چالش‌های الگوی تغذیه و سبک زندگی؛ سواد سلامت کلید خودمراقبتی

به گزارش خبرگزاری تسنیم از کرمان، هفته سلامت فرصتی مغتنم برای بازنگری در وضعیت سلامت جامعه و اندیشیدن به راهکارهای پایدار است؛ نگاهی آماری و تحلیلی به وضعیت سلامت عمومی در جامعه و داده‌های این حوزه نشان می‌دهد که تغییرات نامطلوب در الگوی مصرف مواد غذایی و سبک زندگی، زنگ خطری جدی برای سلامت آینده محسوب می‌شود.

افزایش چشمگیر نرخ چاقی، به ویژه در میان اقشار مختلف جامعه، از مهمترین این نگرانی‌هاست. آمار 60 درصدی چاقی در میان بزرگسالان و 16 درصدی در کودکان و نوجوانان، نشان‌دهنده گستردگی این معضل است. این روند نه تنها بر کیفیت زندگی افراد تأثیر منفی می‌گذارد، بلکه بار سنگینی را بر نظام درمانی کشور در بلندمدت تحمیل خواهد کرد.

هفته سلامت امسال با تمرکز بر «خانواده سالم، ایران جوان» آغاز شد، اما داده‌های ارائه شده توسط محمد جعفری سیریزی، مدیرکل بیمه سلامت استان کرمان، تصویری فراتر از شعارها را نمایان ساخت و به بررسی عمیق چالش‌های موجود در الگوی تغذیه‌ای و سبک زندگی جامعه کرمان، تأثیرات آن بر سلامت عمومی و راهکارهای پیشنهادی برای ایجاد آینده‌ای سالم‌تر پرداخت.

مدیرکل بیمه سلامت استان کرمان، به مناسبت هفته سلامت، نسبت به روند نگران‌کننده چالش‌های حوزه تغذیه و سبک زندگی در استان کرمان هشدار داد و با اشاره به نرخ بالای چاقی در میان بزرگسالان و کودکان، مصرف سرانه شکر و نمک چندین برابر استانداردهای جهانی و پایین بودن مصرف شیر، بر ضرورت ارتقای سواد سلامت عمومی به عنوان کلید اصلی خودمراقبتی و پیشگیری از بیماری‌ها تأکید کرد.

وی با اشاره به دغدغه‌های جدی در حوزه سلامت عمومی در استان بر شکاف میان مصرف سرانه مواد غذایی و استانداردهای جهانی، نرخ بالای چاقی، و سطح پایین سواد سلامت تأکید کرد و با ارائه آمار و ارقام دقیق، تصویری نگران‌کننده از وضعیت موجود، راهکارهایی همچون ارتقای سواد سلامت و اصلاح الگوهای تغذیه‌ای را برای دستیابی به جامعه‌ای سالم و پویا پیشنهاد داد.

جعفری، با استناد به شعار «سلامت پایدار با علم و اقتدار، ایران ماندگار»، بر ضرورت اتخاذ رویکردهایی علمی و مبتنی بر دانش برای مقابله با این چالش‌ها تأکید کرد.

شکاف تغذیه‌ای؛ از شکر و نمک تا لبنیات

جعفری با بیان اینکه مقایسه آمارهای مصرف مواد غذایی در ایران با استانداردهای جهانی، تصویری نگران‌کننده را آشکار می‌سازد، به میانگین مصرف شکر در ایران که حدود 5 برابر میانگین جهانی است (21 تا 24 کیلوگرم در مقابل 5 کیلوگرم)، و همچنین مصرف نوشابه که 4 برابر میانگین جهانی برآورد می‌شود، بر مضرات مصرف بی‌رویه قندها تأکید کرد.

وی همچنین گفت: نمک نیز از دیگر مواردی است که مصرف آن در کشور، 2 تا 3 برابر حد مجاز سازمان جهانی بهداشت است. این حجم بالای مصرف نمک، عاملی کلیدی در ابتلا به بیماری‌های قلبی-عروقی و فشار خون بالا محسوب می‌شود.

مدیرکل بیمه سلامت استان کرمان، افزود: در مقابل این مصرف بیش از حد مواد مضر، شاهد مصرف ناکافی مواد مغذی ضروری هستیم. به عنوان مثال، میانگین مصرف شیر در ایران (70 کیلوگرم) بسیار پایین‌تر از میانگین جهانی (190 کیلوگرم) است. این کمبود در مصرف لبنیات، که منبع غنی کلسیم و سایر مواد مغذی ضروری هستند، می‌تواند پیامدهای جدی برای سلامت استخوان‌ها و رشد عمومی بدن، به ویژه در کودکان و نوجوانان، داشته باشد.

