به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، نشست علمی و نخبگانی «مبانی الهیاتی مقاومت در اندیشه قائد شهید» به همت پژوهشگاه قرآن و حدیث برگزار شد. در این کرسی تبیینی، حجت‌الاسلام و المسلمین هادی صادقی، معاون فرهنگی قوه قضائیه و استاد حوزه علمیه، به ایراد سخن پرداخت و به واکاوی ریشه‌های معرفتی مفهوم استقامت در اندیشه اسلامی پرداخت.

وی در ابتدای سخنان خود با واژه‌شناسی اصطلاح الهیات تصریح کرد: مقصود از الهیات در این ساحت، معنای عام آن یعنی مجموعه معارف، حقایق و آموزه‌های دینی است؛ کما اینکه در فرهنگ غربی نیز الهیات مسیحی متکفل بیان کل معارف مسیحیت است که گاه در ترجمه‌های داخلی به غلط تنها به کلام مسیحی فروکاسته می‌شود.

این استاد حوزه و دانشگاه با ترسیم مرزهای الهیات به دو شقّ «نظری» و «عملی» افزود: مبانی مرتبط با خداشناسی، راهنماشناسی و هستی‌شناسی در زمره الهیات نظری گنجانده می‌شوند، در حالی که هر آنچه در اتمسفر اخلاق، شریعت و فقه عملی اسلام نظیر عبادات و تکالیف میدانی صورت‌بندی می‌شود، بعدِ عملی الهیات را رقم می‌زند.

حجت‌الاسلام صادقی با ملاک قرار دادن قرابت وثیق میان واژه «مقاومت» و اصطلاح قدسی «جهاد» خاطرنشان کرد: مقاومت در اصطلاح راهبردی، به هرگونه ایستادگی صلب و مستحکم در برابر بازوهای فشار اقتصادی، سیاسی، نظامی و سایبری دشمن اطلاق می‌شود. جهاد نیز در فرهنگ وحیانی، شامل هر نوع تلاش سخت، مجدانه و همه‌جانبه در برابر جبهه معاندین خداست؛ فلذا دایره آن از حرب سخت تا جنگ نرم و تقابل با فشارهای گوناگون را در بر می‌گیرد.

معاون فرهنگی قوه قضائیه با کالبدشکافی مبانی مقاومت از منظر رهبری شهید، «ایمان به خدا» را سنگ‌بنای این تفکر دانست و اظهار داشت: قائد شهید در فرامان و خطابات خود بارها به تحلیل مبنایی این مهم پرداخته و به آیات استواری از قرآن کریم از جمله «مَا عِنْدَكُمْ یَنْفَدُ  وَمَا عِنْدَ اللَّهِ بَاقٍ  وَلَنَجْزِیَنَّ الَّذِینَ صَبَرُوا أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا یَعْمَلُونَ» استشهاد می‌فرمودند. از منظر ایشان، علت شکست و فروپاشی جریان‌هایی نظیر یاسر عرفات و سازمان‌های همسو، فقدان اخلاص لازم و عدم انجام کار برای رضای حق بود؛ چرا که تنها اعمال خدامحور در پهنه تاریخ پایا و ماندگار خواهند بود.

این پژوهشگر علوم دینی تکیه‌گاه دیگر اندیشه قائد شهید را آیه شریفه «إِنَّ الَّذِینَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَیْهِمُ الْمَلَائِكَةُ أَلَّا تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِی كُنْتُمْ تُوعَدُونَ» برشمرد و تأکید کرد: اصل و اساس کار در تجلی هم‌زمان ایمان و استقامت نهفته است. ایشان بارها با صراحت اعلام داشتند که ایستادگی متقن ملت ایران، معلول و مرهون ایمان عمیق قلبی آنان است. وی فراز قرآنی «فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَمَنْ تَابَ مَعَكَ» را از دیگر آیات محوری و پربسامد در منطق قائد شهید دانست که به عنوان مانیفست حرکت جبهه حق مورد استفاده قرار می‌گرفت.

