حجت‌الاسلام والمسلمین سید حسن وحدتی شبیری، رئیس مدرسه عالی فقاهت عالم آل محمد(علیهم‌السلام) مشهد در گفت‌وگو با خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، با اشاره به تأسیس این مدرسه با ابتکار تولیت آستان قدس رضوی آیت‌الله مروی در سال 1400، گفت: این مدرسه با شعار «فقه نظامات اجتماعی و حکمرانی» در سطوح عالی حوزه‌های علمی فعالیت می‌کند و در صدد تربیت مجتهدان به‌روز با بهره‌گیری از اساتید برجسته حوزوی و دانش‌پژوهان توانمند به عنوان پیش‌نیاز تحقق تمدن نوین اسلامی است.

حلقه‌های اجتهادی با رویکرد اجتماع‌محور

وی تربیت فقه‌پژوهان با رویکرد اجتماع‌محور را مأموریت این مدرسه عالی معرفی و تصریح کرد: کارویژه ما تربیت فقه پژوهانی است که بتوانند در ساحت‌های اجتماعی و حکمرانی حل مسأله کنند. از این رو پروژه‌ فقه نظامات اجتماعی را از همان چهار سال پیش در مدرسه عالی فقاهت عالم آل محمد در مشهد آغاز کردیم که تا کنون 10 حلقه اجتهادی فقه نظامات اجتماعی (حلقه اجتهادی فقه نظام سیاست، حلقه اجتهادی فقه نظام اجتماع، حلقه اجتهادی فقه نظام حکمرانی، حلقه اجتهادی فقه نظام جزاء، حلقه اجتهادی فقه نظام تعلیم وتربیت، حلقه اجتهادی فقه نظام خانواده، حلقه اجتهادی فقه نظام بین الملل، حلقه اجتهادی فقه نظام اموال و عقود، حلقه اجتهادی فقه نظام وقف، حلقه اجتهادی فقه نظام اقتصاد) را در بر می‌گیرد.

روند پذیرش، آموزش و ارزیابی

رئیس مدرسه عالی فقاهت عالم آل محمد با بیان اینکه مأموریت این حلقه‌ها، تربیت فقه پژوهان متخصص برای حل مسأله و تولید محتوا در راستای حل مسائل نظام است، در توضیح ساختار آنها گفت: هر حلقه به فراخور جذب طلبه و استاد فعال می‌شود؛ پذیرش صرفا از میان طلابی است که حداقل چهار سال سابقه درس خارج فقه و اصول داشته باشند. فرآیند جذب نیز شامل سه مرحله ارزیابی اولیه، ثانویه و نهایی است که طی آن متقاضیان از جهات مختلف روانشناختی، فقهی، اصولی، دانش تخصصی و ... مورد بررسی قرار می‌گیرند.

وحدتی شبیری ابراز کرد: هر حلقه، بین سه تا هفت طلبه و یک استاد هادی دارد که فقیه متخصص در موضوع حلقه است (مجتهدانی که به صورت تخصصی کار کرده و توانایی هدایت تحصیلی طلاب را دارند)؛ علاوه بر این، اساتید متخصص دانش مرتبط با موضوع حلقه و یک نفر دبیر علمی با تحصیلات عالی حوزوی و دانشگاهی در زمینه موضوع حلقه (که زبان هر دو جریان اساتید فقهی و غیرفقهی موضوع حلقه را می‌داند و حلقه پیوند آنها است) نیز جزو اعضای هر حلقه هستند. این تنوّع اساتید حوزوی و دانشگاهی کمک می‌کند طلاب تک‌بعدی و تک‌ساحتی تربیت نشوند.

نظام آموزشی شخصی‌سازی شده و مسأله‌محور

وی درباره نظام آموزشی و نحوه ارزیابی طلاب این مدرسه گفت: آموزش در مدرسه به صورت شخصی‌سازی شده و متناسب با نیازها، ظرفیت‌ها، ارزیابی علمی و گرایش هر طلبه طراحی می‌شود و فعالیت اصلی با طلاب است؛ به نوعی می‌توان گفت فقه‌پژوهان مدرسه، کارورزی اجتهادی می‌کنند.

رئیس مدرسه عالی فقاهت عالم آل محمد با بیان اینکه آموزش‌ها در حلقه‌های اجتهادی در دو سطح عمومی و شخصی‌شده ارائه می‌شود، تصریح کرد: مباحث سطح عمومی برای همه طلاب مشترک است اما مباحث آموزشی شخصی شده با توجه به نیاز، سوابق علمی، حوزه علاقه و تمحض هر طلبه در ذیل موضوع حلقه تعیین می‌شود که از آن به «حوزه تمحض» تعبیر می کنیم.  به عنوان مثال طلبه متخصص فقه سیاسی ممکن است در فقه تقنین، فقه کارگزار، فقه ساختار و تشکیلات، فقه امنیت، فقه اطلاعات ، فقه روابط بین الملل یا .... ممحض باشد. در زمینه پژوهش نیز هر طلبه متناسب با حوزه تمحض خود یک کلان‌پروژه با عنوان «پژوهش حوزه تمحض»را جلو می‌برد.

وحدتی شبیری ادامه داد: نظام ارزیابی نیز شامل دو بخش سالانه و مستمر است. ارزیابی مستمر هر پنج ماه یک بار در زمینه‌های آموزشی، پژوهشی، مهارتی، روانشناختی، تربیتی و... صورت می‌گیرد که طی آن نقاط ضعف و قوت طلاب شناسایی و به آنان منتقل می‌شود اما در ارزیابی سالانه، میزان پیشرفت طلاب بررسی شده و ممکن است برخی که امتیاز لازم را کسب نکنند، حذف شوند.

 وی با بیان اینکه در این نظام آموزشی شخصی‌سازی شده، زمان مشخص و یکسان برای همه طلاب به عنوان مدت زمان تحصیل وجود ندارد، افزود: زمان پایان تحصیل، بسته به استعداد، توانایی و سوابق علمی هر طلبه و تشخیص استاد هادی، ممکن است بین 5 تا 7سال متغیر باشد. مدرک رسمی نیز به دانش‌آموختگان اعطا نمی‌شود بلکه مانند رسم قدیم حوزه(مثلا در زمینه اجتهاد که به جای مدرک اجتهاد، اجازه اجتهاد توسط علما و اساتید ارائه می‌شد)، گواهی علمی توسط استاد هادی ارائه می‌گردد.

وجه تمایز مدرسه از مراکز مشابه/ تمرکز بر فقه نظامات اجتماعی و حکمرانی با رویکرد تربیت فقه‌پژوهان برای حل مسائل 

رئیس مدرسه عالی فقاهت با تأکید بر اینکه کارویژه مدرسه، تربیت متخصص و فقه‌پژوه در حوزه‌های تخصصی در راستای پاسخگویی و حل مسائل و نیازهای جامعه و نظام اسلامی می‌باشد، درباره وجه تمایز این مدرسه از سایر مدارس و مراکز فقهی توضیح داد: هدف صرفا تربیت یک سری طلبه فقه‌دان نیست، بلکه هدف تربیت مجتهدانی متخصص در حوزه‌های مختلف نظامات اجتماعی و حکمرانی است تا بتوانند از طرق مختلف فعالیت علمی و حتی کارگزاری برای نظام اسلامی، به حل مسائل و معضلات نظام اسلامی کمک کنند.

زهرا شریعتی 

انتهای پیام/