به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، باغ کتاب و هنر اهواز که خرداد ماه سال 1403 در فضایی به وسعت 1200 متر افتتاح شد، حالا در آستانه تعطیلی قرار دارد. این کتابفروشی که پس از افتتاح به عنوان بزرگترین کتابفروشی خوزستان شناخته می‌شد، میزبان صدها رویداد فرهنگی و هنری بوده و در دسترسی اهوازی‌ها به کتاب تاثیرگذار بود.

محمدتقی حق‌بین، مدیر این کتابفروشی، با اعلام خبر تعطیلی به تسنیم می‌گوید: علت اصلی تعطیلی کتابفروشی، عقب ماندن چند ماه اجاره‌بهای کتابفروشی است. در نیمه دوم سال گذشته به دلیل اقتصاد نامناسب نشر نتوانستیم از عهده اجاره‌بهای کتابفروشی که رقم قابل توجهی بود بربیاییم؛ در نتیجه عقب ماندن چند ماه اجاره‌بها، مالک خواستار تعطیلی و بسته شدن کتابفروشی شده است.

وی ادامه می‌دهد: این کتابفروشی با سرمایه‌گذاری چند 10 میلیاردی افتتاح و استقبال خوبی هم از سوی مردم شد، اما از نیمه دوم سال گذشته طبیعتاً مشکلات اقتصادی موجب شد تا مخاطبان کمتر به کتابفروشی مراجعه کنند، در نتیجه مشکلاتی در تامین اجاره‌بها پیش آمد.

حق‌بین تصریح می‌کند: اکنون بیش از 40 میلیارد سرمایه غیرمنقول در کتابفروشی موجود است که با باز شدن کتابفروشی و رونق گرفتن دوباره آن می‌توان این سرمایه اجاره‌بها را تامین کرد؛ در این خصوص با نامه‌ای به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی خواستار حمایت شدیم اما تاکنون پاسخی به این نامه داده نشده است.

حق‌بین می‌گوید: در شرایط موجود چاره‌ای جز تعطیل کردن کتابفروشی برایمان نمانده است.

صنعت نشر در سال‌های اخیر با موانع و مشکلات اقتصادی بسیاری روبه‌رو بوده است؛ با این حال فعالان این عرصه کوشیده‌اند به حیات خود به‌هرنحو ممکن ادامه دهند؛ در این میان کتابفروشان که حلقه نهایی صنعت نشر به‌شمار می‌روند، با مشکلات بیشتری دست و پنجه نرم می‌کنند.

از یک سو کمیت فرهنگ کتاب و کتابخوانی با وجود دو دهه تلاش همچنان می‌لنگد و از سوی دیگر شرایط اقتصادی زمان حاضر دست خیلی‌ها را از کتاب کوتاه کرده است؛ با این حال در سال‌های اخیر اقبال جامعه ایرانی به کتاب و مطالعه بیشتر از گذشته شده است، اما طبق آمارهای رسمی همچنان دسترسی به کتاب در ایران با نواقصی همراه است و بیش از نیمی از مردم کشور به کتابفروشی‌ها دسترسی ندارند.

توسعه ویترین کتاب در سطح کشور یکی از خواسته‌های به‌حق فعالان نشر در سال‌های گذشته بوده است. توسعه کتابفروشی‌ها اگرچه در تهران و در شهرهای بزرگ با سرعت بیشتری حرکت کرده است، اما در شهرستان‌ها و نقاط کمتربرخوردار موفقیت‌ها ناچیز است.

سرمایه‌گذاری برای تأسیس یک کتابفروشی به‌نظر می‌رسد که راهی پرخطر است؛ زیرا در سال‌های اخیر اقتصاد کتابفروشی‌ها صدمات بسیاری دیده است و بسیاری از آن‌ها تعطیل شده یا تغییر کاربری داده‌اند. وقتی پای درددل کتابفروشان بنشینیم، خواهیم دید که عوامل مختلفی برای عدم موفقیت کتابفروشی‌ها در ایران وجود دارد؛ بسیاری از کتابفروشان به حضور پلت‌فرم‌ها در بازار فروش کتاب‌سازان اشاره می‌کنند؛ غول‌هایی که در سایه اهمال سال‌های اخیر وزارت ارشاد در صدور مجوزها سربرآورده‌اند و حالا بازار صنعت نشر را بلعیده‌اند.

