به گزارش خبرگزاری تسنیم از یاسوج، بر اساس گزارش ارزیابی وزارت آموزش و پرورش از عملکرد استان‌ها در اجرای «پروژه مهر» برای سال تحصیلی 1404–1405، اداره‌کل آموزش و پرورش استان کهگیلویه و بویراحمد در میان 32 استان کشور رتبه 31 را کسب کرده است؛ رتبه‌ای که عملاً این استان را در انتهای جدول آمادگی برای آغاز سال تحصیلی قرار می‌دهد و پرسش‌های جدی درباره کیفیت برنامه‌ریزی و مدیریت آموزشی در این استان ایجاد کرده است.

پروژه مهر در ساختار آموزش و پرورش ایران صرفاً یک برنامه اجرایی برای آماده‌سازی مدارس نیست، بلکه به نوعی نبض مدیریتی نظام تعلیم و تربیت محسوب می‌شود و این پروژه بزرگ‌ترین سازوکار اجرایی برای تبدیل سیاست‌ها و اسناد بالادستی، به‌ویژه سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، به اقدام عملی در سطح مدارس است و از همین رو ارزیابی عملکرد استان‌ها در این پروژه در واقع سنجشی از توان مدیریتی، ظرفیت برنامه‌ریزی و میزان هماهنگی میان بخش‌های مختلف آموزشی به شمار می‌رود.

در چارچوب پروژه مهر، مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ در حوزه‌های مختلف از جمله ساماندهی نیروی انسانی، تأمین و توزیع کتب درسی، آماده‌سازی فضاهای آموزشی، تجهیز مدارس و تنظیم تقویم آموزشی باید پیش از آغاز مهرماه انجام شود و هدف این پروژه آن است که دانش‌آموزان از نخستین روز ورود به مدرسه، با محیطی آماده، منظم و متناسب با اهداف تربیتی مواجه شوند؛ محیطی که مدرسه را نه صرفاً یک ساختمان آموزشی، بلکه یک کانون تربیتی برای رشد همه‌جانبه دانش‌آموزان معرفی کند.

از منظر مدیریتی، اهمیت پروژه مهر به گستردگی جغرافیایی و پیچیدگی عملیاتی آن بازمی‌گردد و در کشوری با تنوع اقلیمی و پراکندگی گسترده مدارس، از روستاهای دورافتاده تا کلان‌شهرها، همه مدارس باید در یک زمان مشخص یعنی اول مهر آمادگی کامل داشته باشند و این هم‌زمانی نیازمند برنامه‌ریزی دقیق، پیش‌بینی نیازها و هماهنگی گسترده میان بخش‌های مختلف نظام آموزشی است.

در واقع، پروژه مهر نخستین کارنامه مدیریتی مدیران آموزشی در هر سال تحصیلی محسوب می‌شود؛ آزمونی که نشان می‌دهد آیا سیستم آموزشی توانسته پیش از آغاز سال تحصیلی، چالش‌هایی مانند کمبود معلم، توزیع نامتوازن منابع یا مشکلات فضاهای آموزشی را پیش‌بینی و مدیریت کند یا خیر.

با این حال بسیاری از کارشناسان معتقدند ارزش واقعی پروژه مهر زمانی آشکار می‌شود که این برنامه از سطح اقدامات صرفاً تدارکاتی فراتر برود و به کیفیت آموزش و روابط انسانی در مدارس نیز توجه کند و به باور آنان، موفقیت این پروژه تنها در رنگ‌آمیزی مدارس یا توزیع به‌موقع کتاب‌ها خلاصه نمی‌شود، بلکه زمانی تحقق می‌یابد که برنامه‌ریزی آموزشی و تربیتی نیز همزمان با آمادگی فیزیکی مدارس انجام شده باشد.

در همین چارچوب، رتبه 31 کهگیلویه و بویراحمد در ارزیابی ملی پروژه مهر، نشانه‌ای از وجود چالش‌های جدی در نظام برنامه‌ریزی و مدیریت آموزشی این استان تلقی می‌شود و این رتبه پایین می‌تواند بیانگر ضعف در هماهنگی بین بخش‌های مختلف، مشکلات در ساماندهی نیروی انسانی، یا کاستی در پیش‌بینی و مدیریت نیازهای آموزشی باشد.

