به گزارش خبرگزاری تسنیم، پایگاه تحلیلی «وار آن راکس» امروز (دوشنبه) در یک یادداشت تحلیلی به قلم سوجیت رامان، دادستان فدرال سابق و مقام ارشد پیشین وزارت دادگستری آمریکا، نوشت: در اواخر فوریه 2026، ایران تنگه هرمز را به روی کشتیرانی خارجی بست. آنچه در ابتدا یک محاصره جنگی و آشفته در زمان جنگ بود، طی چند روز اخیر به چیزی مهم‌تر تبدیل شده است: یک نظام رسمی عوارضی حاکمیتی که در قوانین ایران تثبیت شده است و به‌صورت رمزارزی قیمت‌گذاری می‌شود.

در ادامه این یادداشت آمده است:

در 18 مه، ایران به‌صورت عملی «سازمان تنگه خلیج فارس» را راه‌اندازی کرد؛ یک نهاد بوروکراتیک رسمی دولتی با دامنه اینترنتی مستقل (pgsa.ir)، حساب کاربری در شبکه اجتماعی ایکس و یک ایمیل تماس.

از آن زمان، تهران یک «منطقه نظارت و مدیریت» در سراسر تنگه هرمز تعیین کرده و طرح مجوز عبور را اعلام کرده است که این تنگه را از یک آبراه بین‌المللی به یک عوارضی دارای سازوکار کنترل و بررسی تبدیل می‌کند.

بر اساس این طرح که سازوکارهایی را رسمی می‌کند که طی هفته‌های گذشته شکل گرفته بود، اپراتورها باید از طریق ایمیل به «سازمان تنگه خلیج فارس» درخواست دهند و «اظهارنامه اطلاعات کشتی» شامل مالکیت، بیمه، خدمه، محموله و مسیر را ارائه کنند. سپس مجوز عبور دریافت خواهند کرد البته پس از پرداخت هزینه‌ای که ممکن است تا 2 میلیون دلار برای هر سفر برسد؛ هرچند به نظر می‌رسد برخی عبورهای امنِ بدون هزینه نیز می‌تواند به‌صورت دوجانبه مورد توافق قرار گیرد.

در ادامه، تهران یک برنامه بیمه دریایی با قیمت‌گذاری بیت‌کوینی به نام «Hormuz Safe» راه‌اندازی کرده است که به گفته برخی از رسانه‌های ایران، می‌تواند سالانه 10 میلیارد دلار درآمد ایجاد کند.

دولت آمریکا به‌سرعت واکنش نشان داده و در 27 مه «سازمان تنگه خلیج فارس» را تحریم کرده و نسبت به پرداخت هرگونه عوارض به ایران هشدار داده است.

اهمیت این موضوع ابزارهای پرداختی است که ایران برای عبور می‌پذیرد، همچنین زیرساخت‌های مرتبط با آن چرا که این موارد به اندازه خود ایجاد عوارضی در تعیین اثربخشی هرگونه پاسخ اهمیت دارند.

این عوارض به‌صورت رمزارزی پرداخت می‌شوند که یا به شکل بیت‌کوین خواهد بود که به کیف‌پول‌های مرتبط با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منتقل می‌شود، یا طبق گزارش‌ها، به‌صورت استیبل‌کوین‌های دلاری.

پرداخت‌ها همچنین از طریق حواله‌های بانکی نیز انجام شده‌اند، اما با یک تفاوت: تسویه‌ها به یوان چین و از طریق بانک کونلون و سامانه پرداخت بین‌بانکی فرامرزی (CIPS) انجام می‌شود که جایگزینی برای سوئیفت چین است. اگرچه بیت‌کوین و استیبل‌کوین هر دو ارز دیجیتال هستند، یعنی پول دیجیتال بدون پشتوانه بانک مرکزی، اما ویژگی‌های متفاوتی دارند و این تفاوت‌ها در راهبرد گسترده‌تر ایران نقش مهمی ایفا می‌کند.

