به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، «نیکول پاشینیان»، نخست‌وزیر ارمنستان، در تازه‌ترین یادداشت خود در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرد که مسیر استراتژیک راه‌آهن «آخالکالاکی-قارص» از این پس برای صادرات و واردات کالا به روی ارمنستان باز است.

وی با انتشار پیامی در حساب کاربری فیس‌بوک خود، این رویداد را یک تحول و دستاورد بزرگ در حیات اقتصادی کشورش توصیف کرد.

نخست‌وزیر ارمنستان همچنین در اقدامی معنادار، از همکاری و مساعدت همتایان خود در کشورهای ترکیه و گرجستان به صورت ویژه قدردانی کرد.

این پیام پاشینیان بلافاصله با واکنش مقامات آنکارا مواجه شد. «سردار کیلیچ»، فرستاده و نماینده ویژه ترکیه در روند عادی‌سازی روابط میان آنکارا و ایروان، پیام نخست‌وزیر ارمنستان را در شبکه اجتماعی «ایکس» (توییتر سابق) بازنشر کرد.

این دیپلمات ارشد ترکیه‌ای در این باره نوشت: «امیدوارم این گام جدید که می‌تواند به عنوان محرکی برای تقویت همکاری‌های چهارجانبه میان ترکیه، ارمنستان، جمهوری آذربایجان و گرجستان عمل کند و سهم بسزایی در تحکیم صلح و ثبات منطقه‌ای داشته باشد، برای تمامی این کشورها موفقیت و شکوفایی به ارمغان بیاورد.»

با این وجود، کارشناسان و تحلیلگران مسائل اقتصادی در ارمنستان در خصوص ابراز خوش‌بینی‌های مفرط محتاطانه عمل می‌کنند.

«آغاسی تاوادیان»، کارشناس ارشد مسائل اقتصادی، خاطرنشان کرد که در مقطع کنونی، این تصمیم بیش از آنکه دارای پایه‌های اقتصادی باشد، از یک ماهیت و کارکرد کاملاً سیاسی برخوردار است.

به گفته وی، پیامدهای واقعی و ملموس اقتصادی ناشی از گشایش این خطوط ریلی تنها پس از انجام مطالعات و ارزیابی‌های عمیق و همه‌جانبه قابل درک خواهد بود.

پروژه جنجالی «تریپ» و وعده‌های ترانزیتی ایروان

نیکول پاشینیان در ادامه اظهارات خود مدعی شد که ارمنستان اکنون از طریق خاک گرجستان و ترکیه، به یک اتصال ریلی مستقیم با اتحادیه اروپا دست یافته است.

وی همچنین یادآوری کرد که پیش از این نیز ارمنستان موفق شده بود از طریق اراضی گرجستان و جمهوری آذربایجان با روسیه، و از مسیر روسیه و قزاقستان با چین ارتباط ریلی برقرار کند.

نخست‌وزیر ارمنستان در تشریح برنامه‌های آینده دولت خود وعده داد: «در آینده‌ای نزدیک شاهد گشایش مسیرهای ریلی ارمنستان-ترکیه، ارمنستان-آذربایجان و در نهایت مسیر ریلی ارمنستان-ایران از طریق منطقه نخجوان خواهیم بود. ما به زودی و در نتیجه اجرای پروژه ترانزیتی موسوم به «تریپ» (TRIPP) شاهد تحقق این رویدادهای بزرگ خواهیم بود.»

سایه سنگین کالاهای ترکیه‌ای بر سر بازار ارمنستان

آغاسی تاوادیان، تحلیلگر مسائل اقتصادی، با اشاره به اینکه هنوز ابعاد پنهان اقتصادیِ اتصال ریلی از طریق گرجستان و ترکیه را به طور کامل تحلیل نکرده است، تاکید کرد که در عوض به بررسی دقیق پیامدهای اقتصادی ناشی از بازگشایی احتمالی مرزهای ارمنستان و ترکیه پرداخته است تا فرصت‌ها و تهدیدهای پیش‌رو در حوزه صادرات و واردات را شناسایی کند.

وی با یادآوری یک واقعیت تلخ در اقتصاد ارمنستان افزود که همین امروز نیز ایروان حجم عظیمی از کالاهای ترکیه‌ای را از طریق مرزهای گرجستان وارد می‌کند؛ کالاهایی که عمدتاً شامل منسوجات، محصولات کشاورزی و مصالح ساختمانی می‌شوند. با وجود تحمیل هزینه‌های سنگین ترانزیتی، این کالاها در بازار ارمنستان «بسیار رقابت‌پذیر» و به شدت ارزان‌قیمت هستند.

این اقتصاددان هشدار داد: «اگر مرزهای ارمنستان و ترکیه به طور کامل باز شود، این هزینه‌های ترانزیتی به صفر خواهد رسید. در نتیجه، کالاهای ترکیه‌ای در ارمنستان به مراتب ارزان‌تر شده و تنوع آن‌ها به شدت افزایش خواهد یافت. روی کاغذ، این اتفاق در وهله نخست یک رشد اقتصادی را برای ما به همراه خواهد داشت.»