حجت‌الاسلام صادقی کلان‌واژه «توکل» را از دیگر ارکان پر فرکانس در بیانات رهبری شهید قلمداد کرد که باید به عنوان سرمشق و درس همیشگی جبهه مقاومت تابلوی نگاه مسلمانان باشد؛ چه اینکه این امر درس صریح قرآن است که امم اسلامی ملزم به فراگیری آن هستند. وی افزود: ایشان در تبیین مواجهه روانی منافقان و سست‌ایمان‌ها با چالش‌ها و سختی‌های نبرد، به آیه شریفه «وَإِذْ یَقُولُ الْمُنَافِقُونَ وَالَّذِینَ فِی قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ مَا وَعَدَنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ إِلَّا غرُورًا» اشارات وسیعی داشتند و در نقطه‌ی مقابل، برای دمیدن روح امید در کالبد جامعه، آیه مبارکه «وَلَیَنْصُرَنَّ اللَّهُ مَنْ یَنْصُرُهُ  إِنَّ اللَّهَ لَقَوِیٌّ عَزِیزٌ» را به کرات تکرار می‌کردند.

معاون دستگاه قضا یادآور شد: امامین انقلاب تحقق عینی وعده‌های پیشین الهی را مایه امیدبخشی مضاعف برای نیل به فتوحات و وعده‌های بزرگ‌تر پروردگار می‌دانند. اگر تبارشناسی تجارب استوار انقلاب اسلامی را واکاوی کنیم، در می‌یابیم که چه میزان از این نویدهای غیبی در بستر واقعیت محقق شده‌اند؛ پس با اتکا به همین کارنامه درخشان، مطمئن هستیم که وعده‌های بزرگ‌تر نیز به زودی آغوش واقعیت را لمس خواهند کرد.

وی مقاومت را برآمده از سنت‌های لایتغیر الهی دانست که خروجی حتمی آن شکست جبهه باطل است، و با استناد به کلام گهربار امیرالمؤمنین (ع) در نهج‌البلاغه که فرمودند «فَلَمَّا رَأَى اللَّهُ صِدْقَنَا أَنْزَلَ بِعَدُوِّنَا الْكَبْتَ وَ أَنْزَلَ عَلَیْنَا النَّصْرَ...» تشریح کرد: هنگامی که خداوند متعال صدق و راستی ما را در میدان جهاد ملاحظه فرمود، خواری را بر دشمنان نازل و نصرت را سهم ما ساخت؛ این یعنی کفایت می‌کند که ما صادقانه در میدان بایستیم و به وعده‌های لایزال الهی ایمان داشته باشیم. البته سنت الهی یک‌سویه نیست و امداد عام شامل همگان می‌شود، اما در نهایت، پیروزی استراتژیک از آنِ متقین خواهد بود. کما اینکه مولی‌الموحدین (ع) فرمودند: «أَلَا وَ لَا یَحْمِلُ هَذَا الْعَلَمَ إِلَّا أَهْلُ الْبَصِرتِ وَ الصَّبْرِ».

استاد حوزه علمیه با تبیین کلیدواژه «بصیرت» به عنوان رکن تفکیک‌ناپذیر ایستادگی، آن را مرکب از سه ساحت دشمن‌شناسی، دوست‌شناسی و مسیرشناسی دقیق دانست و گفت: قائد شهید برای تقریب ذهن، نمونه‌های تکان‌دهنده‌ای از تاریخ اسلام ذکر می‌کردند؛ از جمله اینکه همان شمری که در عاشورا سر مبارک سیدالشهدا(ع) را جدا ساخت، روزگاری جانباز معرکه صفین در رکاب علی (ع) بود! این عبرت بزرگ نشان می‌دهد که انقلاب نیز همواره در معرض این سنخ ریزش‌ها و مخاطرات هولناک قرار دارد؛ لذا همواره بر این قاعده عقلانی پای می‌فشردند که هزینه مقاومت به مراتب کمتر از مخارج کمرشکن تسلیم است.

وی در ادامه به نقل یکی از تمثیل‌های عمیق رهبری شهید پیرامون بصیرت پرداخت و گفت: ایشان می‌فرمودند اگر سرباز رزمنده در خط مقدم جبهه به خواب غفلت برود، پس از بیداری ناگهانی دچار گیجی و سردرگمی شده و در آن حالت چه بسا به سمت نیروهای خودی شلیک کند و ضربه بزند؛ وضعیت افراد بی‌بصیرت در فضای غبارآلود فتنه‌ها دقیقاً به همین صورت است.

