به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، بازارهای سهام جهانی در یک سال اخیر عملکرد بسیار متفاوتی داشته‌اند. کره جنوبی با رشد 180 تا 190 درصدی در صدر قرار دارد که ناشی از شکوفایی تراشه‌های حافظه هوش مصنوعی با محوریت سامسونگ و اس‌کی هاینیکس است.

تایوان با رشد 89 تا 99 درصد به لطف تسل تی‌اس‌ام‌سی در صنعت نیمه‌هادی در رتبه دوم است. ژاپن با رشد 66 تا 67 درصد به دلیل ین ضعیف و اصلاحات شرکتی، پاکستان با رشد 59 درصد به دلیل کاهش نرخ بهره و اصلاحات صندوق بین‌المللی پول، و ویتنام با رشد 46 تا 51 درصد در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

آمریکا 26.8 درصد، چین 24.9 درصد رشد داشته‌اند، در حالی که هند با افت 4.9 درصدی مواجه شده است. هوش مصنوعی، نیمه‌هادی‌ها و اصلاحات اقتصادی مهم‌ترین محرک‌های بازار در سال 2026 بوده‌اند.

جنگ، انرژی و بحران پنهان هوش مصنوعی

لازم به ذکر است، بررسی‌ها نشان می‌دهد که هوش مصنوعی و تکنولوژی‌های جدید نقش مهمی در رشد بورس کشورهای مورد اشاره و به خصوص کره جنوبی داشته است. با این وجود اما جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران سبب شد تا این رشد تحت تاثیر قرار بگیرد.

در سال‌های اخیر توسعه هوش مصنوعی به یکی از مهم‌ترین محورهای رقابت اقتصادی و فناوری جهان تبدیل شده است؛ رقابتی که کشورهای بزرگ برای تسلط بر آن میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری کرده‌اند.
اما همزمان با گسترش تنش‌های ژئوپلیتیکی و افزایش درگیری‌های نظامی در غرب آسیا، اکنون یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های توسعه هوش مصنوعی یعنی «انرژی ارزان و پایدار» با تهدیدی جدی مواجه شده است.

کارشناسان معتقدند برخلاف تصور عمومی، توسعه هوش مصنوعی تنها به نرم‌افزار و الگوریتم وابسته نیست، بلکه به شدت به زیرساخت‌های عظیم انرژی، زنجیره تأمین جهانی و صنعت نیمه‌هادی‌ها وابسته است؛ سه حوزه‌ای که در شرایط جنگی به شدت آسیب‌پذیر می‌شوند.

هوش مصنوعی؛ صنعتی با مصرف انرژی فوق‌سنگین

رشد سریع مدل‌های هوش مصنوعی طی سال‌های اخیر باعث شده مصرف برق مراکز داده در جهان به شکل بی‌سابقه‌ای افزایش پیدا کند. آموزش مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی نیازمند هزاران پردازنده گرافیکی قدرتمند و مراکز داده‌ای است که به‌صورت شبانه‌روزی فعالیت می‌کنند.

به همین دلیل، جهش قیمت نفت، گاز و برق در شرایط جنگی مستقیماً هزینه توسعه هوش مصنوعی را افزایش می‌دهد. بسیاری از شرکت‌های فناوری در آمریکا، اروپا و شرق آسیا اکنون با افزایش هزینه تأمین انرژی برای دیتاسنترها و زیرساخت‌های پردازشی روبه‌رو هستند.

در برخی کشورها حتی هشدارهایی درباره فشار سنگین مراکز داده بر شبکه برق مطرح شده است؛ مسئله‌ای که با بحران انرژی ناشی از جنگ می‌تواند شدیدتر شود.

تنگه هرمز؛ گلوگاه انرژی جهان و تهدیدی برای فناوری

اهمیت تنگه هرمز تنها به صادرات نفت محدود نمی‌شود. بخش قابل توجهی از انرژی مورد نیاز صنایع پیشرفته جهان، از جمله کارخانه‌های تولید تراشه، به ثبات بازار انرژی در خلیج فارس وابسته است.

