به گزارش خبرگزاری تسنیم از گرگان، حجت‌الاسلام حبیب‌الله بابایی، امروز در نشست نخبگانی «وحدت و تنوع در صورت‌بندی تمدن اسلامی» که در مرکز اسلامی گلستان برگزار شد، با اشاره به یکی از مهم‌ترین پرسش‌های مطالعات تمدنی در جهان اسلام اظهار کرد: یکی از دغدغه‌های جدی پژوهشی در سال‌های اخیر، نسبت میان وحدت و تنوع در تمدن اسلامی است؛ اینکه چگونه مجموعه‌ای از اقوام، زبان‌ها، فرهنگ‌ها و جغرافیاهای متفاوت توانسته‌اند در طول قرن‌ها ذیل یک هویت تمدنی مشترک قرار گیرند.

معاون پژوهشی حوزه‌های علمیه خواهران کشور با استناد به دیدگاه‌های «مارشال هاجسن» اسلام‌شناس و شرق‌شناس آمریکایی افزود: هاجسن در مطالعات خود این پرسش را مطرح می‌کند که چه عاملی جهان اسلام را از چین تا اندلس و از بالکان تا بنگال به هم پیوند داده است. پاسخ او نیز روشن است؛ قرآن کریم توانسته زبان مشترک، باورهای مشترک و ارزش‌های مشترکی را در میان مسلمانان ایجاد کند و همین امر روح واحدی را در کالبد تمدن اسلامی دمیده است.

وی با بیان اینکه تنوع فرهنگی و قومی نه تنها تهدیدی برای وحدت نیست بلکه می‌تواند ظرفیت‌آفرین باشد، تصریح کرد: در منطق تمدن اسلامی، تفاوت‌های زبانی، قومی و فرهنگی مانعی برای همگرایی محسوب نمی‌شود. وحدت دینی به معنای حذف هویت‌های محلی و فرهنگی نیست، بلکه این تنوع در پرتو یک نظام ارزشی مشترک به سرمایه تمدنی تبدیل می‌شود.

بابایی خاطرنشان کرد: آنچه به این تنوع‌ها معنا و جهت می‌دهد، باورهای بنیادینی است که مسلمانان در حوزه خداشناسی، هستی‌شناسی، انسان‌شناسی، معادشناسی و نظام ارزشی خود به آن پایبند هستند. این مبانی مشترک، عقلانیت پایه تمدن اسلامی را شکل داده و زمینه انسجام جوامع اسلامی را فراهم کرده است.

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تفاوت الگوی نظم در تمدن اسلامی و تمدن غرب گفت: برخی اندیشمندان غربی معتقدند نظم تمدن غرب بر پایه قانون و ساختارهای حقوقی شکل گرفته است، اما در تمدن اسلامی عنصر «تقوا» و خودکنترلی اخلاقی نقش بنیادین در ایجاد نظم اجتماعی دارد. در واقع بخش مهمی از نظم اجتماعی در جوامع اسلامی محصول فرهنگ دینی، خودمراقبتی و مسئولیت‌پذیری اخلاقی افراد است.

معاون پژوهش حوزه‌های علمیه خواهران کشور ورود مدرنیته به جهان اسلام را عامل شکل‌گیری برخی شکاف‌های جدید دانست و افزود: اگرچه جوامع اسلامی در طول تاریخ با تنوع‌های قومی و مذهبی مواجه بوده‌اند، اما ورود مدرنیته و برخی جریان‌های فکری جدید، لایه‌های تازه‌ای از چندگانگی و گسست را در عرصه‌های معرفتی، اجتماعی و فرهنگی ایجاد کرده است که نیازمند بازخوانی و مدیریت هوشمندانه است.

وی با تأکید بر نقش محبت در ایجاد انسجام اجتماعی و تمدنی اظهار کرد: در شرایطی که جوامع معاصر با انواع گسست‌ها، فردگرایی و شکاف‌های اجتماعی روبه‌رو هستند، عنصر محبت می‌تواند نقش مهمی در بازسازی پیوندهای اجتماعی ایفا کند. محبت اهل بیت(ع) و به‌ویژه محبت امام حسین(ع)، یکی از ظرفیت‌های بزرگ جهان اسلام برای ایجاد وحدت و همبستگی میان مذاهب، اقوام و ملت‌های مختلف است.

بابایی افزود: تجربه‌هایی مانند راهپیمایی اربعین نشان می‌دهد که چگونه یک سرمایه معنوی می‌تواند میلیون‌ها انسان را با زبان‌ها، ملیت‌ها و فرهنگ‌های گوناگون در کنار یکدیگر قرار دهد و نوعی وحدت اجتماعی و تمدنی کم‌نظیر را رقم بزند.

وی در ادامه با اشاره به جایگاه حوزه‌های علمیه خواهران در فرآیند تمدن‌سازی اسلامی گفت: یکی از دستاوردهای مهم انقلاب اسلامی، گسترش آموزش‌های دینی برای بانوان بوده است. امروز نزدیک به 200 هزار نفر از بانوان کشور در حوزه‌های علمیه خواهران تحصیل کرده یا در حال تحصیل هستند و در میان آنان ظرفیت‌های علمی و فرهنگی ارزشمندی وجود دارد.

معاون پژوهش حوزه‌های علمیه خواهران کشور با تأکید بر ضرورت توسعه همکاری‌های علمی میان حوزه‌های علمیه خواهران و مرکز اسلامی گلستان افزود: حوزه علمیه خواهران آمادگی دارد در حوزه‌هایی مانند برگزاری نشست‌های علمی، همایش‌های مشترک، فعالیت‌های پژوهشی، انتشار نشریات تخصصی و اجرای طرح‌های مشترک علمی با مرکز اسلامی گلستان همکاری کند.

وی همچنین درباره الزامات تحقق تمدن نوین اسلامی تصریح کرد: اشتراکات جهان اسلام بسیار بیشتر از اختلافات آن است، اما رسانه‌های غربی معمولاً اختلافات را برجسته و اشتراکات را کمرنگ می‌کنند. امروز بیش از هر زمان دیگری مرزبندی میان جبهه حق و باطل آشکار شده و این شرایط می‌تواند زمینه همگرایی بیشتر جهان اسلام را فراهم کند.

بابایی با تأکید بر اینکه تمدن نوین اسلامی بیش از آنکه به سازه‌ها و ساختارهای مادی وابسته باشد، به کیفیت روابط انسانی بستگی دارد، گفت: اخلاق، عدالت، معنویت و کرامت انسانی هسته اصلی هر تمدن را تشکیل می‌دهد. تمدن‌ها را با تعداد تجهیزات و فناوری‌ها نمی‌سنجند، بلکه با کیفیت انسان‌هایی که تربیت می‌کنند ارزیابی می‌شوند و نقطه کانونی تمدن اسلامی نیز همین تربیت انسان‌های متعالی و اخلاق‌مدار است.

انتهای پیام/