری تسنیم از کردستان، بارداری یکی از حساسترین دورههای زندگی زنان است؛ دورهای که در کنار امید به تولد یک نوزاد سالم، بدن مادر نیز با تغییرات گسترده هورمونی، خونی و فیزیولوژیک مواجه میشود. این تغییرات اگرچه طبیعی هستند، اما در برخی موارد میتوانند زمینهساز عوارض خطرناک و حتی مرگبار شوند.
در میان این عوارض، آمبولی ریه (Pulmonary Embolism) یکی از جدیترین و در عین حال خاموشترین تهدیدهاست؛ عارضهای که بدون هشدار قبلی میتواند جریان خونرسانی به ریه را مختل کرده و در مدت کوتاهی جان مادر را به خطر بیندازد. اهمیت این بیماری زمانی بیشتر میشود که بدانیم آمبولی ریه از مهمترین علل مرگومیر مادران در جهان به شمار میرود و در برخی کشورها سهم قابل توجهی از مرگهای بارداری را به خود اختصاص داده است.
بر اساس مطالعات بینالمللی، اختلالات لختهای خون در بارداری از هر 500 تا 3000 بارداری در یک مورد رخ میدهد و بخشی از این موارد به آمبولی ریه منجر میشود. همچنین گزارشهای پزشکی نشان میدهد که آمبولی ریه یکی از علل اصلی مرگ غیرمامایی در دوران بارداری و پس از زایمان است.
آمبولی ریه چیست؟
آمبولی ریه زمانی رخ میدهد که یک لخته خون (معمولاً از وریدهای عمقی پاها) جدا شده و از طریق جریان خون به ریهها میرسد و یکی از شریانهای ریوی را مسدود میکند. این انسداد باعث کاهش یا توقف اکسیژنرسانی به بدن شده و در صورت عدم درمان فوری، میتواند کشنده باشد.
در بارداری، بدن به طور طبیعی وارد وضعیت «افزایش انعقادپذیری خون» میشود تا از خونریزی هنگام زایمان جلوگیری کند. اما همین تغییر طبیعی، خطر تشکیل لخته را افزایش میدهد و زمینه را برای بروز آمبولی ریه فراهم میکند.
آمار جهانی و اهمیت مسئله در بارداری
مطالعات بینالمللی نشان میدهد: آمبولی ریه در حدود 1 تا 2 مورد در هر 1000 بارداری رخ میدهد. در زنان باردار مبتلا به آمبولی، میزان مرگومیر حدود 3 تا 10 درصد گزارش شده است. در برخی کشورها، آمبولی ریه مسئول حدود 10 تا 15 درصد مرگهای مادران است.
بر اساس دادههای اروپایی، آمبولی ریه مرتبط با بارداری میتواند به طور مستقیم در مرگ مادران نقش داشته باشد و حتی در برخی گزارشها تا حدود 14 درصد از مرگهای مادرانه به این عارضه مرتبط بوده است. علیرغم پیگیریهای خبرنگار تسنیم آماری از این عارضه در استان اعلام نشد.
چرا بارداری خطر آمبولی را افزایش میدهد؟
افزایش خطر آمبولی در دوران بارداری به چند عامل مهم مرتبط است:
1. تغییرات انعقادی خون
بدن مادر برای جلوگیری از خونریزی در زایمان، مواد انعقادی بیشتری تولید میکند که احتمال ایجاد لخته را افزایش میدهد.
2. کاهش تحرک
در ماههای پایانی بارداری یا پس از زایمان، کمتحرکی میتواند جریان خون در پاها را کاهش داده و باعث تشکیل لخته شود.
3. فشار رحم بر عروق
افزایش حجم رحم میتواند به وریدهای لگنی و اندام تحتانی فشار وارد کند و گردش خون را کند نماید.
4. سزارین و جراحی
زایمان سزارین نسبت به زایمان طبیعی خطر بالاتری برای تشکیل لخته و آمبولی دارد.
5. عوامل زمینهای
سن بالا، چاقی، سابقه لخته خون، مصرف برخی داروها، و بیماریهای زمینهای از دیگر عوامل خطر هستند.
علائم هشداردهنده آمبولی ریه
آمبولی ریه معمولاً ناگهانی بروز میکند و علائم آن شامل: تنگی نفس شدید و ناگهانی، درد قفسه سینه (بهویژه هنگام نفس عمیق)، افزایش ضربان قلب، سرفه (گاهی همراه با خون) و سرگیجه یا غش.
این علائم ممکن است با مشکلات ساده بارداری اشتباه گرفته شوند و همین موضوع تشخیص را دشوارتر میکند.
آمبولی ریه یکی از خطرناکترین عوارض دوران بارداری است که به دلیل ماهیت خاموش و ناگهانی خود، نیازمند توجه جدی در سیستم سلامت و مراقبتهای دوران بارداری است. اگرچه این عارضه در مقایسه با کل بارداریها شیوع بالایی ندارد، اما شدت پیامدهای آن، آن را به یکی از مهمترین دلایل مرگ مادران در جهان تبدیل کرده است.
افزایش آگاهی، مراقبتهای پیشگیرانه، تشخیص سریع علائم و کنترل عوامل خطر، میتواند نقش مهمی در کاهش مرگومیر ناشی از آمبولی ریه داشته باشد؛ موضوعی که مستقیماً با سلامت مادر و آینده خانواده گره خورده است.
انتهای پیام/