از سوی دیگر برخی نیز به رقابت نابرابر با ناشران مطرح و خوشنام حوزه کتاب که به‌دلیل مشکلات اقتصادی خود اقدام به فروش مستقیم آثارشان آن‌هم با تخفیف به مخاطبان می‌کنند، خرده می‌گیرند. اما موضوعی که این روزها به‌عنوان مهمترین عامل از آن یاد می‌شود، فروش با تخفیف کتاب است؛ چه توسط ناشر، چه ناشر-کتابفروش‌ها و چه پلت‌فرم‌های مجازی.

 طبق آماری که توسط خانه کتاب منتشر شده است، تا سال 97 در کل کشور حدود هشت هزار کتاب‌فروشی داشتیم که حدود 1500 کتابفروشی در استان تهران مستقر بودند؛ بنابراین تا همین چند سال پیش یعنی در میانه دهه 90 آمار کتابفروشی‌های فعال حدود دو برابر رقم فعلی بود و کتابفروشی‌های تازه‌نفس رو به رشد بودند، اما در پی سیاست‌های نادرست دولت و افزایش قیمت کاغذ، کتاب رفته‌رفته از سبد خانوار حذف شد، تا جایی که حالا تعداد کتابفروشی‌های تهران به‌زحمت به شمار 600 می‌رسد.

این در حالی است که آمار کتابفروشی‌های فعال در سطح کشور نیز آماری نگران‌کننده است؛ نگران‌کننده از این جهت که برای جمعیت 85 میلیون نفری با بیش از 11 هزار پروانه نشر، تنها 3 هزار کتابفروشی دایر است که از این میان نیز بخش عمده‌ای با مجوز کتابفروشی، عمدتاً لوازم‌التحریر و اکسسوری (لوازم جانبی) می‌فروشند.

این تعطیلی‌ها در حالی اتفاق افتاده است که دغدغه اصلی نشر در سال‌های اخیر کمبود ویترین کتاب بوده است. قطعاً در تعطیلی کتابفروشی‌ها دلایل بسیاری دخیل بوده‌اند، اما بررسی موردی این تعطیلی‌ها نشان می‌دهد که اغلب ردپای اجاره‌بهای سنگین تیر آخر را به کتابفروشی زده و منجر به تعطیلی شده است. در ماجرای تعطیلی کتابفروشی باغ کتاب و هنر اهواز نیز همین موضوع علت شده است.

مصائب کتابفروشی‌ها در سال‌های اخیر به وجه پررنگ صنعت نشر در ایران تبدیل شده است. تعطیلی کتاب‌فروشی‌ها حرف امروز و دیروز نیست؛ سال‌هاست که گاه کتاب‌فروشی‌ها به‌نفع اغذیه‌فروشی‌ها و کافه‌ها کنار می‌روند یا تعطیل می‌شوند که هزینه اضافی برای صاحبش به‌بار نیاورد. تأسیس کتاب‌فروشی به‌معنای اختصاصی آن، کمرنگ شده است و آنچه عملاً در مال‌های بزرگ شهر اتفاق می‌افتد، فروشگاه‌های بزرگ لوازم‌التحریر و اکسسوری و اسباب‌بازی به‌اضافه چند قفسه و میز کتاب است؛ راسته انقلاب نیز سال‌هاست که تبدیل به کتابفروشی‌های کمک‌درسی و آموزشی شده و تعداد کتابفروشی‌های عمومی آن به انگشتان یک دست رسیده است.

در این شرایط ضرورت حمایت از راه‌اندازی و حیات کتابفروشی‌ها بیش از هر دوره دیگری احساس می‌شود؛ اگرچه در سال‌های اخیر قوانینی نیز به‌منظور تسهیل راه‌اندازی کتابفروشی‌ها در شهر به تصویب رسیده است و مسئولان نیز تلاش‌هایی برای حمایت داشته‌اند، اما اهالی این حرفه معتقدند که این قوانین به‌تنهایی نمی‌توانند کاری از پیش ببرند.

در سوی دیگر ماجرا، حمایت از پابرجاماندن کتابفروشی‌های فعال است که به‌نظر می‌رسد تنها نیازمند ورود دولت‌ها نیست، بلکه بیشتر نیازمند همراهی و همدلی بیشتر صنف است؛ این‌که حلقه‌ای از صنف برای نفع بیشتر به‌زیان حلقه‌ای دیگر فعالیت کند، در درازمدت کل بدنه نشر را با مشکل مواجه می‌کند و فعالیت همه اجزای این چرخه را به مشکل می‌اندازد.

انتهای پیام/