به گزارش خبرگزاری تسنیم از بیرجند، سلامت روان کودکان و نوجوانان یکی از مهم‌ترین پایه‌های شکل‌گیری شخصیت، رفتار اجتماعی و آینده آنان است و بی‌توجهی به نشانه‌های اولیه اختلالات روانی-اجتماعی می‌تواند زمینه‌ساز آسیب‌های جدی در سال‌های بعد زندگی شود. راحله شهریاری، روان‌شناس بالینی و مشاور خانواده مرکز بهداشت شهرستان بیرجند، در گفت‌وگو با تسنیم با تأکید بر ضرورت توجه والدین، معلمان و مسئولان آموزشی به تغییرات رفتاری و هیجانی کودکان و نوجوانان گفت: بسیاری از مشکلاتی که در بزرگسالی بروز می‌کند، ریشه در نادیده گرفتن نشانه‌های هشداردهنده در دوران کودکی دارد.

وی افزود: نشانه‌های عاطفی و هیجانی از مهم‌ترین علائم قابل توجه در این زمینه است؛ تغییرات ناگهانی و شدید خلق، غمگینی، تحریک‌پذیری، بی‌حوصلگی، طغیان‌های عاطفی، گریه‌های بی‌دلیل، خشم‌های انفجاری، ابراز ناامیدی، درماندگی یا بی‌ارزشی، ترس یا اضطراب شدید در موقعیت‌های عادی و حتی صحبت از مرگ، خودکشی یا آرزوی نبودن از جمله هشدارهایی است که نباید نادیده گرفته شود.

این روان‌شناس بالینی ادامه داد: در حوزه تحصیلی و رفتاری نیز افت ناگهانی و چشمگیر نمرات و عملکرد تحصیلی، بی‌علاقگی شدید به درس و فعالیت‌هایی که قبلاً برای کودک لذت‌بخش بوده‌اند، کاهش تمرکز، فراموشی، حواس‌پرتی، اجتناب از مشارکت در کلاس و فعالیت‌های گروهی و نیز نقض مکرر قوانین مدرسه و بی‌احترامی به مراجع قدرت از نشانه‌های مهمی است که نیاز به توجه جدی دارد.

شهریاری با اشاره به نشانه‌های اجتماعی و ارتباطی گفت: انزوا و کناره‌گیری از دوستان و همسالان، تغییر چشمگیر در حلقه دوستان یا نداشتن دوست، مورد آزار قرار گرفتن یا آزار دادن دیگران، مشکل در درک نشانه‌های اجتماعی مانند زبان بدن، لحن صدا و کنایه و همچنین شکایت مکرر از تنهایی یا طردشدگی از علائمی است که باید جدی گرفته شود.

وی در ادامه به نشانه‌های شناختی و فکری نیز اشاره کرد و افزود: افکار منفی مداوم درباره خود، دیگران و آینده، مشکل در تصمیم‌گیری‌های ساده، باورهای غیرمنطقی و تحریف‌شده درباره خود و جهان، صحبت‌های عجیب یا غیرواقعی و کاهش شدید انگیزه و امید به آینده نیز می‌تواند نشان‌دهنده فشارهای روانی جدی در کودک یا نوجوان باشد.

این مشاور خانواده همچنین تغییرات محسوس در خواب مانند بی‌خوابی یا خواب‌آلودگی مداوم، تغییرات واضح در اشتها و وزن، شکایت‌های مکرر جسمانی بدون دلیل پزشکی مانند سردرد و دل‌درد، بی‌توجهی به بهداشت شخصی و ظاهر و نیز علائم خودآزاری از جمله بریدگی، سوختگی یا کبودی عمدی را از دیگر نشانه‌هایی دانست که باید فوراً بررسی شود.

شهریاری با تأکید بر اینکه کودکان زمانی احساس امنیت می‌کنند که بدانند شنیده می‌شوند، حتی اگر اشتباه کرده باشند، خاطرنشان کرد: گفت‌وگوی منظم و بدون قضاوت با کودک می‌تواند به او کمک کند احساسات و نگرانی‌های خود را راحت‌تر بیان کند. پرسش‌هایی مانند «امروز چه چیزی خوشحالت کرد؟» یا «آیا چیزی ناراحتت کرد؟» می‌تواند آغاز یک ارتباط مؤثر و امن باشد.

وی آموزش غیرمستقیم از طریق بازی و داستان را نیز یکی از راهکارهای مهم دانست و افزود: کودکان از طریق بازی و داستان بهتر یاد می‌گیرند تا نصیحت مستقیم. داستان‌هایی درباره زورگویی، صداقت، اعتمادبه‌نفس یا مراقبت از خود، این امکان را فراهم می‌کند که کودک بدون فشار و در فضایی امن با مفاهیم مهم آشنا شود.

این روان‌شناس بالینی همچنین همکاری مدرسه و خانواده را ضروری دانست و تصریح کرد: زمانی که مدرسه و خانواده به‌صورت مستمر با یکدیگر در ارتباط باشند، مشکلات کودک زودتر شناسایی و برطرف می‌شود. جلسات منظم بین معلمان و والدین، تبادل اطلاعات رفتاری و مشارکت خانواده در برنامه‌های آموزشی مدرسه می‌تواند در پیشگیری از آسیب‌ها نقش مؤثری داشته باشد.

وی در پایان خاطرنشان کرد: کودکان با چشم‌هایشان یاد می‌گیرند، نه با گوش‌هایشان. زمانی که والدین و معلمان با آرامش، احترام و صداقت رفتار می‌کنند، کودک نیز این الگو را درونی می‌کند. در مقابل، تناقض میان گفتار و رفتار بزرگ‌ترها می‌تواند موجب سردرگمی و بی‌اعتمادی کودک شود. شناخت به‌موقع نشانه‌های آسیب، درک عمیق‌تر نیازهای کودک و ایفای نقش فعال والدین، معلمان و مشاوران، در پیشگیری از آسیب‌ها نقش کلیدی دارد و سرمایه‌گذاری بر سلامت روان کودکان، سرمایه‌گذاری بر آینده‌ای سالم‌تر، هوشمندتر و انسانی‌تر است.

انتهای پیام/257