هرگونه تنش نظامی در تنگه هرمز و اختلال در عبور نفتکش‌ها می‌تواند قیمت جهانی انرژی را به سرعت افزایش دهد. این جهش قیمتی مستقیماً هزینه تولید در صنایع فوق‌پیشرفته را بالا می‌برد؛ صنایعی که وابستگی بسیار بالایی به برق پایدار و ارزان دارند.

کارخانه‌های تولید نیمه‌هادی در کشورهایی مانند تایوان، کره جنوبی و ژاپن جزو پرمصرف‌ترین صنایع جهان محسوب می‌شوند. تولید تراشه‌های پیشرفته نیازمند تجهیزات فوق‌حساس، اتاق‌های پاک، سامانه‌های خنک‌کننده عظیم و فعالیت دائمی خطوط تولید است؛ فرآیندی که بدون دسترسی پایدار به انرژی عملاً مختل می‌شود.

بحران تراشه و کند شدن توسعه هوش مصنوعی

در سال‌های اخیر جهان تجربه بحران کمبود تراشه را پشت سر گذاشته است؛ بحرانی که نشان داد اختلال در زنجیره تولید نیمه‌هادی‌ها می‌تواند صنایع مختلف از خودرو تا تجهیزات نظامی را تحت تأثیر قرار دهد. اکنون تحلیلگران هشدار می‌دهند که وقوع جنگ گسترده در منطقه خلیج فارس می‌تواند موج جدیدی از بحران تراشه را ایجاد کند.

افزایش هزینه انرژی، اختلال در حمل‌ونقل دریایی، رشد هزینه بیمه کشتی‌ها و نااطمینانی ژئوپلیتیکی، همگی موجب می‌شوند هزینه تولید و انتقال تراشه‌ها افزایش یابد. این مسئله به‌ویژه برای تراشه‌های پیشرفته مورد استفاده در هوش مصنوعی اهمیت حیاتی دارد؛ چرا که بازار این تراشه‌ها همین حالا نیز با محدودیت عرضه مواجه است.

شرکت‌های بزرگ فناوری برای توسعه مدل‌های هوش مصنوعی به پردازنده‌های بسیار پیشرفته وابسته‌اند و هرگونه اختلال در تولید یا صادرات این تراشه‌ها می‌تواند سرعت توسعه پروژه‌های هوش مصنوعی را کاهش دهد.

رقابت جهانی هوش مصنوعی در سایه ناامنی ژئوپلیتیکی

برخی تحلیلگران معتقدند جهان وارد مرحله‌ای شده که رقابت فناوری دیگر از سیاست و امنیت جدا نیست. جنگ‌ها و تنش‌های ژئوپلیتیکی اکنون مستقیماً بر آینده فناوری اثر می‌گذارند.

در چنین شرایطی، کشورهایی که بتوانند امنیت انرژی، زنجیره تأمین و زیرساخت صنعتی خود را حفظ کنند، در رقابت آینده هوش مصنوعی دست بالاتری خواهند داشت. به همین دلیل بسیاری از قدرت‌های اقتصادی جهان همزمان با توسعه هوش مصنوعی، سرمایه‌گذاری گسترده‌ای نیز بر امنیت انرژی، تولید داخلی تراشه و کاهش وابستگی به مسیرهای پرریسک تجاری آغاز کرده‌اند.

انرژی؛ حلقه پنهان قدرت در عصر هوش مصنوعی

تحولات اخیر نشان می‌دهد برخلاف تصور رایج، آینده هوش مصنوعی فقط در آزمایشگاه‌ها و شرکت‌های نرم‌افزاری تعیین نمی‌شود؛ بلکه امنیت انرژی، مسیرهای تجارت جهانی و ثبات ژئوپلیتیکی نیز به بخش مهمی از رقابت فناوری تبدیل شده‌اند.

به بیان دیگر، هرگونه بحران در بازار جهانی انرژی یا اختلال در گلوگاه‌هایی مانند تنگه هرمز، می‌تواند نه فقط بازار نفت بلکه آینده توسعه فناوری‌های پیشرفته و صنعت هوش مصنوعی جهان را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

انتهای پیام/