در واقع، در حالی که بیشتر خوانندگان احتمالاً با بیت‌کوین آشنا هستند، داستان تنگه هرمز باید توجه را به استیبل‌کوین‌ها نیز جلب کند؛ بخشی که جذابیت کمتری دارد اما سریع‌تر در حال رشد است و پیامدهای ژئوپلیتیکی عمیق‌تری دارد.

دارایی‌های دیجیتال مبتنی بر بلاکچین به زیرساختی حیاتی در رقابت قدرت اقتصادی جهانی تبدیل شده‌اند، به‌تدریج معماری پرداخت‌های بین‌المللی را بازطراحی می‌کنند، به دولت‌های تحت تحریم قدرت می‌دهند.

من به‌عنوان یک دادستان فدرال سابق و مقام ارشد پیشین وزارت دادگستری آمریکا، بیش از یک دهه در زمینه‌ای فعالیت داشته‌ام که فناوری‌های نو، جرایم مالی و امنیت ملی به هم گره می‌خورند. امروز در یک شرکت اطلاعاتی بلاکچین به‌عنوان مدیر اجرایی فعالیت می‌کنم که در حوزه مقابله با جرایم مالی با بخش عمومی و خصوصی همکاری دارد. زمانی که خواستار افزایش منابع برای تحلیل بلاکچین می‌شوم، منظورم حمایت از یک فناوری خاص نیست، بلکه تقویت یک حوزه اطلاعاتی در حال رشد است که پیامدهای ژئوپلیتیکی عمیقی دارد.

استیبل‌کوین‌ها مشکلی را حل می‌کنند که بیت‌کوین قادر به حل آن نیست: آن‌ها به اندازه کافی پایدار هستند که به‌عنوان پول استفاده شوند. در حال حاضر با ارزش بازار حدود 260 میلیارد دلار، شرکت‌های تتر (Tether) و سیرکل (Circle) بر بازار مسلط هستند. و در حالی که گروه کوچکی از استیبل‌کوین‌های غیر دلاری با پشتوانه یورو، یوان برون‌مرزی، روبل روسیه و حتی طلا نیز ظهور کرده‌اند و ابزارهایی با پشتوانه دلار هنگ‌کنگ نیز در راه هستند اما استیبل‌کوین‌های دلاری همچنان حدود 97 درصد کل بازار را در سال 2025 تشکیل می‌دهند.

تفاوت آن با انتقال‌های مالی سنتی چشمگیر است. یک حواله از لاگوس به استانبول ممکن است از پنج بانک واسطه عبور کند، چند روز کاری طول بکشد و 2 تا 5 درصد هزینه داشته باشد. در مقابل، انتقال به صورت استیبل‌کوینی مستقیماً بین دو کیف‌پول بلاکچینی و با سرعت اینترنت انجام می‌شود که قابل برنامه‌ریزی، فوری و تقریباً بدون هزینه است.

اگرچه تردیدهایی وجود دارد، اما رشد این حوزه چشمگیر بوده است. عرضه جهانی استیبل‌کوین‌ها از کمتر از 5 میلیارد دلار در اوایل 2020 به نزدیک 320 میلیارد دلار تا آوریل 2026 رسیده است. آمار جریان مالی نیز حتی چشمگیرتر است. با حذف فعالیت‌های رباتی و صرافی‌ها، حجم پرداخت‌های استیبل‌کوینی در سه‌ماهه نخست امسال به حدود 4.5 تریلیون دلار رسیده که نرخ سالانه آن نزدیک به 17 تریلیون دلار و معادل ویزا است. مک‌کنزی تخمین می‌زند استیبل‌کوین‌ها حدود 3 درصد از 200 تریلیون دلار پرداخت جهانی فرامرزی را تشکیل می‌دهند.

قانون GENIUS که در ژوئیه 2025 تصویب شد، نخستین چارچوب جامع فدرال آمریکا برای صادرکنندگان استیبل‌کوین را ایجاد کرد و آن‌ها را ملزم به ذخایر کامل یک‌به‌یک، گزارش‌دهی ماهانه و دریافت مجوز کرد. این قانون با قرار دادن استیبل‌کوین‌ها در چارچوب نظارتی رسمی، انتظار می‌رود پذیرش نهادی آن‌ها را تسریع کند.

