به گزارش خبرگزاری تسنیم ، نقش زنان قشم در اقتصاد محلی، فراتر از فعالیت‌های سنتی و خانگی است. زنانی که سال‌ها در سکوت و بدون برخورداری از حمایت‌های گسترده، بخشی از بار معیشت خانوار و پویایی اقتصادی این جزیره را بر دوش کشیده‌اند و امروز به یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های توسعه بومی در جنوب کشور تبدیل شده‌اند.اقتصاد محلی در جزیره قشم تنها به تجارت، گردشگری و فعالیت‌های بندری محدود نمی‌شود. در پسِ جریان روزمره زندگی در روستاها و شهرهای این جزیره، زنان بسیاری حضور دارند که با هنر، تولید، کارآفرینی و مشارکت اجتماعی، نقشی تعیین‌کننده در حفظ چرخه اقتصادی منطقه ایفا می‌کنند. از صنایع‌دستی و تولیدات محلی گرفته تا فعالیت در حوزه گردشگری و مشاغل خانگی، زنان قشم توانسته‌اند در سال‌های اخیر جایگاه مهمی در ساختار اقتصادی جزیره پیدا کنند.

جایگاهی که هنوز آن‌گونه که باید دیده نشده است.در بسیاری از روستاهای قشم، زنان بخش قابل توجهی از فعالیت‌های تولیدی را مدیریت می‌کنند. هنر سوزن‌دوزی، خوس‌دوزی، گلابتون‌دوزی و تولید پوشاک محلی از جمله فعالیت‌هایی است که علاوه بر حفظ هویت فرهنگی منطقه به منبع درآمد برای خانواده‌ها تبدیل شده است. این هنرها که نسل به نسل منتقل شده‌اند، امروز نه‌تنها بخشی از میراث فرهنگی جنوب کشور به شمار می‌روند بلکه در صورت حمایت و بازاریابی مناسب، می‌توانند سهم مهمی در اقتصاد گردشگری جزیره داشته باشند.

در سال‌های اخیر، رشد گردشگری در قشم فرصت تازه‌ای برای حضور اقتصادی زنان ایجاد کرده است. بسیاری از زنان محلی با راه‌اندازی اقامتگاه‌های بوم‌گردی، فروش محصولات سنتی، پخت غذاهای محلی و فعالیت در بازارچه‌های صنایع‌دستی، توانسته‌اند به درآمد مستقل دست پیدا کنند. این روند علاوه بر ایجاد اشتغال، موجب شده بخشی از فرهنگ بومی و سبک زندگی مردم جزیره نیز به گردشگران معرفی شود.فعالان اجتماعی معتقدند زنان قشم در شرایطی وارد عرصه اقتصاد محلی شده‌اند که همچنان با محدودیت‌هایی در حوزه آموزش، سرمایه‌گذاری و دسترسی به بازار مواجه هستند.

بسیاری از آنان کسب‌وکارهای خود را با سرمایه اندک و امکانات محدود اداره می‌کنند و در مسیر توسعه فعالیت‌هایشان با مشکلات متعددی روبه‌رو هستند. نبود زیرساخت مناسب برای فروش محصولات، ضعف در تبلیغات و بازاریابی، دشواری دریافت تسهیلات و محدود بودن فرصت‌های آموزشی، از جمله چالش‌هایی است که زنان کارآفرین در قشم با آن مواجه‌اند.با وجود این محدودیت‌ها، زنان جزیره توانسته‌اند نقش مؤثری در حفظ اقتصاد خانوار ایفا کنند. در برخی مناطق، درآمد حاصل از فعالیت زنان نه‌تنها به تأمین بخشی از هزینه‌های زندگی کمک کرده، بلکه مانع مهاجرت خانواده‌ها از روستاها شده است.

کارشناسان توسعه محلی بر این باورند که توانمندسازی زنان در مناطق جنوبی کشور می‌تواند به تقویت اقتصاد بومی، کاهش بیکاری و افزایش پایداری اجتماعی منجر شود.از سوی دیگر، حضور زنان در اقتصاد محلی قشم تنها یک مسئله اقتصادی نیست، بلکه ابعاد فرهنگی و اجتماعی مهمی نیز دارد. مشارکت اقتصادی زنان موجب افزایش اعتمادبه‌نفس، تقویت نقش اجتماعی و افزایش مشارکت آنان در تصمیم‌گیری‌های خانوادگی و محلی شده است. بسیاری از زنان فعال در حوزه صنایع‌دستی و گردشگری اکنون به الگوهایی برای نسل جوان تبدیل شده‌اند.

زنانی که نشان داده‌اند می‌توان میان حفظ فرهنگ بومی و حضور مؤثر در عرصه اقتصادی تعادل ایجاد کرد.کارشناسان معتقدند اگر ظرفیت‌های زنان قشم به‌درستی مورد توجه قرار گیرد، این جزیره می‌تواند به یکی از نمونه‌های موفق توسعه اقتصاد محلی مبتنی بر مشارکت زنان در کشور تبدیل شود. ایجاد بازارهای دائمی برای صنایع‌دستی، توسعه آموزش‌های مهارتی، حمایت از کسب‌وکارهای کوچک، تسهیل دسترسی به تسهیلات مالی و تقویت زیرساخت‌های گردشگری، از جمله اقداماتی است که می‌تواند زمینه رشد بیشتر فعالیت‌های اقتصادی زنان را فراهم کند.

در سال‌های اخیر، برخی طرح‌های حمایتی و رویدادهای محلی توانسته‌اند بخشی از توانمندی زنان قشم را به نمایش بگذارند، اما فعالان این حوزه معتقدند مسیر توسعه همچنان نیازمند برنامه‌ریزی جدی و نگاه بلندمدت است و تأکید دارند که اقتصاد محلی زمانی پایدار خواهد بود که ظرفیت‌های بومی، به‌ویژه توان زنان، در متن سیاست‌گذاری‌های توسعه‌ای قرار گیرد.امروز زنان قشم تنها تولیدکننده صنایع‌دستی یا فعالان مشاغل خانگی نیستند. آنان بخشی از موتور محرک اقتصاد محلی جزیره به شمار می‌روند. زنانی که با وجود محدودیت‌ها، همچنان در تلاش‌اند تا هم فرهنگ جنوب را زنده نگه دارند و هم سهمی مؤثر در رونق اقتصادی منطقه داشته باشند. توجه به این ظرفیت انسانی، نه‌تنها به توسعه قشم کمک می‌کند، بلکه می‌تواند الگویی موفق برای اقتصاد بومی در دیگر مناطق کشور نیز باشد.

یادداشت از مرتضی مهدی‌زاده ، خبرنگار و فعال گردشگری

انتهای پیام/