به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، از اول جولای، قانون اساسی جدید قزاقستان به طور رسمی لازم‌الاجرا خواهد شد؛ اقدامی بنیادین که به طور خودکار به انحلال پارلمان دو مجلسی کنونی این کشور منجر می شود.

به گفته ناظران سیاسی، انتظار می‌رود «قاسم جومارت توکایف»، رئیس‌جمهور قزاقستان، در اوایل ماه جولای با امضای فرمانی، دستور برگزاری انتخابات برای مجلس تک‌مجلسی جدید این کشور را که «قورولتای» نامیده می‌شود، صادر کند.

هرچند هنوز تاریخ رسمی این انتخابات اعلام نشده، اما تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند که رای‌گیری در نیمه دوم ماه اوت برگزار شود.

ورود حزب جدید «عدالت» به عرصه سیاسی قزاقستان

در اول ژوئن، قزاقستان به طور رسمی یک حزب سیاسی جدید به نام «آدیلت» (به معنای عدالت) را به ثبت رساند. رهبری این حزب بر عهده «آیبک دادبای»، رئیس سابق دفتر ریاست‌جمهوری توکایف است. با ثبت این تشکل جدید، اکنون هشت حزب سیاسی به طور رسمی در آستانه مبارزات انتخاباتی ثبت شده‌اند که 6 حزب از آن‌ها در حال حاضر در مجلس نمایندگان حضور دارند.

با این حال، تا به امروز هیچ‌یک از این احزاب نشانه‌های جدی از آمادگی برای ورود به کمپین‌های انتخاباتی پرشور از خود نشان نداده‌اند.

«گازیز ابیشف»، تحلیلگر مسائل سیاسی در این باره معتقد است: «احزاب سیاسی قزاقستان به خوبی می‌دانند که انتخابات پارلمانی در نیمه دوم اوت و بر اساس سیستم تناسبی برگزار خواهد شد. آن‌ها همچنین می‌دانند که غیبت در این انتخابات به صلاح نیست، زیرا می‌تواند مستقیماً بر بودجه و تمکن مالی حزب تأثیر بگذارد. با این وجود، نوعی انفعال در فضای سیاسی دیده می‌شود، در حالی که آن‌ها باید از هم‌اکنون برای احیای برند خود و معرفی چهره‌های شاخص تلاش می‌کردند.»

از دیدگاه این تحلیلگر، این وضعیت نشان‌دهنده جریان داشتن رقابت‌های پنهان در سطح نخبگان است که از یک تحول سیاسی پشت‌پرده حکایت دارد.

پایان انحصار حزب «امانت» و آغاز رقابت‌های کنترل‌شده

ظهور حزب عدالت محاسبات طبقه حاکم و نخبگان سیاسی قزاقستان را به شدت تحت تأثیر قرار داده است. ورود دومین حزب علناً طرفدار رئیس‌جمهور، عنصر مهمی از عدم قطعیت را به سیستمی تزریق کرده که سال‌ها تحت سیطره مطلق حزب «امانت» بوده است.

ریشه‌های حزب امانت به ماشین سیاسی «نورسلطان نظربایف»، رئیس‌جمهور سابق قزاقستان بازمی‌گردد؛ حزبی که ابتدا «اوتان» (میهن) نام داشت، در سال 2006 به «نور اوتان» تغییر نام داد و سرانجام پس از ناآرامی‌های ژانویه 2022 به «امانت» تغییر برند داد.

«امیرژان کوسانوف»، نامزد سابق ریاست‌جمهوری قزاقستان معتقد است که تاسیس حزب عدالت بازتابی از تمایل توکایف برای ایجاد یک رقابت سیاسی کنترل‌شده در درون نخبگان حاکم است تا در عرصه بین‌المللی نیز به عنوان سندی برای تکثرگرایی سیاسی ارائه شود.

