به گزارش خبرگزاری تسنیم از بندرعباس، جزیره هرمز سال‌هاست در ادبیات گردشگری ایران به‌عنوان مروارید سرخ خلیج‌فارس و جزیره رنگین کمان شناخته می‌شود؛ جزیره‌ای که خاک رنگین، ژئوسایت‌های منحصربه‌فرد، فرهنگ بومی و موقعیت استراتژیک آن، ظرفیت تبدیل شدن به یکی از قطب‌های مهم گردشگری دریامحور منطقه را دارد. 

با این حال، آنچه امروز در میدان واقعی اقتصاد گردشگری هرمز مشاهده می‌شود، تناقضی آشکار میان افزایش تعداد گردشگران و ضعف رسوب ثروت در جامعه محلی است؛ وضعیتی که کارشناسان از آن به‌عنوان گردشگری بدون ارزش افزوده یاد می‌کنند.

بررسی‌های میدانی و تحلیل الگوی سفر در هرمز نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از جریان گردشگری ورودی به این جزیره، در قالب سفرهای کم‌هزینه، خوداتکا و فاقد پیوند با زنجیره رسمی خدمات گردشگری انجام می‌شود؛ مدلی که اگرچه آمار حضور گردشگر را افزایش می‌دهد، اما سهم اندکی در رونق اقتصادی اقامتگاه‌های بومی، حمل‌ونقل محلی، صنایع‌دستی و معیشت جامعه میزبان دارد در مقابل، فشار مضاعفی بر منابع محدود آب، زیرساخت‌های خدماتی، مدیریت پسماند و ظرفیت اکولوژیک جزیره تحمیل می‌کند.

کارشناسان حوزه اقتصاد فضا معتقدند ادامه این روند می‌تواند هرمز را در آینده‌ای نه‌چندان دور با بحران فرسایش زیست‌محیطی و نارضایتی اجتماعی مواجه کند؛ چرا که توسعه گردشگری زمانی پایدار خواهد بود که میان حجم سفر و میزان منفعت اقتصادی برای مردم بومی توازن برقرار شود.

عادل شهرزاد، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی هرمزگان در گفت‌وگویی تفصیلی، ابعاد این ناترازی ساختاری و برنامه‌های جدید مدیریت سفر در جزایر خلیج‌فارس را تشریح کرد.

وقتی آمار گردشگر بالا می‌رود اما سفره بومیان تغییری نمی‌کند

شهرزاد با اشاره به ویژگی‌های خاص اکولوژیک و تمدنی جزیره هرمز اظهار داشت: هرمز یک مقصد عادی گردشگری نیست؛ این جزیره یک سرمایه ملی و بین‌المللی با ظرفیت‌های محدود زیست‌محیطی است و هرگونه توسعه در آن باید بر اساس ملاحظات علمی و ظرفیت برد جزیره انجام شود.

وی افزود: بررسی‌های کارشناسی ما نشان می‌دهد بخشی از مدل فعلی گردشگری در هرمز دچار ناترازی جدی است حجم ورود مسافران افزایش یافته اما این افزایش الزاماً به معنای رونق اقتصادی پایدار برای جامعه محلی نیست؛ زیرا بخش قابل توجهی از گردشگران در قالب سفرهای کم‌هزینه و بدون استفاده از شبکه رسمی خدمات وارد جزیره می‌شوند.

مدیرکل میراث‌فرهنگی هرمزگان ادامه داد: در این مدل سفر، میزان رسوب مالی در اقتصاد بومی بسیار پایین است؛ در حالی که مصرف آب، تولید پسماند، فشار بر زیرساخت‌های حمل‌ونقل و اشغال فضاهای عمومی به‌شدت افزایش پیدا می‌کند این یعنی جزیره هزینه می‌دهد اما منفعت متناسب دریافت نمی‌کند.

زنگ خطر برای ظرفیت اکولوژیک هرمز

تحلیلگران حوزه توسعه دریامحور معتقدند هرمز اکنون در نقطه حساسی قرار گرفته است؛ جایی که اگر الگوی سفر مدیریت نشود، ظرفیت طبیعی و اجتماعی جزیره با فرسایش تدریجی مواجه خواهد شد.

یکی از مهم‌ترین چالش‌های جزایر جنوبی، نبود مدیریت هوشمند سفر» است در شرایط فعلی، بخش زیادی از گردشگران بدون رزرو اقامتگاه، بدون برنامه مشخص و خارج از چرخه اقتصادی رسمی وارد جزیره می‌شوند؛ مسئله‌ای که امکان برنامه‌ریزی برای خدمات‌رسانی، کنترل ظرفیت و توزیع عادلانه منافع اقتصادی را دشوار کرده است.

شهرزاد نیز با تأیید این موضوع تصریح کرد: ادامه روند فعلی به صلاح هرمز نیست ما نمی‌توانیم فقط به افزایش آمار ورود گردشگر افتخار کنیم، در حالی که زیست‌بوم جزیره تحت فشار قرار گرفته و سهم جامعه محلی از این اقتصاد محدود باقی مانده است.

فراخوان برای ورود استارتاپ‌ها و پلتفرم‌های دیجیتال

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی هرمزگان راهکار عبور از این وضعیت را در مدیریت هوشمند زنجیره سفر دانست و گفت: راه‌حل این مسئله برخوردهای سلبی یا محدودسازی سنتی نیست، بلکه باید کل فرآیند سفر به جزایر هوشمندسازی شود.

وی از برنامه این اداره‌کل برای استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان و استارتاپ‌های حوزه گردشگری خبر داد و افزود: ما به دنبال طراحی پلتفرم‌های یکپارچه مدیریت سفر هستیم؛ سامانه‌هایی که از مرحله خرید بلیت شناور تا رزرو اقامتگاه، خدمات محلی، حمل‌ونقل درون‌جزیره‌ای و تورهای بومی را در یک زنجیره شفاف ساماندهی کنند.

شهرزاد تاکید کرد: مدیریت مبتنی بر ظرفیت برد جزیره، تنها راه حفظ توازن میان حفاظت از محیط‌زیست و رونق اقتصادی است اگر این چرخه هوشمند شکل بگیرد، هر گردشگر واردشده سهم واقعی خود را در اقتصاد بومی و حفاظت از جزیره پرداخت خواهد کرد.

عبور از گردشگری رهاشده به اقتصاد پایدار دریامحور

کارشناسان حوزه گردشگری معتقدند آینده جزایری مانند هرمز، قشم و لارک در گرو عبور از مدل سنتی و رهاشده سفر است؛ مدلی که در آن صرف حضور گردشگر، موفقیت تلقی می‌شود در الگوی جدید توسعه، کیفیت گردشگر، میزان ماندگاری، حجم گردش مالی و پیوند سفر با زنجیره خدمات بومی، شاخص اصلی موفقیت خواهد بود.

شهرزاد در پایان با تاکید بر ضرورت بازتعریف اقتصاد گردشگری جزایر خلیج‌فارس گفت: جزایر جنوبی باید به ویترین اقتدار اقتصادی و فرهنگی ایران تبدیل شوند ما مصمم هستیم با استفاده از فناوری‌های نوین، گردشگری هرمز و سایر جزایر را به سمت یک مدل پایدار، هوشمند و ثروت‌آفرین هدایت کنیم تا منافع واقعی آن در سفره مردم بومی و در حفظ هویت طبیعی و فرهنگی جزایر دیده شود.

انتهای پیام/864/.