به گزارش خبرگزاری تسنیم از بیرجند، در قلب شهر، جایی که تاریخ از کوچه‌های قدیمی عبور می‌کند و به سکوت ابدی مزار شهدا می‌رسد، میدانی ایستاده است که تنها یک فضای شهری نیست؛ روایتی زنده از هویت، ایمان و حافظه جمعی مردم بیرجند است. میدان امام حسین(ع)، همان میدان قدیمی قلعه، امروز به نقطه‌ای بدل شده که در آن، عاشورا نه فقط روایت می‌شود، بلکه «زندگی» می‌شود.

میدانی میان تاریخ و حماسه

این میدان، گره‌گاه خیابان‌های قدیمی شهر است؛ از انقلاب تا جمهوری و از محلات کهن تا مسیرهای منتهی به آرامستان مرکزی شهر. اما آنچه این نقطه را از یک چهارراه ساده شهری فراتر می‌برد، پیوند عمیق آن با باور و آیین مردم است؛ جایی که در روزهای تاسوعا و عاشورا، موج هیئت‌ها از هر سو سرازیر می‌شود و این میدان به قلب تپنده عزاداری بیرجند بدل می‌گردد. در همین نقطه است که شهر، چهره‌ای دیگر به خود می‌گیرد؛ چهره‌ای آمیخته با اشک، طبل، نذر و پرچم‌های سیاه که در هم تنیده می‌شوند تا یک حقیقت را فریاد بزنند: عاشورا هنوز زنده است.

کتیبه‌ای که زمان را به زانو درآورد

در سال 1392، رخدادی متفاوت در این میدان رقم خورد؛ نصب یکی از بزرگ‌ترین کتیبه‌های دست‌نوشته مذهبی کشور، مزین به زیارت عاشورا. اثری که نه فقط یک المان شهری، بلکه یک بیانیه هنری و اعتقادی بود. این کتیبه عظیم با ارتفاع 7 متر و 70 سانتی‌متر و قطر 1.6 متر، همچون استوانه‌ای از معنا در دل میدان قد برافراشت؛ اثری که بنا بر طراحی آن، قرار است تا قرن‌ها بماند و روایتگر ایمان مردمی باشد که عاشورا را نه یک تاریخ، که یک سبک زندگی می‌دانند.

وقتی کلمه، به هنر بدل شد

محمد استانی، هنرمند مجسمه‌ساز و طراح این اثر، درباره شکل‌گیری این کتیبه می‌گوید: این کار برای من یک پروژه نبود؛ یک دین بود. دینی که به زادگاهم و مردمی داشتم که عشق به امام حسین(ع) را در جان من کاشتند.

او معتقد است که در هنر اسلامی، «کلام» جایگاهی فراتر از تصویر دارد؛ و زیارت عاشورا، نه صرفاً متن، بلکه روح یک قیام است. از همین رو، به جای نقش‌پردازی‌های معمول، تصمیم گرفت این روح را در قالب یک حجم استوانه‌ای به میدان بیاورد؛ جایی که کلمه، خودش تبدیل به معماری شود.

هنری برخاسته از تاریخ ایران

به گفته این هنرمند، کتیبه‌سازی در ایران سابقه‌ای به درازای تاریخ دارد؛ از سنگ‌نوشته‌های باستانی تا آثار دوره‌های اسلامی. او این پروژه را تلاشی برای احیای همان سنت در قالب زبان امروز هنر می‌داند؛ تلاقی گذشته و حال، در میدانی که هر روز هزاران قدم بر آن عبور می‌کند.

میدانی که به قتلگاه آیین‌ها بدل می‌شود

امروز میدان امام حسین(ع) بیرجند تنها یک نقطه شهری نیست؛ در روزهای محرم، به صحنه‌ای عظیم از اجتماع هیئت‌ها بدل می‌شود؛ جایی که صدای نوحه‌ها با دیوارهای شهر در هم می‌آمیزد و شهر، یکپارچه در سوگ می‌نشیند. در نگاه مردم، این میدان چیزی فراتر از یک فضای عمومی است؛ «قتلگاه عشق» و محل تلاقی اشک‌ها و باورهاست.

سنگ، آهن و حافظه یک شهر

کتیبه نصب‌شده در این میدان، از سنگ و آهن ساخته شده و بنا بر برآوردها، قابلیت ماندگاری تا 300 سال را دارد؛ گویی برای آن طراحی شده تا از نسل‌ها عبور کند و همچنان روایتگر بماند. این اثر، تنها یک سازه نیست؛ حافظه‌ای است که در دل شهر حک شده تا فراموشی را به چالش بکشد و یاد عاشورا را در متن زندگی شهری زنده نگه دارد.

پایان؛ جایی که شهر، با عاشورا نفس می‌کشد

میدان امام حسین(ع) بیرجند امروز نه فقط یک نقطه جغرافیایی، بلکه یک روایت جاری است؛ روایتی که در آن تاریخ، هنر و ایمان در هم تنیده شده‌اند. اینجا جایی است که شهر، هر سال در محرم دوباره متولد می‌شود؛ و در سایه کتیبه‌ای عظیم، به یاد می‌آورد که عاشورا تنها یک واقعه نیست، بلکه یک جریان است؛ جریانی که هنوز در قلب بیرجند می‌تپد.

انتهای پیام/