به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، زهرا شریف عضو هیات علمی پژوهشکده زن و خانواده  در نشست علمی زنان و دفاع از وطن؛ بازخوانی الگوهای نوین کنش‌گری اجتماعی و فرهنگی که به همت پژوهشکده زن و خانواده برگزارشد با تأکید بر اینکه کنش‌گری زنان در دفاع از وطن، پدیده‌ای واحد با صورت‌های متکثر است، اظهار کرد:حضور زنان در عرصه‌های مختلف اجتماعی و ملی را نمی‌توان صرفاً مجموعه‌ای از رفتارهای پراکنده و منفک از یکدیگر دانست، بلکه این حضورها در چارچوب یک پدیده واحد معنا پیدا می‌کنند که در شرایط و موقعیت‌های گوناگون، تجلی‌های متفاوتی از خود نشان می‌دهد.

عضو هیات علمی پژوهشکده زن و خانواده با اشاره به پیشینه تاریخی این کنش‌گری خاطرنشان کرد: حضور زنان ایرانی در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی محدود به دهه‌های اخیر نیست و ریشه‌های آن را می‌توان در تاریخ ایران مشاهده کرد، از جریان تحریم تنباکو در دوران ناصرالدین‌شاه قاجار گرفته تا انقلاب مشروطه و سپس انقلاب اسلامی سال 1357  زنان همواره نقش‌آفرین بوده‌اند و اشکال متنوعی از مشارکت اجتماعی را به نمایش گذاشته‌اند. تحلیل این حضورها در قالب دو الگوی کاملاً مجزا، تصویری ناقص از واقعیت ارائه می‌دهد؛ زیرا با یک پدیده واحد مواجه هستیم که در شرایط مختلف، صورت‌های متفاوتی به خود می‌گیرد و متناسب با اقتضائات زمان، شیوه‌های تازه‌ای از بروز و ظهور را تجربه می‌کند.

شریف با تأکید بر هویت مستقل زن ایرانی، حضور زنان در عرصه‌های مرتبط با دفاع از وطن را فراتر از یک مشارکت اجتماعی صرف دانست و تصریح کرد: این حضور، کنشی معنادار و هویت‌ساز است که در طول تاریخ ایران، با خلاقیت، ابتکار و درک شرایط اجتماعی همراه بوده است. زنان ایرانی در بزنگاه‌های مهم تاریخی همواره توانسته‌اند نقش‌آفرینی مؤثری داشته باشند و با بهره‌گیری از ظرفیت‌های فرهنگی و اجتماعی، در مسیر حفظ هویت ملی و دفاع از سرزمین خود گام بردارند.

عضو هیات علمی پژوهشکده زن و خانواده با اشاره به نمونه‌های عینی حضور زنان در سال‌های اخیر، خاطرنشان کرد: مشارکت در آیین‌های ملی، فعالیت در موکب‌ها، تولید نمادهای فرهنگی و حضور فعال در فضاهای عمومی نمونه‌هایی از کنش‌گری زنان است که نشان می‌دهد آنان نسبت به شرایط اجتماعی و ضرورت حضور در صحنه، درکی فعال و مسئولانه دارند. همچنین این نوع حضورها صرفاً واکنش‌هایی مقطعی نیستند، بلکه از نوعی آگاهی اجتماعی و احساس مسئولیت نسبت به سرنوشت جامعه و کشور نشأت می‌گیرند.

وی در ادامه به موضوع حماسه‌آفرینی نمادین زنان اشاره کرد و گفت:تداوم حضور زنان در عرصه عمومی به تدریج موجب شکل‌گیری ذهنیت جمعی جدیدی درباره نقش آنان می‌شود و بسیاری از انگاره‌های پیشین را دستخوش تغییر می‌کند. از این رو استمرار این روند می‌تواند به بازتولید گفتمان دفاع از وطن منجر شود و حضور زنان در عرصه‌های عمومی را از یک رفتار استثنایی به امری پذیرفته‌شده و حتی به یک مطالبه اجتماعی تبدیل کند.

عضو هیات علمی پژوهشکده زن و خانواده با اشاره به تحول مفهوم دفاع از وطن در جهان معاصر، اظهار داشت: امروزه دفاع از کشور صرفاً در قالب مواجهه نظامی تعریف نمی‌شود، بلکه ابعاد اجتماعی، فرهنگی و رسانه‌ای نیز به آن افزوده شده است. حضور فیزیکی زنان در عرصه‌های اجتماعی و خیابان‌ها را می‌توان در قالب دفاع اجتماعی تحلیل کرد، اما در کنار آن، فعالیت‌های رسانه‌ای، تولید محتوا و روایت‌سازی نیز بخشی از میدان جدید نبرد محسوب می‌شود که می‌توان از آن با عنوان جنگ روایت‌ها یاد کرد. از این رو در شرایط کنونی، تولید روایت‌های صحیح و مؤثر نوعی کنش فعال فرهنگی به شمار می‌رود و زنان به واسطه حضور گسترده در عرصه‌های فرهنگی و رسانه‌ای، می‌توانند نقش مهمی در این میدان ایفا کنند. ایشان با تأکید بر اینکه دفاع از وطن در جهان امروز دارای ابعاد پیچیده و چندوجهی است، تصریح کرد: کنش‌گری زنان در این عرصه، دیگر تنها به حضور در میدان‌های سنتی محدود نمی‌شود، بلکه حوزه‌هایی چون رسانه، فضای مجازی، تولید محتوا و فعالیت‌های فرهنگی نیز به عرصه‌های جدید این نقش‌آفرینی تبدیل شده‌اند.

زهرا شریف در پایان این نشست به چشم‌انداز آینده این روند اشاره کرد و گفت:هرچند ممکن است بخشی از این کنش‌ها متأثر از شرایط مقطعی باشد، اما تجربه تاریخی نشان می‌دهد که این موقعیت‌ها معمولاً زمینه‌ساز شکل‌گیری الگوهای جدید اجتماعی می‌شوند. وی خاطرنشان کرد: همان‌گونه که پس از پیروزی انقلاب اسلامی، حضور زنان در عرصه‌های مختلف اجتماعی، فرهنگی و علمی تداوم یافت و گسترش پیدا کرد، در آینده نیز می‌توان انتظار داشت که زنان ایرانی نقش‌آفرینی گسترده‌تر و اثرگذارتری در حوزه‌های مرتبط با دفاع ملی و حفظ هویت فرهنگی کشور داشته باشند. به گفته این استاد دانشگاه، کنش‌گری زنان در دفاع از وطن، پدیده‌ای چندلایه و هویت‌ساز است که از گذشته تاریخی ایران ریشه گرفته و اکنون با ورود به عرصه‌های جدیدی همچون جنگ روایت‌ها، افق‌های تازه‌ای را پیش روی مشارکت اجتماعی و فرهنگی زنان ایرانی گشوده است.

انتهای پیام/