به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، جمهوری آذربایجان با گسترش پیوسته استفاده از منابع انرژی تجدیدپذیر، در سال‌های اخیر فعالیت‌های خود را برای توسعه انرژی بادی فراساحلی (دریایی) شدت بخشیده است.

امروزه با در نظر گرفتن پتانسیل عظیم و شگرف انرژی در دریای خزر که حدود 157 گیگاوات برآورد می‌شود، این روند به یک ضرورت بی‌بدیل تبدیل شده است. در همین راستا، اخیراً شرکت اسپانیایی «EOLOS Floating LiDAR Solutions» یک شناور یکپارچه مجهز به فناوری «LiDAR» را در منطقه مستعد توسعه انرژی بادی دریایی متعلق به شرکت «انرژی سبز آذربایجان» (AGEC) به بهره‌برداری رساند. این گام را می‌توان نخستین ابتکار عملی برای ارزیابی مناطق بادی دریایی و انتخاب توربین‌ها و نوع فونداسیون مناسب برای نیروگاه‌های بادی در آینده قلمداد کرد.

گذار انرژی 2030؛ عبور تدریجی از اقتصاد نفتی

دولت باکو در عین حفظ تکیه خود بر بخش نفت و گاز، حداکثر تلاش خود را به کار گرفته تا در فرآیندهای جهانی «گذار انرژی 2030» مشارکت فعال داشته باشد. بر اساس برآوردهای کارشناسی، مجموع پتانسیل اقتصادی قابل استحصال انرژی‌های تجدیدپذیر در این کشور نزدیک به 27 گیگاوات ارزیابی می‌شود که شامل 3 گیگاوات انرژی بادی، 23 گیگاوات انرژی خورشیدی و 520 مگاوات انرژی برق‌آبی در رودخانه‌های کوهستانی است.

ظرفیت‌های بخش تولید انرژی «سبز» جمهوری آذربایجان به تدریج در حال شکوفایی است و طبق برآوردهای وزارت انرژی این کشور، تا پایان سال 2027 حجم سرمایه‌گذاری‌ها برای ساخت 10 نیروگاه خورشیدی و بادی از مرز 2.7 میلیارد دلار عبور خواهد کرد. طبق برنامه‌ریزی‌های کلان، تا سال 2030 حدود 6000 مگاوات و تا سال 2032 بالغ بر 8000 مگاوات انرژی خورشیدی، بادی و برق‌آبی به شبکه ملی برق آذربایجان متصل خواهد شد.

از آزمایشگاه‌های ساحلی تا مزارع بادی قره‌باغ

محور کلیدی توسعه بخش انرژی‌های تجدیدپذیر در جمهوری آذربایجان، بهره‌برداری از پتانسیل باد تعیین شده است. این روند پیشینه قابل‌توجهی دارد؛ به طوری که در دوره پس از استقلال، تحقیقات گسترده در حوزه انرژی بادی از سال 2011 آغاز شد. در آن زمان، شرکت «Caspian Technology» دو نیروگاه بادی هر یک با ظرفیت 850 کیلووات از آلمان و دانمارک خریداری و در منطقه «شورآباد» نصب کرد. به دنبال آن، پارک بادی «ینی یاشاما» ایجاد شد.

داده‌ها نشان داد که سرعت باد در این مناطق در طول سال بین 4 تا 27 متر بر ثانیه متغیر است که برای پروژه‌های سودآور سبز بسیار ایده‌آل است. طبق گزارش آژانس بین‌المللی انرژی‌های تجدیدپذیر (IRENA)، ظرفیت انرژی بادی این کشور از 3 مگاوات در سال 2014 به 67 مگاوات در سال 2023 افزایش یافته است.

با توجه به اینکه پتانسیل انرژی بادی در خشکی حدود 3 گیگاوات برآورد می‌شود، پروژه‌های احداث نیروگاه‌های بادی در منطقه قره‌باغ نیز کلید خورده است. به عنوان مثال، در منطقه کلبجر در ارتفاع 3100 متری، پایه‌های یک نیروگاه بادی با ظرفیت 240 مگاوات گذاشته شده است.

