به گزارش خبرگزاری تسنیم از زنجان، مدیریت پسماند شهری یکی از مهم‌ترین چالش‌های شهرهای امروزی به شمار می‌رود؛ موضوعی که با رشد جمعیت، توسعه شهرنشینی و تغییر الگوی مصرف شهروندان بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است. افزایش تولید زباله در شهرها علاوه بر ایجاد هزینه‌های سنگین برای مدیریت شهری، می‌تواند پیامدهای زیست‌محیطی و بهداشتی گسترده‌ای نیز به همراه داشته باشد.

پسماند شهری شامل مجموعه‌ای از مواد دورریز حاصل از فعالیت‌های روزمره شهروندان است که بخش عمده آن را زباله‌های خانگی، تجاری و خدماتی تشکیل می‌دهد. در صورت مدیریت صحیح، بخش قابل توجهی از این پسماندها قابلیت بازیافت یا تبدیل به محصولات مفید مانند کود کمپوست را دارند، اما در صورت مدیریت نادرست می‌توانند به یکی از عوامل مهم آلودگی خاک، آب و هوا تبدیل شوند.

یکی از مهم‌ترین راهکارهای کاهش مشکلات ناشی از پسماند، تفکیک زباله از مبدأ است. در این روش شهروندان پسماند خشک مانند کاغذ، پلاستیک، فلز و شیشه را از زباله‌های تر جدا می‌کنند تا فرآیند بازیافت و استفاده مجدد از آنها آسان‌تر و کم‌هزینه‌تر شود. اجرای موفق این طرح علاوه بر کاهش حجم زباله‌های دفنی، می‌تواند نقش مهمی در حفظ منابع طبیعی و کاهش مصرف مواد اولیه ایفا کند.

در کنار تفکیک از مبدأ، توسعه روش‌های نوین جمع‌آوری پسماند از جمله استفاده از ناوگان مکانیزه، سامانه‌های هوشمند و مشارکت بخش خصوصی از دیگر اقداماتی است که در بسیاری از شهرها مورد توجه قرار گرفته است. این رویکردها با هدف افزایش بهره‌وری، کاهش هزینه‌ها و بهبود وضعیت بهداشت شهری در حال گسترش هستند.

کارشناسان حوزه مدیریت شهری معتقدند موفقیت برنامه‌های مدیریت پسماند بیش از هر چیز به مشارکت شهروندان و فرهنگ‌سازی عمومی وابسته است. افزایش آگاهی عمومی درباره کاهش تولید زباله، تفکیک صحیح پسماند و رعایت اصول بهداشتی می‌تواند نقش مهمی در حفظ محیط زیست و ارتقای کیفیت زندگی در شهرها داشته باشد.

تفکیک از مبدأ، عمر محل دفن زباله زنجان را 15 سال افزایش می‌دهد

منصور مرادلو، رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری شورای اسلامی شهر زنجان، با اشاره به وضعیت جمع‌آوری پسماند در این شهر اظهار کرد: جمع‌آوری مکانیزه زباله در برخی مناطق به دلیل ساختار شهری امکان‌پذیرتر است و در مناطقی مانند یک و چهار، این روند به‌صورت مناسب‌تری دنبال می‌شود، اما در برخی نقاط از جمله منطقه سه، به‌دلیل وجود معابر باریک، جمع‌آوری به‌صورت دستی و با دشواری بیشتری انجام می‌شود.

وی با بیان اینکه شهرداری زنجان سال‌هاست بخشی از خدمات جمع‌آوری و انتقال پسماند را به بخش خصوصی واگذار کرده است، افزود: در این مدل، بخش خصوصی در جمع‌آوری مکانیزه و انتقال پسماند نقش‌آفرینی می‌کند، اما هزینه‌های این حوزه بسیار بالاست و درآمد حاصل از عوارض پسماند تنها بخش اندکی از مخارج واقعی را پوشش می‌دهد.

مرادلو با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای افزایش تعداد مخازن زباله در سطح شهر گفت: در کنار افزایش مخازن، لازم است شهروندان نیز در حفظ و نگهداری آنها دقت کنند، چرا که تخریب مخازن و همچنین دخالت زباله‌گردها در تخلیه نامناسب آنها، چهره شهر را نازیبا می‌کند.

رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری شورای اسلامی شهر زنجان با تأکید بر اهمیت تفکیک پسماند از مبدأ تصریح کرد: شهرداری زنجان در این زمینه از طریق شرکت «بهروب» اقدام کرده و شهروندان می‌توانند با نصب این اپلیکیشن، درخواست جمع‌آوری پسماند خشک خود را ثبت کنند تا نیروهای مربوطه در زمان تعیین‌شده برای جمع‌آوری مراجعه کنند.

وی ادامه داد: این سامانه برای خرید پسماندهای تفکیک‌شده از جمله پلاستیک، مقوا، کاغذ، کارتن و بطری طراحی شده و مبالغ نیز به‌صورت الکترونیکی به حساب شهروندان پرداخت می‌شود. همچنین برخی نقاط جمع‌آوری نیز در سطح شهر پیش‌بینی شده تا شهروندان بتوانند پسماند تفکیک‌شده خود را تحویل دهند.

مرادلو با بیان اینکه تاکنون بیش از 7 هزار نفر این اپلیکیشن را نصب کرده‌اند، گفت: با وجود این، میزان مشارکت هنوز با شرایط مطلوب فاصله دارد و لازم است رسانه‌ها، صداوسیما، روابط عمومی شهرداری و مجموعه‌های فرهنگی در زمینه آموزش و فرهنگ‌سازی نقش جدی‌تری ایفا کنند.

وی با اشاره به آثار مثبت تفکیک از مبدأ اظهار کرد: اگر شهروندان تنها 20 درصد در این طرح مشارکت بیشتری داشته باشند، عمر محل دفن زباله زنجان می‌تواند 10 تا 15 سال افزایش یابد؛ چرا که این مرکز در خارج از شهر و در فاصله حدود 15 تا 20 کیلومتری قرار دارد و کاهش حجم پسماند ورودی، تأثیر مستقیمی بر افزایش عمر آن خواهد داشت.

رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری شورای اسلامی شهر زنجان همچنین از اجرای پروژه‌ای برای احداث خط پردازش پسماند با اعتباری بیش از 100 میلیارد تومان خبر داد و گفت: پسماند، زباله بی‌ارزش نیست و بخش قابل توجهی از آن قابلیت تبدیل به کود کمپوست، بازیافت و استفاده مجدد را دارد.

مرادلو با انتقاد از رهاسازی نخاله‌های ساختمانی در حاشیه معابر افزود: برخی شهروندان نخاله‌های ساختمانی را در کنار خیابان‌ها و مسیرهای شهری تخلیه می‌کنند که این موضوع علاوه بر ایجاد نازیبایی، با حقوق عمومی شهروندان نیز در تضاد است و باید با رعایت اصول و ضوابط، از بروز چنین مشکلاتی جلوگیری شود.

وی با تأکید بر اینکه مدیریت پسماند نیازمند مشارکت همگانی است، خاطرنشان کرد: اگر مردم در کنار شهرداری همراهی کنند، هم هزینه‌های مدیریت شهری کاهش می‌یابد و هم چهره شهر زنجان پاکیزه‌تر و منظم‌تر خواهد شد.

بهروب، مسیر هوشمند جمع‌آوری پسماند در زنجان

در این زمینه سحر حدیدیان، رئیس سازمان مدیریت پسماند شهرداری زنجان،در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم با اشاره به روند جمع‌آوری زباله در شهر زنجان اظهار داشت: در حال حاضر در مناطق یک و چهار، جمع‌آوری پسماند به‌صورت 100 درصد مکانیزه و از طریق بخش خصوصی انجام می‌شود و در منطقه دو این میزان به حدود 70 درصد و در منطقه سه به حدود 40 درصد رسیده است.

وی با بیان اینکه به‌زودی چند خودروی جدید نیز به ناوگان موجود خدمات شهری اضافه می‌شود، افزود: با ورود این خودروها، میزان جمع‌آوری مکانیزه در مناطق دو و سه نیز افزایش خواهد یافت.