سواد سلامت؛ سنگ بنای خودمراقبتی و تصمیم‌گیری درست

جعفری، در بخشی کلیدی از سخنان خود، به نقش حیاتی «سواد سلامت» اشاره کرد و توضیح داد: سواد سلامت فراتر از صرف دانستن نام بیماری‌هاست؛ این مفهوم به توانایی درک، ارزیابی و به‌کارگیری اطلاعات سلامت برای اتخاذ تصمیمات صحیح در زندگی روزمره اشاره دارد. فردی که از سواد سلامت بالایی برخوردار است، قادر خواهد بود علائم اولیه بیماری را شناسایی کند، از رفتارهای پرخطر پرهیز نماید و با رعایت اصول تغذیه سالم، نقش فعالی در پیشگیری از ابتلا به بیماری‌ها ایفا کند.

وی ادامه داد: متأسفانه، آمار ارائه شده در این زمینه نیز نگران‌کننده است. پژوهشی که در سال 1399 انجام شده، نشان می‌دهد که سطح سواد سلامت در جمعیت شهری بزرگسال تنها 44 درصد بوده است. این رقم پایین، نشان‌دهنده آسیب‌پذیری جامعه در برابر اطلاعات نادرست، تبلیغات غیرعلمی و شایعات است.

جعفری تأکید کرد: خودمراقبتی مؤثر، مستقیماً به سطح سواد سلامت فرد وابسته است و جامعه‌ای با سواد سلامت پایین، همواره در معرض انتخاب‌های نادرست و آسیب‌پذیری در برابر اطلاعات غلط قرار دارد.

وی افزود: یکی از مهمترین چالش‌های پیش روی ما، تغییرات نامطلوب در الگوی تغذیه‌ای و سبک زندگی است. افزایش نرخ چاقی در میان افراد بالغ که حدود 60 درصد و در کودکان و نوجوانان که 16 درصد است، زنگ خطری جدی برای سلامت آینده جامعه ماست. این روند اگر متوقف نشود، هزینه‌های درمانی سنگینی را در آینده به کشور تحمیل خواهد کرد.

مدیرکل بیمه سلامت استان کرمان، ادامه داد: وقتی آمارها را با استانداردهای جهانی مقایسه می‌کنیم، شکاف عمیقی مشاهده می‌شود. میانگین مصرف شکر در ایران، 5 برابر و مصرف نوشابه نیز 4 برابر میانگین جهانی است. در مورد نمک نیز وضعیت بهتر نیست؛ مصرف نمک در کشور ما 2 تا 3 برابر حد مجاز سازمان جهانی بهداشت است که اثرات مخربی بر سلامت قلب و عروق دارد.

وی با بیان اینکه عامل کلیدی در ایجاد این شکاف و مشکلات، سطح پایین سواد سلامت در جامعه است، گفت: بر اساس پژوهشی در سال 1399، تنها 44 درصد از جمعیت شهری بزرگسال، سواد سلامت کافی داشتند. این به معنای آن است که بخش قابل توجهی از جامعه، توانایی درک، ارزیابی و به‌کارگیری اطلاعات سلامت برای تصمیم‌گیری‌های صحیح را ندارند. فردی که سواد سلامت دارد، می‌تواند علائم هشداردهنده را بشناسد، از رفتارهای پرخطر دوری کند و با تغذیه سالم، از بسیاری از بیماری‌ها پیشگیری نماید. در واقع، خودمراقبتی مؤثر، مستقیماً به سطح سواد سلامت فرد وابسته است.

جعفری در پایان عنوان کرد: برنامه‌های هفته سلامت امسال با شعار «خانواده سالم، ایران جوان» از 25 اردیبهشت آغاز شده است. ما تلاش خواهیم کرد با رویکردهای آموزشی و تکریم مقام شهدای سلامت، سواد سلامت را در جامعه ارتقا دهیم، الگوهای تغذیه‌ای را به تدریج اصلاح کنیم و نظام سلامت را برای دستیابی به جامعه‌ای پویا و ماندگار تقویت نماییم. هدف ما، ایجاد آگاهی و توانمندی در تک‌تک افراد جامعه برای مشارکت فعال در تأمین سلامت خود و خانواده‌شان است.

انتهای پیام/511/