به گزارش خبرگزاری تسنیم از کرج، بیژن نظری، عضو هیأت علمی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران و همکار دانشکده در حوزه ارتقای بهره‌وری آب، صرفه‌جویی آب و حسابداری آب در نشست خبری با اصحاب رسانه با اشاره به پیچیدگی بحران آب در کشور و استان البرز، بر ضرورت نگاه سیستمی و همه‌جانبه به این مسئله تأکید کرد.

وی گفت: بحران آب از مسائلی نیست که بتوان برای آن یک نسخه ساده یا یک راهکار واحد تجویز کرد. امروز با پدیده‌ای روبه‌رو هستیم که حاصل دهه‌ها انباشت مشکلات در حوزه‌های مختلف از جمله مدیریت منابع آب، توسعه نامتوازن، افزایش جمعیت، تغییر الگوی مصرف، تمرکز صنایع، توسعه کشاورزی بدون توجه کافی به ظرفیت‌های اکولوژیک و ضعف در هماهنگی میان بخش‌های مختلف تصمیم‌گیر است.

نظری افزود: در بسیاری از موارد تصور می‌شود که با اجرای یک پروژه، توسعه یک فناوری یا تغییر یک روش آبیاری می‌توان بحران آب را حل کرد، درحالی‌که واقعیت این است که آب یک مسئله چندبعدی است و تمامی اجزای آن به یکدیگر وابسته‌ هستند. اگر تنها یک بخش اصلاح شود اما سایر بخش‌ها همچنان دچار مشکل باشند، نتیجه مطلوب حاصل نخواهد شد.

عضو هیأت علمی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران با بیان اینکه مدیریت آب نیازمند نگاه سیستمی است، اظهار کرد: همان‌گونه که در یک زنجیره، ضعف یک حلقه می‌تواند کل مجموعه را تحت تأثیر قرار دهد، در مدیریت منابع آب نیز همه عوامل باید به‌صورت هم‌زمان موردتوجه قرار گیرند.

وی ادامه داد: اصلاح الگوی کشت، توسعه سامانه‌های نوین آبیاری، افزایش بهره‌وری آب، آموزش کشاورزان، تقویت نظام ترویج کشاورزی، اصلاح قوانین، بهبود حکمرانی آب، استفاده از فناوری‌های نوین، مشارکت مردم و هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی باید در کنار یکدیگر دنبال شوند.

نظری اذعان کرد: اگر تنها الگوی کشت را تغییر دهیم اما بهره‌بردار آموزش کافی نبیند، اگر فناوری نوین نصب شود اما پشتیبانی و خدمات پس از اجرا وجود نداشته باشد، اگر بهره‌وری افزایش یابد اما برداشت از منابع آب همچنان کنترل نشود، یا اگر دانشگاه راهکار علمی ارائه دهد اما سازوکار اجرایی برای استفاده از آن وجود نداشته باشد، نمی‌توان انتظار داشت که بحران آب برطرف شود.

عضو هیأت علمی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران با اشاره به مفهوم «حسابداری آب» بیان کرد: هر دشت و هر آبخوان دارای یک ورودی و یک خروجی مشخص است. ورودی شامل بارش‌ها و تغذیه طبیعی منابع آب و خروجی شامل برداشت‌هایی است که در بخش‌های مختلف انجام می‌شود.

وی اضافه کرد: زمانی که میزان برداشت از میزان تغذیه بیشتر شود، نتیجه آن افت سطح آب‌های زیرزمینی، فرونشست زمین، کاهش کیفیت آب و در نهایت بروز بحران‌های گسترده خواهد بود، بنابراین نخستین گام در مدیریت پایدار منابع آب، برقراری تعادل میان دخل و خرج آبی هر منطقه است.

نظری تصریح کرد: البرز به دلیل تراکم بالای جمعیت، توسعه سریع شهرنشینی، مهاجرپذیری و استقرار صنایع متعدد، فشار مضاعفی بر منابع آب خود تحمل می‌کند. از سوی دیگر، بخش قابل‌توجهی از منابع آبی استان نیز برای تأمین نیازهای خارج از استان مورداستفاده قرار می‌گیرد. به همین دلیل مدیریت منابع آب در البرز نیازمند برنامه‌ریزی دقیق‌تر و هماهنگی گسترده‌تر میان تمامی دستگاه‌های مسئول است.

عضو هیأت علمی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران تأکید کرد: یکی از مهم‌ترین ضرورت‌های امروز، تغییر نگاه جامعه به آب است. سال‌هاست که نگاه غالب، نگاهی مصرف‌محور بوده است؛ یعنی هر جا منبع آبی وجود داشته، نخستین پرسش این بوده که چگونه می‌توان از آن استفاده بیشتری کرد؟

وی عنوان کرد: درحالی‌که شرایط امروز ایجاب می‌کند این نگاه به سمت حفاظت، صیانت و پایداری منابع آب تغییر کند. باید پیش از هرگونه بهره‌برداری، به حفظ این منابع برای نسل‌های آینده نیز اندیشید. تجربه نشان داده است که مدیریت منابع آب تنها از طریق تصمیم‌گیری‌های متمرکز و از بالا به پایین موفق نخواهد بود.

نظری خاطرنشان کرد: کشاورزان، صنعتگران، مدیران اجرایی، دانشگاهیان، تشکل‌های مردمی و سایر بهره‌برداران باید در فرآیند تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری مشارکت داشته باشند. هرچه میزان مشارکت و احساس مسئولیت جمعی بیشتر شود، احتمال موفقیت برنامه‌های مدیریت آب نیز افزایش خواهد یافت.

وی مطرح کرد: دانشگاه‌ها در سال‌های گذشته پژوهش‌های ارزشمند و کاربردی متعددی را در حوزه آب انجام داده‌اند و بخشی از این یافته‌ها نیز وارد عرصه اجرا شده اما ابعاد بحران آب به اندازه‌ای گسترده است که نیازمند پیوند مؤثرتر میان دانشگاه، دستگاه‌های اجرایی، بخش خصوصی و بهره‌برداران هستیم. انتقال دانش، آموزش مستمر و توسعه مزارع الگویی می‌تواند نقش مهمی در کاهش فاصله میان دانش فنی و اجرا ایفا کند.

نظری اظهار کرد: با وجود همه چالش‌ها، نباید نسبت به آینده ناامید بود. حل بحران آب نیازمند زمان، برنامه‌ریزی بلندمدت، سرمایه‌گذاری مستمر و همکاری همه بخش‌هاست. اگر بتوانیم نگاه حفاظتی به آب را جایگزین نگاه مصرفی کنیم، تصمیم‌گیری‌ها را مبتنی بر علم و داده انجام دهیم و تمامی اجزای این مسئله را در قالب یک نظام منسجم و هماهنگ ببینیم، می‌توان امیدوار بود که مسیر پایدارتری برای مدیریت منابع آب کشور و استان البرز ترسیم شود.

انتهای پیام/