به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، گسترش پیامدهای جنگ امریکا و اسراییل علیه ایران اکنون از انرژی تا بازار کار جهان را درنوردیده است؛ بحرانی که تنگه هرمز را به نقطه کانونی تحولات اقتصادی تبدیل کرده و زنجیره تأمین جهانی را با بی‌ثباتی کم‌سابقه روبه‌رو کرده است.

با گذشت بیش از دو ماه از حملات امریکا و اسراییل در ایران و تشدیدتنش ها در خاورمیانه، آثار اقتصادی این بحران به‌سرعت در نقاط مختلف جهان پدیدار شده است. از لندن تا دهلی‌نو و از توکیو تا ابوظبی، دولت‌ها، شرکت‌ها و مصرف‌کنندگان با هزینه‌هایی مواجه شده‌اند که تنها در یک جنگ طولانی با محوریت انرژی قابل تصور است.

در بریتانیا، که یکی از اقتصادهای بزرگ و حساس به تحولات انرژی است، گزارش‌های رسمی از ورود بازار کار این کشور به دوره‌ای از رکود حکایت دارد. گاردین با اشاره به کاهش 100 هزار شغل تنها در ماه آوریل و سقوط فرصت‌های شغلی به پایین‌ترین سطح پنج‌سال اخیر، این وضعیت را «رکودی ناگهانی» توصیف کرده است. رشد دستمزدها کاهش یافته، بیکاری به 5 درصد رسیده و شرکت‌ها به‌جای سرمایه‌گذاری و توسعه، اولویت خود را مدیریت هزینه‌های رو‌به‌افزایش قرار داده‌اند.  

نظرسنجی شرکت بی‌دی‌او نشان می‌دهد بیش از نیمی از شرکت‌های متوسط بریتانیا افزایش هم‌زمان قیمت انرژی، سوخت و هزینه‌های زنجیره تأمین را چالش اصلی خود می‌دانند؛ چالشی که آن‌ها آن را به‌طور مستقیم با تحولات خاورمیانه مرتبط می‌دانند.

روندی مشابه در سایر اقتصادهای واردکننده انرژی نیز دیده می‌شود. هند، سومین مصرف‌کننده بزرگ نفت جهان، در یک هفته دو بار قیمت بنزین و گازوئیل را افزایش داده است. خرده‌فروشان دولتی سوخت روزانه بیش از 7.5 میلیارد روپیه زیان ثبت می‌کنند و شرکت‌های پالایشی هشدار داده‌اند که افزایش‌های بیشتری اجتناب‌ناپذیر است. همزمان افزایش قیمت‌ها بر سبد مصرفی خانوارهای هندی فشار گذاشته و برخی کالاهای اساسی مانند روغن خوراکی جهش شدید داشته‌اند.

در بعد جهانی، نشریه روابط بین‌الملل دانشگاه نیویورک گزارش داده است که محاصره و تنش در تنگه هرمز تجارت دریایی را مختل کرده و حجم نااطمینانی در بازار انرژی به سطحی کم‌سابقه رسانده است. بسیاری از کشتی‌های تجاری از عبور در این مسیر کلیدی خودداری می‌کنند و بیمه‌گران نیز پوشش خود را محدود کرده‌اند. این وضعیت، انتقال نفت، گاز طبیعی مایع، و حتی کودهای شیمیایی را با چالش جدی روبه‌رو کرده است؛ محصولاتی که بخش بزرگی از آن‌ها از این آبراه عبور می‌کنند.

اکونومیست نیز با انتشار گزارشی هشدار داده است که تکیه کشورها بر ذخایر استراتژیک نفت برای جبران اختلال در عرضه، به‌زودی این ذخایر را به پایین‌ترین سطح تاریخی خواهد رساند. در آمریکا تنها طی دو ماه اخیر بیش از 40 میلیون بشکه از ذخایر استراتژیک برداشت شده است. کاهش ذخایر خصوصی و ملی، به‌ویژه در کشورهایی مانند چین و هند، خطر ورود جهان به دوره‌ای از قیمت‌های بسیار بالای انرژی را افزایش داده است.

در همین حال، بحث بر سر جایگاه و نقش تنگه هرمز بیش از هر زمان دیگری در مرکز توجه قرار گرفته است.  
این آبراهه حیاتی که بخش قابل‌توجهی از نفت، گاز مایع و کالاهای اساسی جهان از آن عبور می‌کند، اکنون با لایه‌ای از تنش امنیتی روبه‌روست؛ تنشی که به گفته تحلیلگران، توازن قدرت و معادلات اقتصادی منطقه را در حال تغییر گذاشته است.  

ایران قصد دارد از مسیرهای حقوقی و سازوکارهای بین‌المللی، نقش خود را در مدیریت تنگه تثبیت کند و از خدمات ناوبری، ایمنی و محیط‌زیست دریایی، درآمدزایی مشروع داشته باشد. برخی کارشناسان معتقدند این وضعیت، همزمان با محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی آمریکا، باعث پیچیده‌تر شدن معادلات اقتصادی در خلیج فارس شده است.

در نتیجه این مجموعه تحولات، بازار جهانی انرژی با موجی از نوسانات روبه‌روست؛ قیمت نفت خام به بالاترین سطح از سال 2022 رسیده، ذخایر جهانی در حال کاهش است، شرکت‌های هواپیمایی ده‌ها هزار پرواز را لغو کرده‌اند و کشورهایی از فیلیپین تا ژاپن وضعیت اضطراری انرژی اعلام کرده‌اند.  

تاثیر این بحران نه تنها در قیمت سوخت، بلکه در کود شیمیایی، حمل‌ونقل هوایی، زنجیره تأمین کالاهای اساسی و هزینه‌های خانوارها نیز مشاهده می‌شود.

اکنون پرسش اصلی این است که جهان تا چه زمانی می‌تواند آثار شوک‌های خلیج فارس را تحمل کند؟   با کند شدن عرضه، کاهش ذخایر و افزایش نااطمینانی، تحلیلگران معتقدند اقتصاد جهانی در آستانه ورود به دوره‌ای تازه از بی‌ثباتی قرار دارد؛ دورانی که در آن هر تحولی در هرمز، هر تصمیم سیاسی در واشنگتن یا هر رویدادی در منطقه می‌تواند وضعیت بازارهای جهانی را به‌کلی دگرگون کند.

انتهای پیام/