کارشناسان حوزه تعلیم و تربیت معتقدند پروژه مهر در واقع نوعی تست استرس برای نظام آموزش و پرورش است؛ آزمونی که میزان آمادگی واقعی سیستم را پیش از آغاز سال تحصیلی آشکار می‌کند و در چنین ارزیابی‌هایی، شاخص‌هایی مانند توزیع عادلانه معلمان، دسترسی برابر به امکانات آموزشی و وضعیت فضاهای آموزشی در مناطق محروم و برخوردار، به عنوان معیارهای سنجش عدالت آموزشی مورد توجه قرار می‌گیرند.

از این منظر، نتایج به دست آمده برای استان کهگیلویه و بویراحمد می‌تواند زنگ هشداری درباره وضعیت عدالت آموزشی در این منطقه نیز تلقی شود، زیرا هرگونه ناهماهنگی در آغاز سال تحصیلی، به‌ویژه در مناطق کمتر برخوردار، به سرعت بر کیفیت آموزش و فرصت‌های یادگیری دانش‌آموزان تأثیر می‌گذارد.

تحلیلگران همچنین بر این باورند که پروژه مهر آینه‌ای از بلوغ برنامه‌ریزی در نظام آموزشی است و سیستم‌های کارآمد معمولاً ماه‌ها پیش از آغاز مهرماه، کمبودهای احتمالی در نیروی انسانی، تجهیزات و منابع آموزشی را پیش‌بینی کرده و برای آن‌ها راهکارهای اجرایی در نظر می‌گیرند و هرگونه آشفتگی در آغاز سال تحصیلی، معمولاً نشانه‌ای از ضعف در نظام پیش‌بینی و مدیریت تقاضا در سطوح ستادی است.

در چنین شرایطی، رتبه پایین استان در ارزیابی پروژه مهر می‌تواند نشان‌دهنده ضعف در ستون فقرات مدیریت آموزشی استان باشد، زیرا پروژه مهر به عنوان یکی از مهم‌ترین برنامه‌های سالانه آموزش و پرورش، نقش تعیین‌کننده‌ای در جهت‌دهی فعالیت‌های آموزشی در طول سال تحصیلی دارد و اگر این پروژه در مرحله آغازین با ضعف مدیریتی روبه‌رو شود، پیامدهای آن ممکن است در طول سال تحصیلی نیز ادامه یابد.

به بیان دیگر، آغاز سال تحصیلی مانند نقطه شروع یک زنجیره مدیریتی است؛ اگر برنامه‌ریزی در این مرحله دچار اختلال شود، مشکلات به سرعت به سایر بخش‌های سازمان سرایت می‌کند و کاهش هماهنگی میان واحدها، تخصیص نامناسب منابع و تضعیف روحیه نیروی انسانی از جمله پیامدهایی است که می‌تواند بر عملکرد کلی سیستم آموزشی تأثیر بگذارد.

از سوی دیگر، کارشناسان تأکید می‌کنند که نتایج ارزیابی پروژه مهر باید به عنوان فرصتی برای اصلاح و بازنگری در شیوه‌های مدیریتی مورد استفاده قرار گیرد، زیرا این پروژه در حقیقت نوعی آزمایشگاه مدیریتی برای نظام آموزش و پرورش است؛ آزمایشی که پیش از آغاز سال تحصیلی نقاط ضعف سیستم را آشکار می‌کند.

در نهایت، آنچه از نتایج این ارزیابی برمی‌آید این است که آموزش و پرورش استان کهگیلویه و بویراحمد برای ارتقای جایگاه خود نیازمند بازنگری جدی در فرآیندهای برنامه‌ریزی، هماهنگی و مدیریت منابع است ، زیرا همان‌گونه که در ادبیات مدیریتی گفته می‌شود، کیفیت آغاز یک مسیر تا حد زیادی مسیر آینده را تعیین می‌کند و شاید بتوان گفت در حوزه آموزش و پرورش نیز سالی که نکوست از بهارش پیداست، بهاری که در اینجا همان پروژه مهر است و کیفیت اجرای آن، تصویری روشن از میزان آمادگی نظام آموزشی برای یک سال تحصیلی موفق ارائه می‌دهد.

یاداشت از: دانش احمدی، کارشناس آموزش

انتهای پیام/