حجت‌الاسلام صادقی پایداری و عزم راسخ را متمم ایمان خواند و افزود: صرفِ ادعای ایمان برای عبور از طوفان‌ها کفایت نمی‌کند، بلکه این ایمان در هم‌افزایی با صبر است که به ثمر می‌نشیند؛ همان‌گونه که انبیای عظام الهی به معاندین می‌گفتند ما در برابر آزار و دشمنی شما صبر پیشه می‌کنیم. در اندیشه قائد شهید، اگر ما در مسیر حرکت خود دچار انحراف و تغییر جهت نشویم و صبوری کنیم، تحقق نصرت الهی قطعی است؛ اما اگر کسی به لبخند فریبنده و باغ سبز دشمن اعتماد کند، فرجامی جز شکست تام نخواهد داشت.

معاون فرهنگی قوه قضائیه با تبیین ماهیت نبردهای نوین اظهار داشت: به تعبیر دقیق قائد شهید، این معرکه، «جنگ اراده‌ها» است؛ اراده‌های پولادینی که از سرچشمه ایمان، توکل و باور به خدای متعال سیراب می‌شوند. امروز ما در برابر مستکبرانی صف‌آرایی کرده‌ایم که گرچه دچار انحطاط اخلاقی و فقر بینشی هستند، اما اراده شیطانی خود را در مسیر اهداف باطل‌شان به شدت منسجم کرده‌اند؛ از این رو عزم و اراده جبهه حق باید به مراتب مستحکم‌تر و نافذتر از آنان باشد. وی یادآور شد که ایشان بنا بر ملاحظاتی، با صراحت تام به اصل ولایت فقیه در متون عمومی اشاره نمی‌کردند، اما فحوای کلام و سیره استراتژیک‌شان به وضوح مبرهن می‌سازد که مقاومت بدون فرماندهی ولی فقیه کالبدی بی‌روح و بی‌معناست.

حجت‌الاسلام صادقی به تشریح دکترین «ملیت‌مداری اسلام‌بنیان» در منظومه فکری قائد شهید پرداخت و تصریح کرد: ایشان به ویژه در ماه‌های پایانی حیات، بر این مقوله تأکید جدی داشتند؛ تا جایی که در شب عاشورا با بیانی حماسی فرمودند «ای ایران بخوان». منطق استراتژیک ایشان بر این قاعده استوار بود که فرالحاظ فرضی، حتی اگر جبهه‌های پیرامونی آسیب ببینند، مرکزیت فرکانس مقاومت یعنی «ایران اسلامی» باید با تمام قوا صیانت شود تا کل سازه مقاومت سرپا بماند. فرماندهی باید محفوظ و مقتدر بماند؛ از همین رو بود که در جریان نبردهای اخیر، حس وطن‌خواهی مذهبی در میان ملت ایران به اوج رسید، تا جایی که در تاریخ این مرز و بوم، تبلور و چاپ پرچم مقدس ملی به این حجم گسترده سابقه نداشته است.

این مقام مسئول با مرزبندی میان انواع نگرش‌ها به پدیده جنگ گفت: ما در عرصه تئوریک هم می‌توانیم الهیاتی جنگ‌طلبانه عرضه کنیم و هم الهیاتی صلح‌جویانه و منفعز؛ اما آنچه از مکتب قائد شهید برداشت می‌شود، «الهیات مقاوم در برابر ظلم» است که در عین صلابت، هرگز آغازگر هیچ تعدی و تجاوزی نیست. در این مکتب، صلحِ با عزت بسته به شرایط بر جنگ تقدم دارد و دکترین ما مبتنی بر جنگ‌طلبی دایمی نیست. اما اگر دشمن دست به تجاوز، کینه‌توزی، نقض مکرر عهود و خیانت بزند، طبق فرمان صریح قرآن کریم موظف به مقابله به مثل و برخورد قاطع هستیم.

وی در پایان بیانات خود با اشاره به بازتاب وسیع آیه شریفه «وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَمِنْ رِبَاطِ الْخیْل تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللهِ وَعَدُوَّكُمْ...» در کلمات و مشی قائد شهید، به تبیین آیه «وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ  إِنَّهُ هُوَ السَّمِیعُ الْعَلِیمُ» پرداخت و گفت: اصل بر تحمیل جنگ نیست؛ اما اگر دشمنان بخواهند از روحیه صلح‌طلبی و گشایش‌های مذاکراتی شما سوءاستفاده کنند، باید با توکل بر خدا در برابر زیاده‌خواهی آنان ایستاد، چرا که پروردگار به نیات آنان آگاه است و جامعه را یاری خواهد داد. تبلور این یاری و انسجام ملی را امروز به وضوح در رگ‌های جامعه ایران شاهد و ناظر هستیم.

انتهای پیام/