به گزارش خبرگزاری تسنیم از زرآباد، روستای دَرَک(Darak Village) در شهرستان زرآباد، بهعنوان یکی از شاخصترین مقاصد گردشگری سیستان و بلوچستان، تنها بهواسطه جاذبههای طبیعی کمنظیر خود شناخته نمیشود؛ بلکه با حفظ و احیای میراث ناملموس (Intangible Cultural Heritage) توانسته نمونهای موفق از پاسداری از فرهنگ بومی و انتقال آن به نسلهای آینده را به نمایش بگذارد. در میان جلوههای فرهنگی این روستا، آیین «مرد دریا» جایگاهی ویژه دارد؛ آیینی که همچنان در تار و پود زندگی مردم منطقه جریان دارد و بخشی از هویت دریایی ساکنان سواحل مَکران را روایت میکند.
«مرد دریا»؛ روایت زنده تاریخ دریانوردی مَکران
آیین «مرد دریا» از سنتهای دیرینه و ارزشمند روستای گردشگری دَرَک به شمار میرود؛ آیینی که در آن دریانوردان، ناخداها و کهنسالان دریا، خاطرات و تجربههای خود از سفرهای دریایی، فعالیت در لنجهای سنتی (Traditional Dhows)، قایقهای بادبانی (Sailing Boats)، شیوههای بومی صید و زندگی در سواحل مَکران (Makran Coast) را برای نسل جوان بازگو میکنند.
این روایتها که نسل به نسل منتقل شدهاند، تنها بازگویی خاطرات گذشته نیستند؛ بلکه مجموعهای از دانش، تجربه و سبک زندگی مردمانی هستند که قرنها با دریا زیسته و فرهنگ خود را در پیوند با آن شکل دادهاند.
انتقال دانش بومی از دل دریا به نسلهای آینده
فعالان حوزه گردشگری معتقدند آیین «مرد دریا» بستری ارزشمند برای انتقال دانش بومی (Indigenous Knowledge)، فرهنگ دریانوردی و تجربیات زیسته ساحلنشینان جنوب شرق کشور است. استمرار این سنت موجب شده بخش مهمی از میراث فرهنگی منطقه که عمدتاً در قالب روایتهای شفاهی حفظ شده، از خطر فراموشی مصون بماند.
در این آیین، مهارتهای مرتبط با دریانوردی، شناخت مسیرهای دریایی، شیوههای سنتی صید، باورها و آداب محلی مرتبط با دریا به نسلهای جدید منتقل میشود؛ موضوعی که نقش مهمی در حفظ هویت فرهنگی جامعه محلی دارد.
«هر خانه یک داستان»؛ ابتکاری برای ثبت تاریخ شفاهی دَرَک
ساکنان دَرَک در سال 2022 میلادی با اجرای پروژه خلاقانه «هر خانه یک داستان» (Every House, A Story)، گامی مؤثر در مستندسازی و معرفی روایتهای دریایی این منطقه برداشتند.
در قالب این طرح، داستانها، خاطرات و تجربیات ناخداهای قدیمی و مردان دریا بر دیوار خانههای آنان به تصویر کشیده شد تا گردشگران و بازدیدکنندگان ضمن آشنایی با سبک زندگی دریایی مردم منطقه، بتوانند بخشی از تاریخ شفاهی (Oral History) سواحل جنوب شرق ایران را از نزدیک مشاهده و لمس کنند.
این ابتکار فرهنگی علاوه بر حفظ روایتهای محلی، به یکی از جاذبههای گردشگری دَرَک نیز تبدیل شده و مورد توجه گردشگران، پژوهشگران و فعالان حوزه فرهنگ قرار گرفته است.
ظرفیت ارزشمند دَرَک برای توسعه گردشگری فرهنگی و پایدار
کارشناسان حوزه گردشگری فرهنگی (Cultural Tourism) آیین «مرد دریا» را نمونهای موفق از مشارکت جامعه محلی (Community Participation) در حفاظت از میراث ناملموس میدانند؛ ظرفیتی که در کنار جاذبههای طبیعی منحصربهفرد دَرَک، از جمله تلاقی شگفتانگیز کویر و دریا، میتواند نقش مهمی در توسعه گردشگری پایدار (Sustainable Tourism) ایفا کند.
به باور آنان، تلفیق جاذبههای طبیعی با روایتهای فرهنگی و میراث ناملموس، ارزش افزوده قابلتوجهی برای این مقصد گردشگری ایجاد کرده و زمینه ماندگاری بیشتر گردشگران و رونق اقتصاد محلی را فراهم میکند.
دَرَک؛ مقصدی فراتر از طبیعت
روستای گردشگری دَرَک با جمعیتی بیش از 600 نفر و حدود 120 خانوار، یکی از شناختهشدهترین مقاصد گردشگری سواحل مَکران به شمار میرود. این روستا علاوه بر برخورداری از چشماندازهای طبیعی کمنظیر، مجموعهای غنی از آیینهای بومی، فرهنگ دریایی، موسیقی محلی، صنایعدستی و میراث ناملموس را در خود جای داده است.
در چنین شرایطی، آیین «مرد دریا» نهتنها بهعنوان بخشی از هویت فرهنگی مردم دَرَک حفظ شده، بلکه به فرصتی برای معرفی تاریخ، فرهنگ و سبک زندگی مردمان سواحل جنوب شرق ایران به گردشگران داخلی و خارجی تبدیل شده است؛ ظرفیتی که میتواند در کنار سایر جاذبههای منطقه، جایگاه دَرَک را بهعنوان یکی از مهمترین مقاصد گردشگری فرهنگی کشور بیش از پیش تقویت کند.
انتهای پیام/