رئیس سازمان مدیریت پسماند شهرداری زنجان با اشاره به وضعیت مخازن شهری گفت: در حال حاضر حدود 3 هزار مخزن زباله در سطح شهر وجود دارد، اما با توجه به توسعه مناطق شهری جدید و افزایش حمل مکانیزه پسماندها، این عدد می‌تواند تا حدود 6 هزار مخزن افزایش یابد.

حدیدیان ادامه داد: تعداد و جانمایی مخازن به عواملی مانند سرانه تولید پسماند، ظرفیت مخازن، نوبت‌های جمع‌آوری پسماند درطول روز، پراکندگی جغرافیایی و تراکم جمعیت بستگی دارد. همچنین هرچه تفکیک از مبدأ جدی‌تر دنبال شود، حجم پسماند خشک نیز قطعاکاهش پیدا می‌کند.

وی با اشاره به میزان تولید زباله در زنجان گفت: روزانه بین 280 تا 300 تن پسماند در شهر زنجان تولید می‌شود که این رقم شامل پسماند شهری، پسماندهای عادی شده بیمارستانی، شرکتی و همچنین پسماندهای برخی روستاها و مناطق تابع شهری است و شهرداری زنجان همه این موارد را در مرکز دفع پسماند شهری مدیریت می‌کند.

رئیس سازمان مدیریت پسماند شهرداری زنجان با تأکید بر ضرورت کاهش تولید زباله از مبدأ تصریح کرد: میزان پسماند تولیدی زنجان مشابه شهرهای هم‌تراز از نظر جمعیت و وسعت است، اما اگر تفکیک از مبدأ و کاهش پسماند در محل تولید جدی گرفته شود، می‌توان این حجم را به شکل مؤثری کاهش داد.

حدیدیان در ادامه با اشاره به سامانه هوشمند تفکیک پسماند خاطرنشان کرد: تفکیک پسماند در زنجان از سال 1402 به شکل هوشمند آغاز شده و اپلیکیشن «بهروب» به‌عنوان یک بستر نرم‌افزاری برای جمع‌آوری پسماند از مبدأ فعالیت می‌کند.

وی افزود: شهرداری زنجان از سال 1402 مجوز فعالیت این سامانه را صادر کرده و این اپلیکیشن برای جمع‌آوری پسماند از منازل، اماکن عمومی و واحدهای تجاری واداری و..مورد استفاده قرار می‌گیرد.

رئیس سازمان مدیریت پسماند شهرداری زنجان با اشاره به استقبال شهروندان از این طرح گفت: تاکنون حدود 7860 نفر در این سامانه عضو شده‌اند و نزدیک به 28 درصد از آنان به‌صورت مستمر فعال هستند.

حدیدیان در پایان با اشاره به اقدامات فرهنگی و آموزشی شهرداری در این حوزه اظهار کرد: طی سه سال گذشته، تمرکز اصلی ما بر آموزش و فرهنگ‌سازی بوده و این برنامه‌ها ابتدا در مدارس، به‌ویژه درمیان دانش‌آموزان دوره ابتدایی، آغاز و سپس به محله‌ها، مجتمع‌های مسکونی و فضاهای عمومی گسترش یافت تا تفکیک از مبدأ به یک فرهنگ عمومی تبدیل شود.

چالش پسماند و مراکز غیرمجاز زباله در زنجان

سیدرضا موسوی مشکینی، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان زنجان با اشاره به چالش‌های حوزه مدیریت پسماند در استان اظهار داشت: قانون مدیریت پسماند که در حال حاضر مبنای عمل دستگاه‌های اجرایی است مربوط به سال 1383 بوده و اگرچه بازنگری آن در مجلس شورای اسلامی در حال پیگیری است، اما همچنان همان قانون مبنای اقدامات اجرایی در این حوزه به شمار می‌رود.

