به گزارش خبرگزاری تسنیم از یاسوج، در حالی که استان کهگیلویه و بویراحمد به عنوان یکی از مهم‌ترین کانون‌های تنوع زیستی کشور شناخته می‌شود، خروجی اطلاع‌رسانی و عملکرد حفاظت محیط زیست در استان، بیش از آنکه نشانی از برنامه‌ریزی برای حفاظت و آموزش داشته باشد، به انتشار خبرهای تلخ از تلف شدن گونه‌های ارزشمند حیات وحش و برگزاری نشست‌هایی محدود شده که حتی با استقبال مدیران اجرایی نیز مواجه نمی‌شود.

استان کهگیلویه و بویراحمد با برخورداری از زیستگاه‌های ارزشمند طبیعی، یکی از مهم‌ترین ذخیره‌گاه‌های تنوع زیستی در کشور محسوب می‌شود و بر اساس آمارها، 324 گونه جانوری مهره‌دار در زیستگاه‌های حیات وحش این استان زندگی می‌کنند که 227 گونه از این تعداد را پرندگان تشکیل می‌دهند؛ آماری که نشان‌دهنده جایگاه ویژه این منطقه در حفظ تنوع زیستی ایران است.

این استان همچنین با وجود آنکه تنها حدود یک درصد از خاک کشور را در اختیار دارد، نزدیک به 18 درصد گونه‌های جانوری ایران را در خود جای داده است؛ ظرفیتی که می‌توانست آن را به یکی از قطب‌های اصلی حفاظت و آموزش محیط زیست در کشور تبدیل کند.

از سوی دیگر، گستره قابل توجهی از مناطق تحت مدیریت محیط زیست در این استان قرار دارد؛ منطقه حفاظت شده دنا با وسعت 93 هزار و 660 هکتار، دنای شرقی با وسعت 28 هزار و 202 هکتار، خاییز سرخ با مساحت 33 هزار و 235 هکتار، خامی با وسعت 25 هزار و 671 هکتار، دیل با 10 هزار و 381 هکتار، سولک با 2 هزار و 4287 هکتار و سیوک با 12 هزار و 858 هکتار از مهم‌ترین زیستگاه‌های حیات وحش در این استان به شمار می‌روند که بخش مهمی از سرمایه طبیعی کشور را در خود جای داده‌اند.

با وجود چنین ظرفیت کم‌نظیری، آنچه در عمل مشاهده می‌شود فاصله‌ای قابل توجه میان «ظرفیت طبیعی» و «مدیریت حفاظتی» است؛ فاصله‌ای که گاه در خروجی رسانه‌ای دستگاه متولی نیز قابل مشاهده است.

جلسه‌ای با صندلی‌های خالی

در تازه‌ترین نمونه، روابط عمومی اداره کل حفاظت محیط زیست کهگیلویه و بویراحمد از برگزاری نشستی برای بررسی چالش مدیریت پسماند در استان خبر داده است؛ نشستی که قرار بود با حضور فرمانداران، بخشداران و شهرداران استان برگزار شود.

بر اساس این گزارش، دو هفته پیش در جلسه کارگروه مدیریت پسماند استان که در دفتر معاون عمرانی استاندار و با حضور معاون دادستان مرکز استان برگزار شد، مقرر شده بود نشستی با حضور فرمانداران، بخشداران و شهرداران در اداره کل محیط زیست استان برگزار شود تا قوانین زیست‌محیطی در حوزه مدیریت پسماند تبیین و وظایف دستگاه‌های مسئول مشخص شود.

هدف از این نشست آن بود که علاوه بر روشنگری در خصوص وظایف قانونی متولیان مدیریت پسماند، مبنایی برای برخورد قانونی با دستگاه‌هایی باشد که در این حوزه کم‌کاری دارند و با این حال، نشست روز یکشنبه 27 اردیبهشت‌ماه با استقبال بسیار ضعیف مدیران اجرایی روبه‌رو شد؛ به طوری که از 23 شهردار تنها 5 نفر، از 22 بخشدار 5 نفر و از 9 فرماندار فقط 2 نفر در این جلسه حضور یافتند.

این آمار بیش از هر چیز نشان‌دهنده آن است که مسئله محیط زیست و مدیریت پسماند هنوز برای بخشی از مدیران اجرایی استان کهگیلویه و بویراحمد در اولویت قرار ندارد؛ موضوعی که خود می‌تواند یکی از ریشه‌های اصلی بحران‌های زیست‌محیطی در استان باشد.

محیط زیست؛ از نهاد پیشگیر به گزارشگر حوادث

با این حال، انتقادها تنها متوجه مدیران غایب در جلسات نیست و بخشی از نقدها نیز متوجه عملکرد دستگاه متولی محیط زیست است؛ نهادی که انتظار می‌رود علاوه بر نظارت و گزارش‌دهی، نقش فعال‌تری در حوزه آموزش، پیشگیری و حفاظت ایفا کند.

در  سال‌های اخیر، بخش قابل توجهی از اخبار منتشر شده از سوی این دستگاه، به گزارش‌هایی درباره تلف شدن پلنگ، خرس قهوه‌ای یا گونه‌هایی مانند کل و بز کوهی اختصاص یافته است؛ اخباری که هرچند اطلاع‌رسانی درباره آن‌ها ضروری است، اما تکرار مداوم این گزارش‌ها بدون ارائه برنامه‌های پیشگیرانه، این پرسش را در افکار عمومی ایجاد کرده که سهم آموزش و حفاظت فعال در برنامه‌های محیط زیست استان چه میزان است.

کارشناسان معتقدند در استانی که چنین حجم قابل توجهی از تنوع زیستی را در خود جای داده، تمرکز بر آموزش جوامع محلی، فرهنگ‌سازی برای حفاظت از طبیعت، افزایش توان محیط‌بانی و مدیریت تعارضات میان انسان و حیات وحش باید در اولویت برنامه‌ها قرار گیرد.

ضرورت تغییر رویکرد در مدیریت محیط زیست استان

آنچه از مجموعه این رویدادها برمی‌آید این است که حفاظت از محیط زیست در کهگیلویه و بویراحمد نیازمند رویکردی فعال‌تر و مؤثرتر است؛ رویکردی که در آن محیط زیست تنها برگزارکننده جلسات اداری یا منتشرکننده خبرهای تلخ از مرگ گونه‌های ارزشمند نباشد.

کارشناسان تأکید می‌کنند اگر ظرفیت عظیم طبیعی استان به درستی مدیریت نشود، مناطق ارزشمندی که امروز زیستگاه صدها گونه جانوری هستند، در سال‌های آینده با تهدیدهای جدی‌تری روبه‌رو خواهند شد.

در چنین شرایطی انتظار می‌رود علاوه بر پاسخگویی سایر دستگاه‌های اجرایی در حوزه‌هایی مانند مدیریت پسماند، اداره کل حفاظت محیط زیست استان نیز با تقویت برنامه‌های آموزشی، افزایش اقدامات پیشگیرانه و ارتقای نظارت میدانی، نقش فعال‌تری در حفاظت از این میراث طبیعی ایفا کند؛ میراثی که نه تنها متعلق به مردم استان بلکه سرمایه‌ای ملی برای کشور به شمار می‌رود.

یاداشت از: مهران سلطانی، فعال محیط زیست

انتهای پیام/