رشد مهم‌تر در کشورهای در حال توسعه و بر اساس ضرورت رخ داده است. در نیجریه، جایی که کنترل سرمایه دسترسی به دلار را محدود کرده، استیبل‌کوین‌ها به ابزار اصلی حواله و محافظت در برابر کاهش ارزش نایرا تبدیل شده‌اند. در آمریکای لاتین، 71 درصد شرکت‌های پرداخت از استیبل‌کوین‌ها برای تراکنش‌های فرامرزی استفاده می‌کنند. در آرژانتین، ونزوئلا و برزیل، تتر به یک اقتصاد دلاری موازی تبدیل شده و نرخ آن عملاً معیار قیمت‌گذاری در بخش بزرگی از اقتصاد غیررسمی ونزوئلا است.

گلدمن ساکس تخمین می‌زند افراد در بازارهای نوظهور حدود دو سوم کل عرضه استیبل‌کوین‌های جهان را در اختیار دارند. صدها میلیون نفر در حال انتخاب ابزارهای دلاری هستند، نه به دلیل حمایت از هژمونی آمریکا، بلکه به این دلیل که دلار قابل اعتماد و کاربردی است.

برای واشنگتن، این گسترش جهانی یک فرصت راهبردی است. مردم در کشورهایی با ارزهای بی‌ثبات، تتر را به‌خاطر حمایت از آمریکا انتخاب نمی‌کنند، بلکه به‌دلیل نیاز به دلار انتخاب می‌کنند.

در سال 2024، شرکت ملی نفت ونزوئلا پرداخت‌های رمزارزی را برای معاملات نفتی الزامی کرد. برآوردی در ژانویه 2026 نشان می‌دهد حدود 80 درصد درآمد نفتی این کشور از طریق استیبل‌کوین‌ها جریان دارد.

روسیه پس از حمله 2022 به اوکراین، استفاده از رمزارز برای تسویه‌های بین‌المللی را قانونی کرد و زیرساخت دور زدن تحریم‌ها را بر پایه توکن‌هایی مانند A7A5 ایجاد کرد که از زمان راه‌اندازی در 2025 بیش از 70 میلیارد دلار تراکنش داشته است.

مورد ایران شاید فوری‌ترین نمونه باشد. پشت ظاهر «سازمان تنگه خلیج فارس» یک ماشین عملیاتی آزموده قرار دارد.

ایران یک نظام رتبه‌بندی پنج‌مرحله‌ای برای ملیت‌ها اعمال می‌کند که در آن کشتی‌های مرتبط با آمریکا یا اسرائیل کاملاً از عبور محروم هستند.

پس از پرداخت، کشتی‌ها یک کد عبور رادیویی دریافت کرده و اسکورت نیروی دریایی سپاه را در یک مسیر شمالی دریافت می‌کنند.

یک صرافی دیجیتال در جزیره قشم نیز دریافت‌ها را به ریال تبدیل کرده یا به خارج منتقل می‌کند. برآوردهای عمومی نشان می‌دهد این سیستم می‌تواند روزانه تا 20 میلیون دلار از نفتکش‌ها درآمد ایجاد کند و برنامه بیمه رمزارزی نیز 10 میلیارد دلار دیگر در سال اضافه کند.

این‌که ایران هم بیت‌کوین و هم استیبل‌کوین دلاری را می‌پذیرد، نشان‌دهنده درک دقیق از تفاوت عملکرد این دو ابزار است.

بیت‌کوین غیرمتمرکز است و امکان مسدودسازی ندارد، اما کندتر و نوسانی‌تر است. در مقابل، استیبل‌کوین‌ها سریع‌تر و نقدشونده‌تر هستند و در عمق بازار جهانی ادغام شده‌اند. همین موضوع باعث شده در عمل بخش عمده تراکنش‌ها از طریق استیبل‌کوین‌ها انجام شود.

در عمل، این سیستم در حال کار است: مسیر کشتیرانی به‌تدریج تحت کنترل ایران به دو بخش تقسیم شده و کشتی‌ها بر اساس همسویی ژئوپلیتیکی با هزینه اضافی یا محدودیت مواجه می‌شوند.

انتهای پیام/