وی با بیان اینکه پسماندهای صنعتی، بیمارستانی و شهری همچنان از مسائل مهم زیست‌محیطی استان هستند، افزود: در حوزه پسماندهای صنعتی، به‌ویژه در ارتباط با شرکت روی، پسماندهای جاری روزانه به محل پیش‌بینی‌شده در اراضی سردهات منتقل و به‌صورت کنترل‌شده مدیریت می‌شود، اما دپوی بزرگی با حجم حدود 10 میلیون تن در کنار شهرک صنعتی همچنان یکی از چالش‌های اصلی این بخش محسوب می‌شود.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان زنجان با اشاره به واگذاری این دپو به یک شرکت برای مدیریت و فروش تدریجی آن گفت: اگرچه برنامه‌هایی برای جابه‌جایی و فروش سالانه این مواد پیش‌بینی شده بود، اما به دلیل محدودیت‌های فنی، دشواری دسترسی، ارزش اقتصادی پایین مواد و برخی ملاحظات دیگر، این برنامه‌ها به‌طور کامل محقق نشده است و نظارت و پایش مستمر این مجموعه همچنان ادامه دارد.

موسوی مشکینی درباره پسماندهای بیمارستانی نیز تصریح کرد: این پسماندها پس از بی‌خطرسازی به سایت مهتر منتقل شده و در آنجا به‌صورت مجزا مدیریت می‌شوند تا از بروز مخاطرات زیست‌محیطی جلوگیری شود.

وی در ادامه با اشاره به وضعیت پسماند شهری در استان گفت: در بسیاری از شهرها هنوز مدیریت اصولی پسماند شهری به شکل مطلوب انجام نمی‌شود، اما در شهر زنجان طرح مدیریت پسماند در سایت مهتر در حال اجراست و شهرداری نیز یک خط پردازش 250 تنی برای ساماندهی پسماندهای شهری پیش‌بینی کرده است.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان زنجان افزود: در صورت تکمیل و راه‌اندازی این خط پردازش با تأمین مالی از سوی بانک شهر و صندوق ملی محیط زیست، بخش قابل توجهی از مشکلات مربوط به پسماند شهری در مرکز استان برطرف خواهد شد.

موسوی مشکینی در بخش دیگری از سخنان خود به فعالیت مراکز غیرمجاز خرید و فروش زباله در زنجان اشاره کرد و گفت: این مراکز علاوه بر پیامدهای زیست‌محیطی، تبعات اجتماعی و بهداشتی نیز به همراه دارند و می‌توانند زمینه بروز بیماری‌ها و مشکلات مختلف را فراهم کنند.

وی با بیان اینکه در طرح ارائه‌شده از سوی شهرداری موضوع ساماندهی این مراکز نیز دیده شده است، تأکید کرد: انتظار می‌رود شهرداری در چارچوب وظایف قانونی خود نسبت به ساماندهی این مراکز اقدام جدی‌تری انجام دهد.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان زنجان همچنین به موضوع صنایع مزاحم شهری اشاره کرد و گفت: آیین‌نامه انتقال صنایع مزاحم شهری وجود دارد و این موضوع باید بر اساس گزارش‌ها و شکایت‌های موجود پیگیری شود تا ضمن ارتقای وضعیت محیط زیست شهری، شرایط بهداشتی و اجتماعی شهر نیز بهبود یابد.

وی با تأکید بر ضرورت تقویت قوانین و سازوکارهای اجرایی در حوزه مدیریت پسماند خاطرنشان کرد: قوانین موجود در برخی موارد بازدارندگی کافی ندارند و همین مسئله ضرورت بازنگری در ساختارهای قانونی و اجرایی این حوزه را بیش از پیش آشکار می‌کند.

با وجود اقداماتی مانند توسعه جمع‌آوری مکانیزه، راه‌اندازی اپلیکیشن «بهروب»، افزایش مخازن شهری و برنامه ایجاد خط پردازش 250 تنی پسماند، مدیریت زباله در زنجان همچنان با چالش‌هایی مانند دپوی چند میلیون تنی پسماند صنعتی، فعالیت مراکز غیرمجاز خرید زباله و مشارکت محدود شهروندان در تفکیک از مبدأ روبه‌رو است.

کارشناسان و مسئولان معتقدند حل این مشکلات نیازمند تقویت زیرساخت‌های پردازش و بازیافت، اصلاح قوانین مدیریت پسماند و افزایش فرهنگ‌سازی و مشارکت عمومی است؛ چرا که بدون همراهی شهروندان، مدیریت پایدار پسماند در شهرها امکان‌پذیر نخواهد بود.

انتهای پیام/