رشد نامتوازن؛ بحران امنیت اقتصادی در روستاها

با این حال، تاوادیان توجه ناظران را به یک زنگ خطر جدی جلب می‌کند. به گفته وی، این رشد اقتصادیِ ادعایی، به طور کاملاً نامتوازن و انحصاری تنها در پایتخت (ایروان) متمرکز خواهد بود. سودجویان اصلی این جریان، شهروندان پایتخت‌نشین و به ویژه صاحبان رستوران‌ها و کسب‌وکارهای خدماتی خواهند بود که مواد اولیه خود را با قیمت‌های بسیار پایین‌تری تهیه می‌کنند.

این کارشناس اقتصادی با ارائه آمارهای تکان‌دهنده تصریح کرد: «پس از سال 2018، رشد اقتصادی ارمنستان عمدتاً در بخش‌های فناوری اطلاعات و سیستم بانکی متمرکز بوده که رشدی 3 برابری و حتی بیشتر را تجربه کرده‌اند؛ اما در نقطه مقابل، بخش کشاورزی با سقوطی 15 درصدی مواجه شده است.»

وی تاکید کرد که توسعه صرفِ پایتخت کافی نیست و برای تأمین «امنیت اقتصادی» کشور، جوامع روستایی باید در اولویت برنامه‌های توسعه‌ای قرار گیرند.

زنگ خطر برای کشاورزان ارمنی؛ تکرار سناریوی اوکراین

بر اساس ارزیابی‌های تاوادیان، در صورت گشایش مرزها، بخش کشاورزی ارمنستان بزرگترین قربانی این سیاست خواهد بود.

وی با اشاره به بازار گوجه‌فرنگی به عنوان یک نمونه بارز گفت که در سال‌های اخیر، گوجه‌فرنگی‌های وارداتی از ترکیه عملاً جایگزین محصولات داخلی ارمنستان شده‌اند.

تاوادیان برای اثبات عمق این فاجعه به تجربه کشور اوکراین اشاره کرد که برای محافظت از اقتصاد ملی خود و جلوگیری از این ریسک بزرگ، واردات برخی اقلام کشاورزی از ترکیه را رسماً ممنوع اعلام کرده است.

وی هشدار داد: «اگر ترکیه تصمیم بگیرد گوجه‌فرنگی، زردآلو و سایر محصولات کشاورزی خود را با قیمت‌های به شدت ارزان روانه بازارهای ارمنستان کند، شاید در ظاهر نرخ رشد اقتصادی ما بالا برود، اما این اقدام ضربه مهلکی بر پیکره کشاورزی ملی ما وارد خواهد کرد.»

رویای صادرات به اروپا؛ توهم یا واقعیت؟

بخش دیگری از دغدغه‌های کارشناسان، به توهمات صادراتی ایروان بازمی‌گردد. تاوادیان با بررسی کارنامه صادراتی دولت پاشینیان یادآور شد که در دوران زمامداری وی، حجم صادرات ارمنستان به کشورهای عضو «اتحادیه اقتصادی اوراسیا» تقریباً 5 برابر شده است، اما در کمال تعجب «هیچ‌گونه رشد معناداری در صادرات به اتحادیه اروپا به ثبت نرسیده است.»

وی معتقد است که بازگشایی احتمالی مرز ارمنستان-ترکیه، اگرچه ممکن است گره کور مشکلات لجستیکی صادرات به اروپا را تا حدودی باز کند، اما مانع اصلی، عدم تطابق محصولات ارمنی با استانداردهای سخت‌گیرانه اروپایی است.

این اقتصاددان در پایان راهکارهای خود را این‌گونه ارائه داد: «ما باید تمرکز خود را بر کالاهایی با ارزش‌افزوده بالا، وزن کم و ماندگاری طولانی قرار دهیم. محصولات سنتی کشاورزی ما مانند گوجه‌فرنگی و زردآلو، تا زمانی که به بازارهای اروپا برسند، با افزایش شدید قیمت تمام‌شده مواجه شده و به احتمال زیاد فاسد خواهند شد.»

وی پیشنهاد کرد که ارمنستان برای نفوذ در بازار اروپا، باید روی ایجاد یک «برند ملی و هویتی» سرمایه‌گذاری کند و صادرات محصولاتی نظیر مغزیجات (با بسته‌بندی‌های جذاب و نمادهای ارمنی)، شیرینی‌های تهیه‌شده از میوه‌های خشک، مارچوبه و عسل باکیفیت را در دستور کار قرار دهد و با حضور فعال در نمایشگاه‌های بین‌المللی اروپا، ذائقه و نیازهای این بازار را به دقت شناسایی کند.

انتهای پیام/