حجت‌الاسلام دکتر حمیدرضا شاکرین، عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، در گفت‌وگو با خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، در قالب دومین اپیزود از حسینیه مقاومت به تبیین چرایی تمام نشدن کربلا در زمان خودش و استمرار و تأثیر آن در تاریخ پرداخت و گفت: عاشورا واقعه‌ای جاودان، ماندگار، پویا، معرفت‌زا، تاریخ‌ساز، انسان‌ساز و تمدن‌ساز است.

بُعد الهی و اخلاص توحیدی

وی در توضیح راز این جاودانگی و پویایی و عوامل تمایزبخش این حرکت عظیم از سایر وقایع تاریخ تصریح کرد: این مهم از منظرهای گوناگون الهیاتی، جامعه‌شناختی، فلسفه تاریخ و... قابل بررسی است؛ به نظر بنده نخستین عامل پایداری تاریخی و اثرگذاری عاشورا، بعد الهی و اخلاص توحیدی آن است؛ امیرمؤمنان علی(ع) در روایتی می‌فرمایند «ما کان لله ینموا»؛ آنچه برای خدا باشد نه تنها پایداری که رشد و بالندگی دارد.

 معاون پژوهشی مؤسسه عالی حوزوی حکمت ادامه داد: از بهترین نمونه‌های تاریخی این اصل، همین واقعه عاشورا است که از رهبر آن که امام معصوم است تا کوچکترین سربازانش که شش ماهه است، همه الهی، فانی فی الله  و بدون کوچکترین انگیزه‌های غیرالهی هستند؛ طبیعی است که خداوند بقا و دوام و رشد چنین حرکتی را تضمین می‌کند.

عاشورا؛ تابلوی تمام عیار اسلام

حجت‌الاسلام شاکرین، جامعیت را دومین عامل پویایی و سازندگی واقعه عاشورا برشمرد و افزود: بسیاری از حوادث تاریخی ناظر به زمینه‌ای خاص یا در جهت حمایت از صنف خاصی بوده‌اند (مانند انقلاب کارگری، انقلاب صنعتی و ...) ولی عاشورا به عنوان انقلابی در وسعت تمامی یک دین، از لحاظ محتوا هرگز قابل مقایسه با این انقلاب‌ها نیست.

وی ابراز کرد: به عبارت دیگر، عاشورا یک اسلام مجسم تمام عیار است؛ صف‌بندی‌های بشریت(جبهه کفر و جبهه توحید) و ویژگی‌های هر یک که در قرآن تبیین شده است، در عاشورا به صورت واضح وجود دارد و تمام تعالیم قرآنی در جهت معرفی جریان توحید و آثار اجتماعی، رفتاری و بینشی آن عملی می‌شود؛ شاهد تقابل عالی‌ترین جلوه‌های اخلاقی در مقابل پست‌ترین و زشت‌ترین خلقیات هستیم.

عناصر تشکیل دهنده

استاد حوزه علمیه، ترکیب و عناصر تشکیل دهنده حرکت را سومین عامل تمایز عاشورا از وقایع مشابه معرفی و اظهار کرد: در سایر انقلاب‌های تاریخ، معمولا صنفی خاص به دنبال تأمین منافع خود است در حالی که عاشورا تمام بشریت را با تمام وجوه و ابعاد در نظر گرفته و از همه صنوف، سنین، جنسیت، مذاهب و... مختلف همه را در خود جمع کرده است.

اثرگذاری چندبعدی در ساحات وجودی انسان

حجت‌الاسلام شاکرین اثرگذاری چندبعدی در ساحات وجودی انسان را دیگر شاخصه ماندگاری و اثربخشی عاشورا برشمرد و گفت: حرکت‌ها و جریانات بشریت در طول تاریخ به این صورت است که نوعا با یک بعد از ساحات وجودی انسان سروکار دارند مثلا حرکت‌های معرفتی که توسط اندیشمندان و فیلسوفان جهت‌دهی می‌شوند، بعد عقلانی و معرفتی انسان و حرکت‌های هنرمندان، جنبه‌های عاطفی انسان را تحت تأثیر قرار می‌دهند؛ ولی عاشورا مانند حرکت انبیا، هم با بعد عقلانی و معرفتی و هم بعد عاطفی و رفتاری انسان سروکار دارد.

