حجت الاسلام والمسلمین سیدرضا عمادی در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم از مشهد اظهار کرد: مذهب معتزله، با تکیه بر عقل‌گرایی افراطی، امامت امام جواد علیه‌السلام در کودکی را زیر سؤال می‌برد؛ در کنار آن، جریان‌های واقفیه و زیدیه نیز با باورها و رویکردهای خود، در برابر امامت آن حضرت ایستادند. با این حال، امام جواد(ع) در شرایط سیاسی و اجتماعی خاص زمانه، از شیوه‌هایی چون تقیه و مبارزه منفی برای پیشبرد اهداف الهی و حفظ کیان تشیع بهره گرفت. 

این کارشناس دینی با اشاره به فضای فکری و اعتقادی دوران امام جواد علیه‌السلام گفت: مذهب معتزله با افکار خود، وحدت شیعیان و مسئله امامت امام جواد(ع) را آماج حمله قرار داده بود. طرفداران این جریان تنها آنچه را عقل تأیید می‌کرد می‌پذیرفتند و هر امر خارج از این چارچوب را رد می‌کردند؛ بر همین اساس، امامت کودکی که هنوز به سن بلوغ نرسیده بود، از نظر آنان قابل قبول نبود. 

وی افزود: جریان فکری دیگر «واقفیه» بود که امام موسی کاظم(ع) را آخرین امام شیعه می‌دانست و معتقد بود ایشان همچنان زنده است و همان مهدی منتظر است؛ از این رو، امامت حضرت جواد(ع) را نیز مردود می‌شمرد. 

این کارشناس ادامه داد: یکی دیگر از جریان‌های تأثیرگذار آن دوره، مذهب «زیدیه» بود که به سبب پذیرش زید بن علی بن الحسین به عنوان امام پنجم، به این نام شهرت یافت. پیروان این مذهب، سایر امامان را قبول نداشتند و به قیام مسلحانه علیه حکومت ظالم معتقد بودند؛ از این رو، نه‌تنها امامت امام جواد(ع) را نمی‌پذیرفتند، بلکه مشی مبارزاتی آن حضرت مبتنی بر مبارزه غیرمسلحانه و کار فرهنگی را نیز رد می‌کردند. 

وی گفت: در این میان، فرقه کلامی معتزله که پس از به قدرت رسیدن عباسیان به میدان آمد و در سدۀ نخست خلافت عباسی به اوج رسید، در ایجاد شبهه درباره امامت حضرت جواد(ع) فعال‌تر بود. مناظرات امام(ع) با یحیی بن اکثم، قاضی و فقیه مشهور آن دوره، را می‌توان رویارویی تفکر ناب تشیع با اندیشه معتزله دانست. 

عمادی افزود: امام جواد(ع) برای تحقق اهداف خود، از تاکتیک و روشی متناسب با شرایط سیاسی ـ اجتماعی جامعه و سطح فرهنگی و آگاهی شیعیان بهره گرفت که می‌توان از آن به عنوان «مبارزۀ مخفی» یاد کرد. 

این کارشناس با توضیح مفهوم تقیه اظهار داشت: تقیه اصطلاحی دینی است به معنای پنهان داشتن عقیده یا انجام دادن کاری برخلاف نظر قلبی، به دلیل مصلحتی خاص. در منابع اسلامی نیز به نگهداری خود از آسیب دیگران، از راه ابراز موافقت ظاهری در گفتار یا رفتار مخالف حق، تقیه گفته می‌شود. 

وی افزود: تقیه یا روش مخفیانه مبارزه در دوران خفقان و نبود امکان مقابله مسلحانه، یکی از شیوه‌های مبارزاتی ائمه معصومین(ع) علیه دشمنان دین بوده و در صورتی که مصلحت مسلمانان ایجاب می‌کرد، برای پرهیز از خشونت و خونریزی به کار گرفته می‌شد. 

این کارشناس تصریح کرد: امام جواد علیه‌السلام نیز به مبارزۀ منفی روی آورد؛ مبارزه‌ای که به معنای مقاومت مسالمت‌آمیز در برابر نیروهای خصم بدون خشونت است. در واقع، تقیه در شرایط خاص، نوعی تغییر شکل مبارزه به شمار می‌آید. 

عمادی ادامه داد: از آنجا که امام جوادالائمه(ع) با توجه به شرایط سیاسی ـ اجتماعی آن زمان، مبارزه نظامی و مسلحانه یا همان «خروج» را نه در توان جامعه می‌دید و نه مصلحت می‌دانست، برای در امان ماندن از آسیب حکومت، به فعالیت همراه با تقیه روی آورد. 

وی گفت: از آنجا که همواره و در طول تاریخ، ظالمان حقیقت را تحمل نمی‌کنند، سرانجام امام(ع) به شهادت رسیدند و شهادت آن حضرت در مرحله نخست، پیام‌آور بیداری بود و در مرحله دوم نیز تا امروز نسل‌های جویای حقیقت را بیدار کرده است.کرامت و مردم‌داری امام جواد(ع)؛ روایت بخشش حاکم نیشابور به برکت نامه آن حضرت

سیره امام جواد علیه‌السلام در بخشش، کرامت و مردم‌داری، نمونه‌ای روشن از رفتار هدایتگر اهل‌بیت علیهم‌السلام است؛ چنان‌که نامه‌ای از آن حضرت، سبب شد حاکم نیشابور از یک زائر ایرانی خراج او را ببخشد و برایش مقرری ماهانه تعیین کند.

این کارشناس دینی با اشاره به کرامت و مردم‌داری امام جواد علیه‌السلام گفت: اهل‌بیت علیهم‌السلام همواره مورد محبت و توجه ایرانیان بوده‌اند و ارتباطی دیرینه میان مردم ایران و خاندان پیامبر(ص) وجود داشته است.

انتهای پیام/282