به گزارش خبرگزاری تسنیم از کردستان، مفهوم «پزشک خانواده» سال‌هاست در ادبیات نظام سلامت کشور مطرح می‌شود؛ طرحی که قرار بود مسیر دریافت خدمات درمانی را ساماندهی کند، هزینه‌های اضافی را کاهش دهد و مردم را از سرگردانی میان مراکز درمانی نجات دهد. با این حال، این برنامه در سال‌های گذشته بیشتر در مناطق روستایی اجرایی شد و جمعیت شهری همچنان بیرون از این چرخه باقی ماندند.

اکنون وزارت بهداشت اجرای نسخه شهری این طرح را در دستور کار قرار داده و قرار است در هر دانشگاه علوم پزشکی، یک شهرستان به‌صورت پایلوت زیر پوشش برنامه پزشک خانواده شهری قرار گیرد. در استان کردستان نیز شهرستان کامیاران به‌عنوان نخستین نقطه اجرای این برنامه انتخاب شده است؛ تصمیمی که اگر با تأمین اعتبار، زیرساخت و اجرای دقیق همراه باشد، می‌تواند آغاز تحول در نظام ارائه خدمات سلامت استان باشد.

طرح پزشک خانواده نخستین‌بار در دهه 80 با هدف ایجاد عدالت در سلامت، کاهش هزینه‌های درمان و استقرار نظام ارجاع در کشور کلید خورد. در آن زمان، اجرای این برنامه در روستاها و شهرهای کوچک آغاز شد و بخشی از جمعیت کشور زیر پوشش خدمات پایه سلامت قرار گرفتند. با وجود برخی موفقیت‌ها، اجرای ناقص، کمبود منابع و نبود زیرساخت‌های کامل باعث شد توسعه این طرح به شهرها سال‌ها به تعویق بیفتد.

کارشناسان حوزه سلامت معتقدند یکی از مهم‌ترین مشکلات نظام درمانی کشور، مراجعه مستقیم و بی‌ضابطه مردم به پزشکان متخصص و بیمارستان‌هاست؛ موضوعی که علاوه بر تحمیل هزینه‌های سنگین به مردم و دولت، باعث ازدحام مراکز درمانی و کاهش کیفیت خدمات شده است. در چنین شرایطی، پزشک خانواده می‌تواند نقش «دروازه ورود» به خدمات سلامت را ایفا کند و مسیر درمان را منطقی‌تر سازد.

در کردستان نیز همواره کمبود امکانات درمانی، فشار بر بیمارستان‌ها و مراجعات متعدد غیرضروری از جمله چالش‌های حوزه سلامت بوده است. بسیاری از مردم برای کوچک‌ترین مشکلات درمانی مستقیماً به مراکز تخصصی مراجعه می‌کنند؛ مسیری که هم هزینه‌بر است و هم زمان‌بر. حالا مسئولان دانشگاه علوم پزشکی امیدوارند اجرای پزشک خانواده شهری بتواند بخشی از این مشکلات را کاهش دهد.

این طرح پزشک خانواده شهری تاکنون در استان کردستان اجرا نشده و برای نخستین بار قرار است در کامیاران و در صورت عملی شدن، حدود 120 هزار نفر تحت پوشش این طرح قرار می‌گیرند.

با این حال، تجربه طرح‌های ملی در کشور نشان داده که فاصله میان «وعده روی کاغذ» تا «اجرای موفق در میدان» بسیار زیاد است. بسیاری از برنامه‌های کلان به دلیل نبود اعتبار، کمبود نیروی انسانی و ضعف هماهنگی میان دستگاه‌ها نیمه‌کاره مانده‌اند. نگرانی اصلی درباره پزشک خانواده شهری نیز همین مسئله است؛ اینکه آیا دولت می‌تواند منابع لازم برای استمرار این طرح را تأمین کند یا خیر.

در همین زمینه؛ دکتر خالد رحمانی، معاون امور بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کردستان، در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم با اشاره به آغاز اجرای این برنامه در استان اظهار کرد: بحث طرح پزشک خانواده شهری یکی از برنامه‌های ملی در سطح کشور است که در حال پیگیری می‌شود و فعلاً قرار است در هر دانشگاه علوم پزشکی، یک شهرستان به‌عنوان پایلوت زیر پوشش این برنامه قرار گیرد.

وی افزود: در استان کردستان نیز اگر مشکل خاصی وجود نداشته باشد و اعتبارات لازم تامین شود، از شهریورماه اجرای طرح را در شهرستان کامیاران آغاز خواهیم کرد.

رحمانی با اشاره به سابقه اجرای پزشک خانواده در مناطق روستایی تصریح کرد : پزشک خانواده روستایی از قبل در کشور اجرا شده بود اما این برنامه مربوط به پزشک خانواده شهری است و هدف آن، تحت پوشش قرار دادن جمعیت شهری در نظام ارجاع و خدمات سلامت است.

معاون امور بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کردستان درباره اهداف این برنامه توضیح داد: اگر این طرح به‌درستی اجرا شود، پزشک خانواده گلوگاه اصلی ورود مردم به خدمات سلامت خواهد بود و می‌تواند بین 20 تا 30 درصد مراجعات غیرضروری به حوزه درمان را کاهش دهد.

وی ادامه داد: اکنون در بسیاری از موارد، مردم به‌صورت مستقیم و حتی القایی به بیمارستان‌ها مراجعه می‌کنند و گاهی پروسیجرها و روش‌های درمانی غیرضروری انجام می‌شود. اجرای درست نظام ارجاع می‌تواند این روند را کنترل کند.

رحمانی همچنین به مزایای حمایتی این طرح اشاره کرد و گفت: در قالب برنامه پزشک خانواده، اگر فردی از مسیر نظام ارجاع نیاز به خدمات تخصصی یا حتی بستری داشته باشد، در برخی موارد خدمات برای او رایگان انجام خواهد شد.

معاون دانشگاه علوم پزشکی کردستان تأکید کرد: این برنامه، طرحی بسیار بزرگ و ملی است و امیدواریم اعتبارات آن تامین شود تا بتوانیم در استان کردستان آن را به‌نحو احسن اجرا کنیم و در آینده تمام جمعیت استان، از جمله شهرنشینان، زیر پوشش پزشک خانواده قرار گیرند.

بر اساس این گزارش؛ هرچند آغاز اجرای پزشک خانواده شهری در کامیاران می‌تواند گامی مهم برای اصلاح ساختار درمان در کردستان باشد، اما موفقیت این طرح بیش از هر چیز وابسته به تامین پایدار اعتبار، آموزش نیروی انسانی، فرهنگ‌سازی عمومی و ایجاد زیرساخت الکترونیک نظام ارجاع است. تجربه سال‌های گذشته نشان داده که اجرای ناقص چنین برنامه‌هایی نه‌تنها دستاوردی ندارد بلکه می‌تواند بی‌اعتمادی عمومی ایجاد کند.

اکنون مطالبه جدی مردم و فعالان حوزه سلامت از وزارت بهداشت و دولت این است که طرح پزشک خانواده شهری را به سرنوشت بسیاری از پروژه‌های نیمه‌تمام گرفتار نکنند. اگر قرار است پزشک خانواده، مسیر درمان را کوتاه‌تر، ارزان‌تر و عادلانه‌تر کند، این برنامه باید فراتر از شعار، با تامین واقعی منابع و نظارت مستمر، اجرایی شود؛ مطالبه‌ای که مسئولان حوزه سلامت کشور و دانشگاه علوم پزشکی کردستان باید پاسخ روشنی برای آن داشته باشند.

انتها یپیام/481