حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر محمدصادق حداد، پژوهشگر علوم قرآنی و کلام اسلامی، در گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، به تبیین فلسفه رنج‌ها، بلایا و نابرابری‌های ظاهری در جهان از منظر قرآن کریم پرداخت.

او با بیان اینکه پرسش از چرایی رنج‌ها ریشه در محدودیت دانش بشری دارد، گفت: بسیاری از قضاوت‌های ما درباره خیر و شر بر اساس منافع شخصی و دیدگاه‌های محدود شکل می‌گیرد. ما معمولاً پدیده‌ها را تنها از زاویه تأثیرشان بر زندگی خودمان می‌سنجیم، اگر بارانی مزرعه ما را سیراب کند، آن را نعمت می‌نامیم و اگر خانه‌ای را ویران کند، بلا می‌خوانیم. در حالی که قرآن کریم هشدار می‌دهد که به شما از دانش، جز اندکی داده نشده است. با این دانش محدود، نباید در داوری درباره نظام پیچیده هستی شتاب کرد.

حداد در پاسخ به این پرسش که چگونه می‌توان نگاه جامع‌تری به جنگ، مرگ و حوادث ناگوار داشت، تصریح کرد: نگاه توحیدی به جهان، ما را دعوت می‌کند که پدیده‌ها را در شبکه به هم‌پیوسته علل و معلول‌ها ببینیم.

او ادامه داد: قرآن در سوره بقره آیه 155 می‌فرماید که قطعاً شما را با چیزی از ترس، گرسنگی و کاهش در مال‌ها و جان‌ها و محصولات امتحان می‌کنیم. این آیه نشان می‌دهد که برخی سختی‌ها، آزمون‌هایی الهی برای رشد معنوی و تقویت صبر انسان هستند، نه اینکه نشانه بی‌عدالتی باشند.

این کارشناس علوم قرآنی با تأکید بر نقش تربیتی برخی سختی‌ها و رنج‌ها گفت: تجربه نشان می‌دهد انسان‌ها در رفاه مطلق، گاهی دچار غفلت و خودبینی می‌شوند، گویی در جاده‌ای صاف و یکنواخت رانندگی می‌کنند که خواب‌آلودگی را به همراه دارد. اما آیات قرآن نشان می‌دهد که گاهی سختی‌ها مانند دست‌اندازهای جاده زندگی، انسان را از غفلت بیدار می‌کند و به سوی بازگشت به خدا سوق می‌دهد.

محقق علوم قرآنی با اشاره به سیره تاریخی بزرگان بیان کرد: بسیاری از نوابغ، رهبران و مصلحان در تحمل مشکلات پخته شده‌اند. همان‌گونه که فولاد در آتش آب‌دیده و مقاوم می‌شود، روح انسان نیز در مواجهه با چالش‌ها، قوی‌تر و پخته‌تر می‌شود.

او با اشاره به آیه «إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرا» اظهار داشت: این وعده الهی امیدبخش کسانی است که در مسیر رشد، با دشواری‌ها روبرو می‌شوند. البته واکنش افراد به سختی‌ها متفاوت است، برخی ناامید می‌شوند و برخی دیگر از این فرصت برای جهش استفاده می‌کنند.

او با بیان اینکه بخش بزرگی از رنج‌های انسان حاصل ظلم و بی‌عدالتی‌های اجتماعی است، بر مسئولیت‌پذیری انسان‌ها تأکید کرد و گفت: بسیاری از مشکلاتی که امروز شاهدیم مانند جنگ ریشه در ظلم، استثمار و بی‌عدالتی‌های انسانی دارد، نه در نظام آفرینش.

این کارشناس قرآنی با ارائه معیاری کاربردی برای تشخیص بین آزمون الهی و نتیجه ظلم انسانی، توضیح داد: آزمون‌های الهی معمولاً عمومی‌تر، غیرقابل پیش‌بینی و همراه با فرصت‌های رشد معنوی هستند، در حالی که رنج‌های ناشی از ظلم، الگوهای مشخص اجتماعی دارند و قابل پیشگیری هستند.

انتهای پیام/