پژوهشگر حوزه فلسفه و کلام جدید با بیان اینکه عاشورا نمایان‌گر زیباترین، جذاب‌ترین و اثرگذارترین صحنه‌های عاطفی در کنار اوج معرفت و عقلانیت بشری است، افزود: عاشورا هم در بعد شناختی و هم در بعد انگیزشی و عاطفی انسان قوی‌ترین و غنی‌ترین منبع است و هم در بعد رفتاری، سازنده، محرک، بیدارکننده و جهت‌آفرین؛ گویا بعثت بار دیگر در کربلا صورت گرفته است؛ چراکه این بار نیز اسلام ابلاغ شد اما نه صرفا از طریق خواندن و دعوت بلکه علاوه بر آن، تحریک انگیزه‌ها را به عالی‌ترین شکل داشت و زمینه عملی فراهم کرد که همه تعالیم در صحنه به نمایش درآید؛ اسلام در عاشورا شناخته و از نو به بهترین نحو کشف و درک شد بر این اساس وقتی می‌گوییم عاشورا ماندنی است، یعنی اسلام ماندنی است.

عاشورا و تثبیت اصالت کیفیت

وی مدیریت و فرماندهی واقعه عاشورا را پنجمین عامل مؤثر در پویایی و اثرگذاری آن دانست و تصریح کرد: رهبری‌ای که در عاشورا اتفاق افتاد، از ابعاد مختلف بی‌نظیر و نمونه است؛ در بعد رهبری شناختی، از سخنرانی امام حسین(ع) در منا برای مردم (در اواخر عمر معاویه) و دعوت امام به مجلس والی مدینه گرفته تا حرکت به مکه و بعد کربلا و روز عاشورا، مرتب دارد با بیان عالی‌ترین مسائل معرفتی به بشریت پیام می‌دهد و اندیشه ناب سیاسی توحیدی را پایه‌ریزی و تا عملیاتی‌شدن گام به گام پیش می‌برد.

عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با بیان اینکه حتی پس از شهادت امام هم، حاملان پیام عاشورا همین مسیر را دنبال کرده و پیام نهضت را به اقصی نفاط جهان اسلام رساندند، یادآور شد: در بعد رهبری عواطف نیز عاشورا فقط میدان جنگ نیست؛ بلکه بازنمایی لطیف‌ترین، ظریف‌ترین و زیباترین روابط عاطفی بین امام با خانواده، اصحاب و حتی دشمنانشان در سخت‌ترین و پیچیده‌ترین شرایط است. از بعد اصول نظامی نیز حرکتی دقیق و حساب‌شده و متفاوت با الگوهای جنگی معمول بشر است؛ از سربازگیری گرفته که دنبال جانفدا و اصالت کیفیت به جای کمیت است، گرفته تا نحوه آرایش نظامی و اعلام سرانجام حرکت (که شهادت است نه قدرت) از همان ابتدا.

حجت الاسلام شاکرین خاطرنشان کرد: عاشورا حرکتی عظیم است که تمام بشر مقابل آن خاضع هستند و آزادی‌خواهان آن را الگوی خود می‌دانند؛ یعنی نه تنها با آن رقابت نمی‌کنند؛ بلکه هر حرکت اصیل انسانی، خود را برگ کوچکی از دفتر عاشورا می‌داند. این حرکت سازنده مجاهدان بزرگ در تاریخ، تا وقتی نور بر تاریکی در همه جهان حاکم شود، ادامه خواهد داشت.

خبرنگار: زهرا شریعتی

انتهای پیام/