به گزارش خبرگزاری تسنیم از کرج، حجت‌الاسلام‌والمسلمین علی ارجمند عین‌الدین، استاد حوزه و دانشگاه در یادداشتی آورده است:

در آستانه ماه ذی‌الحجه و برگزاری مراسم عظیم حج هستیم، با توجه به شرایط جنگی و احساس خطر نسبت به امنیت جانی حجاج ایرانی توسط رژیم سعودی، بسیاری از فعالان فرهنگی و مذهبی در فضای مجازی درخواست تعطیل شدن حج امسال از سوی سازمان حج و زیارت را داشتند اما ضمن درک دغدغه این عزیزان با تصمیم نظام، حجاج ایرانی عازم سرزمین وحی شدند.

به لطف الهی تا اینجای کار نه‌تنها تهدید و مشکل خاصی نبوده بلکه حضور حجاج ایرانی در بین مسلمانان با واکنش‌های پرمهر و تحسین‌برانگیز آن‌ها مواجه شده است. امیدواریم پس از انجام مناسک حج، همه آن‌ها به سلامت به موطن خود بازگردند. با وجود این و به این بهانه می‌خواهم اشاره‌ای به تاریخچه تعطیلی‌های حج در ادوار مختلف تاریخ معاصر ایران داشته باشم.

قرآن از افرادی که مانع حج دیگران شده‌اند، به بدی یاد می‌کند: «آن‌ها کسانی هستند که کافر شدند و شما را از (زیارت) مسجدالحرام و رسیدن قربانی‌هایتان به محل قربانگاه بازداشتند.» در روایات نیز از ترک حج به‌صورت جمعی و تعطیلی آن به‌شدت نکوهش شده است. همچنین در روایات آمده بر حاکم مسلمان واجب است اگر مردم فریضه حج را ترک کردند، آنان را به انجام دادن آن وادار و در صورت نیاز، هزینه سفر را از بیت‌المال تأمین کند.

با این حال، در طول تاریخ به جهت مسائل امنیتی،‌ اقتصادی و سیاسی، گاهی حج ممنوع و تعطیل شده است. نخستین جلوگیری از حج مسلمانان را مشرکان مکه و در سال ششم هجری انجام دادند که به دنبال آن، صلح حدیبیه صورت گرفت و مسلمانان توانستند از سال بعد خانه خدا را زیارت کنند.

مسیر حج ایرانیان در زمان حکومت صفویه از سرزمین‌های دولت عثمانی می‌گذشت و سفر به قلمرو عثمانی، به‌ویژه هنگامی‌که آتش نبرد میان دو دولت برافروخته بود، با موانع و مشکلاتی روبه‌رو می‌شد. شاه‌عباس صفوی که حج‌گزاری ایرانیان را عامل سرازیر شدن پول بسیار به کشور دشمن می‌دید، سفر حج را مدتی ممنوع کرد.

در سال‌های پایانی دولت قاجار نیز به دلیل وقوع جنگ جهانی اول و درگیر شدن خاورمیانه در این نبردها، به‌ویژه گسترش دامنه نبرد به عراق، حج‌گزاری ایرانیان و دیگر کشورهای منطقه به مدت پنج سال قطع شد. با حاکمیت خاندان سعود در حجاز و ویران‌کردن برخی از مکان‌های مقدس مکه و مدینه، بسیاری از کشورهای مسلمان، سفر حج شهروندان خود را ممنوع کردند.

دولت ایران نیز در سال 1304شمسی سفر ایرانیان به مکه و مدینه را ممنوع و کنسولگری‌های خود در کشورهای عراق، سوریه و مصر را مأمور پیشگیری از سفر ایرانیان به مکه کرد. پس از انقلاب اسلامی در حج سال 1366شمسی هنگامی‌که حاجیان ایرانی در حال انجام «مراسم برائت از مشرکین» بودند، نظامیان سعودی به آنان حمله کردند و دست به کشتار زائران ایرانی زدند.

این واقعه به واقعه حج خونین معروف است و پس از این کشتار،‌ سه سال ایرانیان به حج نرفتند. همچنین پس از فاجعه منا در سال 1394شمسی و کشته‌شدن چند صد نفر از زائران ایرانی و به‌وجود آمدن مشکلات سیاسی، حج واجب برای یک‌سال متوقف شد و دولت سعودی برای کشورهای مختلفی همچون یمن و سوریه (مناطق تحت کنترل دولت سوریه) ممنوعیت‌هایی قرار داد.

انتهای پیام/