کوسانوف استدلال می‌کند: «با توجه به نفوذ گسترده قوه مجریه بر کمیسیون‌های انتخاباتی و ماهیت تا حدودی مصنوعی سیستم حزبی، مبارزات انتخاباتی که از ماه جولای آغاز می‌شود، به احتمال زیاد شبیه به یک رقابت کنترل‌شده میان دو بازیگر اصلی خواهد بود: حزب حاکم امانت و حزب تازه تاسیس عدالت.»

از نظر منتقدان، این انتخابات بیشتر به مسابقه‌ای میان دو نیروی وفادار به رئیس‌جمهور شباهت دارد.

ساختار تشکیلاتی احزاب رقیب و بازخوانی مدل‌های قدیمی

حزب امانت از نظر تشکیلاتی کماکان یک ماشین سیاسی قدرتمند است و شبکه گسترده‌ای از شاخه‌های منطقه‌ای را در کارخانه‌ها، ادارات و نهادهای بزرگ کشور در اختیار دارد.

در مقابل، حزب عدالت توانسته حمایت طیف وسیعی از انجمن‌های تجاری، گروه‌های حرفه‌ای، سازمان‌های فناوری، صنایع خلاق و ابتکارات مدنی را جلب کند. شورای سیاسی این حزب جدید شامل مدیران ارشد برخی از بزرگترین شرکت‌های قزاقستان از جمله «کارمت»، «قزاق‌تلکام» و «آلور اتو» است.

با این حال، کمتر تحلیلگری بر این باور است که قزاقستان به سمت یک سیستم دوحزبی به سبک آمریکایی حرکت می‌کند؛ چرا که دو حزب امانت و عدالت مواضع سیاسی تا حد زیادی یکسانی دارند و تفاوت ایدئولوژیک عمیقی میان آن‌ها دیده نمی‌شود.

بسیاری از ناظران، حزب عدالت را یادآور حزب «آسار» می‌دانند که در سال 2003 توسط «داریگا نظربایوا»، دختر رئیس‌جمهور اول قزاقستان تاسیس شد و در نهایت در سال 2006 در حزب حاکم ادغام گردید.

چشم‌انداز قورولتای جدید و سرنوشت احزاب سنتی

به نظر می‌رسد حزب عدالت مأموریت متفاوتی دارد. تحلیلگران معتقدند این حزب در نهایت می‌تواند برخی از احزاب کوچک‌تر را که شانسی برای عبور از حد نصاب انتخاباتی ندارند، درون خود هضم کند.

«تالگات کالیف»، تحلیلگر سیاسی استدلال می‌کند که حضور حزب عدالت می‌تواند مانع از دستیابی حزب حاکم به اکثریت قاطع و سنتی گذشته شود.

کالیف پیش‌بینی می‌کند که اکثریت حزب امانت در پارلمان آینده شکننده خواهد بود و فاصله دو حزب احتمالاً کمتر از 10 درصد خواهد بود؛ امانت کمی بیش از 40 درصد، عدالت با چند درصد کمتر در رتبه دوم و حزب دهقانی «آوول» در جایگاه سوم قرار خواهد گرفت.

پیش از این، ناظران انتظار داشتند حزب دموکراتیک «آک ژول» (راه سفید) که خود را اپوزیسیون سازنده و مدافع منافع کسب‌وکارهای ملی معرفی می‌کند، جایگاه سوم را کسب کند. اما این چشم‌انداز پس از انتقادات تند اخیر توکایف از اظهارات رهبر این حزب تغییر کرد.

با باقی ماندن تنها چند ماه تا انتخابات، آرایش پارلمان آینده قزاقستان در حال روشن شدن است. بر اساس روندهای فعلی، سه حزب امانت، عدالت و آوول شانس‌های اصلی ورود به «قورولتای» جدید هستند و احزاب باقی‌مانده مانند آک ژول، با خطر حذف کامل از ساختار قانون‌گذاری جدید مواجه‌اند.

انتهای پیام/