پروژه عظیم مشترک با غول انرژی سعودی

بزرگترین گام و نقطه عطف در زمینه تولید انرژی بادی، پروژه مشترک با شرکت «ACWA Power» عربستان سعودی بود. در تاریخ 8 ژانویه 2026، با سرمایه‌گذاری 340 میلیون دلاری، نیروگاه بادی «خیزی-آبشرون» با ظرفیت 240 مگاوات به بهره‌برداری رسید.

در این نیروگاه 37 توربین بادی هر یک با ظرفیت 6.5 مگاوات نصب شده است. با رسیدن این نیروگاه به ظرفیت نهایی خود، سالانه حدود یک میلیارد کیلووات ساعت برق تولید خواهد شد.

خزر؛ دومین قطب پتانسیل بادی جهان پس از دریای شمال

در چشم‌انداز آینده، جهت‌گیری اصلی توسعه انرژی بادی، بهره‌برداری از پتانسیل پهنه آبی دریای خزر است. طبق پیش‌بینی آژانس بین‌المللی انرژی (IEA)، انرژی بادی فراساحلی در آینده نزدیک 15 برابر رشد کرده و به صنعتی با گردش مالی یک تریلیون دلاری تبدیل خواهد شد. توربین‌های دریایی 50 تا 60 درصد برق بیشتری نسبت به همتایان خشکی خود تولید می‌کنند و هیچ‌گونه آلودگی صوتی یا مشکل تخصیص زمین ندارند.

توسعه نیروگاه‌های بادی فراساحلی برای باکو یک استراتژی حیاتی است؛ چرا که پتانسیل بادی در بخش آذربایجانی خزر 157 گیگاوات (35 گیگاوات در آب‌های کم‌عمق و 122 گیگاوات در آب‌های عمیق) تخمین زده می‌شود. سواحل خزر در جمهوری آذربایجان از نظر پتانسیل، پس از دریای شمال در رتبه دوم جهان قرار دارد.

هجوم غول‌های انرژی برای تولید هیدروژن سبز

بانک توسعه آسیایی (ADB) و مؤسسه مالی بین‌المللی (IFC) کمک‌های مالی و کارشناسی ویژه‌ای را برای توسعه این بخش به باکو ارائه کرده‌اند. بانک اروپایی بازسازی و توسعه (EBRD) نیز در حال تدوین نقشه راه انرژی هیدروژن مرتبط با تولیدات فراساحلی است.

در کنار این نهادها، غول‌های انرژی بریتانیا نظیر «BP» و «KBR»، شرکت «Masdar» از امارات و «Equinor» نروژ در حال بررسی تولید هیدروژن سبز از طریق الکترولیز آب دریا با استفاده از انرژی ارزان توربین‌های بادی خزر هستند. پورتفولیوی مشترک «مصدر» و شرکت ملی نفت آذربایجان (سوکار) نیز شامل پروژه‌های بادی دریایی با ظرفیت 2 گیگاوات است.

چالش‌های مهندسی و آغاز فاز عملیاتی در آب‌های عمیق

سال گذشته اعلام شد که 5 منطقه در شمال شبه‌جزیره آبشرون برای احداث نیروگاه‌های بادی دریایی با ظرفیت حداقل 10 تا 15 گیگاوات انتخاب شده‌اند. در مرحله نخست، توافقنامه‌ای برای احداث یک فاز 200 مگاواتی امضا شده است. با این حال، توسعه این میادین فراساحلی نیازمند سرمایه‌گذاری کلان و راه‌حل‌های پیچیده مهندسی نظیر نصب پایه‌های 90 متری در بستر دریاست.

اخیراً در قالب برنامه مشترک وزارت انرژی و شرکت AGEC، فاز تحقیقاتی و آماده‌سازی در دریای خزر آغاز شد. شرکت اسپانیایی «EOLOS» با استقرار شناور «LiDAR FLS200» نخستین کمپین اندازه‌گیری دریایی در خزر را کلید زد. این تجهیزات پیشرفته به مدت یک سال سرعت باد، امواج، جریان‌های آبی و سایر پارامترها را اندازه‌گیری خواهند کرد تا داده‌های حیاتی برای طراحی فونداسیون‌ها و انتخاب توربین‌های غول‌پیکر آینده در قلب خزر فراهم شود.

انتهای پیام/